خرید کتاب سکه طلا
تاریخ دریافت خبر:
کارشناسان «بلاتار پس از پایان» را نقد و بررسی کردند

چهارمین نشست تخصصی کتابخوان هنر، به کتاب «بلاتار پس از پایان» نوشته ژاک رانسیر اختصاص داشت، که طی آن کارشناسان و منتقدان حوزه سینما، با اشاره به دلایل و لزوم پرداختن به سینمای بلاتار در ایران و همچنین روند تولید این اثر، به نقد و بررسی آن پرداختند.

به گزارش روابط عمومی نهاد کتابخانه های عمومی کشور، چهارمین نشست تخصصی کتابخوان هنر با عنوان «یکشنبه های کتاب هنر» که به نقد و بررسی کتاب «بلاتار پس از پایان» نوشته ژاک رانسیر اختصاص داشت، عصر یکشنبه (7 آذر) با حضور صالح نجفی، پژوهشگر حوزه فلسفه و سینما، محمدرضا شیخی، مترجم کتاب، بابک کریمی، طراح مجموعه کتاب های انتشارات شورآفرین (ناشر کتاب) و جمع کثیری از علاقه مندان به حوزه سینما در سالن استاد جلیل شهناز خانه هنرمندان ایران برگزار شد.

در ابتدای این نشست بابک کریمی درباره طراحی مجموعه کتاب های سینمایی انتشارات شورآفرین و چگونگی قرار گرفتن کتاب ژاک رانسیر در این مجموعه توضیح داد: ما در انتشارات شورآفرین سه مجموعه در حوزه سینما تعریف کردیم که اولین مجموعه ما «فضای منفی» نام داشت که به طور کلی به بررسی مباحث تئوریک و تاریخ سینما اختصاص داشت و عنوان اولین کتابی که در این مجموعه منتشر شد «دگرگونی های سینما: چهره در حال تغییر سینه فیلیای جهان» نوشته جاناتان رزنبام بود که مجموعه ای از مقالات و نامه نگاری ها میان یک سری از منتقدان سینمایی متولد دهه 60 میلادی را شامل می شد.

وی افزود: مجموعه دوم ما کلوزآپ یا دفترهای کوچک سینمایی نام داشت که طیف وسیعی از موضوعات مختلف را شامل می شود، اما با کتاب هایی کم حجم. کتاب اولی که در این مجموعه چاپ شد، تک نگاری کنت جونز بر فیلم پول اثر روبر برسون و کتاب دوم همین کتاب ژاک رانسیر درباره بلاتار بود که هر دو کتاب در 100 صفحه به چاپ رسیده اند.

این پژوهشگر سینما درباره سومین مجموعه نیز توضیح داد: مجموعه سوم ما نیز مجموعه «فیلم ها و احساس ها» است که قرار است روی فیلمسازها به شکل مجموعه مقالات و مجموعه گفت وگوها کار کند. کتاب اول این مجموعه مجموعه مقالاتی در باره بلاتار، کتاب دوم مجموعه مقالاتی درباره وون کاروای و کتاب سوم مجموعه گفت وگوهایی با بلاتار و همکاران او است.

کریمی درباره دلایل انتشار کتاب «بلاتار پس از پایان» نیز گفت: کتاب رانسیر در مورد بلاتار نقشی اساسی در تثبیت جایگاه بلاتار در جهان مطالعات سینمایی داشته است. وضعیت بلاتار در ایران یک وضعیت ویژه است، چراکه طیف وسیعی از سینمادوستان بودند که سال ها آثار بلاتار را دنبال می کردند و درباره او صحبت می کردند، اما نه تنها کتابی درباره او منتشر نشده بود، بلکه حتی هیچ نشریه ای، طی یک پرونده تحلیلی مناسب نیز به آثار او نپرداخته بود.

وی ادامه داد: این موضوع باعث شد تا ما به جستجوی آثار منتشر شده درباره بلاتار در کتاب های فرانسوی و انگلیسی زبان بپردازیم و برای ما خیلی عجیب بود که مشاهده کردیم که پس از سالیان، در سال 2011 یکی از دوستان بلاتار کتابی تاریخی و جزئی نگر درباره او به زبان انگلیسی چاپ کرده است. کتاب بعدی ترجمه انگلیسی همین کتاب رانسیر از فرانسوی به انگلیسی بود و همچنین خانمی هم به نام یانیسلی یک تک نگاری درباره فیلم «نفرین» بلاتار منتشر کرده بود. چند ماه پیش هم تحلیل گر شناخته شده ای از دانشگاه سوربن پاریس مقاله ای درباره بلاتار منتشر کرد. این تمام آثاری بود که درباره بلاتار در کتاب ها و نشریات انگلیسی زبان منتشر شده بود.

این پژوهشگر حوزه سینما درباره آثار منتشر شده درباره بلاتار در زبان فرانسوی نیز گفت: نشریات اصلی فرانسه در حوزه سینما علاقه چندانی به بلاتار نداشتند و حتی منتقدان این نشریات برخورد بسیار تندی با فیلم «اسب تورین» او داشتند. حتی نشریات جدی تر به جز موارد معدودی از منتقدانی چون سیلوی روله، مطالب دیگری از بلاتار وجود نداشت. مجموعه این دلایل باعث شد تا به سراغ جمع آوری اطلاعات و مقالاتی درباره بلاتار برویم.

تجربه ترجمه کردن متنی سنگین و چالش برانگیز
محمدرضا شیخی، مترجم کتاب «بلاتار پس از پایان» نیز در این نشست درباره آشنایی خود با رانسیر و این کتاب گفت: در سال 1388 کتابی از رانسیر را با عنوان «نفرت از دموکراسی» برای ترجمه انتخاب کردم که از سوی انتشارات گام نو منتشر شد، اما در ادامه به دلیل مشکلاتی که برای این انتشارات به وجود آمد، این کتاب آن گونه که باید دیده نشد، اماعلاقه من به رانسیر از همانجا شکل گرفت.

وی افزود: با توجه به تحصیلاتم در حوزه زبان فرانسه و علاقه به حوزه سینما، در سال 1390 با نشریه 24 شروع به همکاری کردم و به ترجمه هایم جهت جدیدی دادم و اولین کتابی که پس از این تصمیم از رانسیر ترجمه کردم، کتاب بلاتار بود که البته فوق العاده متن سنگین و چالش برانگیزی داشت.

این مترجم درباره روند انتشار ترجمه خود نیز توضیح داد: من انتشار این کتاب را ابتدا به آقای سلامت در انتشارات روزبهان پیشنهاد دادم که ایشان هم استقبال کردند، اما باز هم به دلیل مشکلاتی که برای این انتشارات به وجود آمد انتشار آن به تعویق افتاد تا اینکه با آقای کریمی در انتشارات شورآفرین آشنا شدم و خوشبتانه این کتاب در دل مجموعه ای قرار گرفت که آقای کریمی و دوستان شان از پیش در حال کار کردن بر آثار بلاتار بودند.

انتخاب بلاتار در دوراهی سرنوشت ساز
صالح نجفی، پژوهشگر حوزه فلسفه و سینما نیز در ادامه این نشست به نقد و بررسی این کتاب پرداخت و با اشاره به سیر تحول فیلمسازی بلاتار در سینمای جهان گفت: من برای فیلمسازی بلاتار دو دوره تعریف کرده ام. به طوری که فیلم های ابتدایی این فیلمساز آثاری خشمگین و رادیکال و اجتماعی هستند که تقریبا هیچ ارتباطی با فیلم های دوره دوم فعالیت او ندارد. اینجا است که این سوال پیش می آید که چطور می شود سه فیلم ابتدایی بلاتار که آنها را در ایام جوانی در سبک رئالیسم اجتماعی ساخته، به یک باره در دوره بعد به فیلم هایی متافیزیکی و با سبک فرمالیستی تبدیل می شوند؟

وی افزود: نویسنده و منتقدی به نام کواچ در کتابی در این باره ادعا می کند که در آثار بلاتار تقریبا تمام عناصر سبکی و روایی اصلی در دوره پختگی و جا افتادگی، در فیلم های ابتدایی او هم حضور داشته اند. پس اتفاقی که در سینمای بلاتار می افتد این است که این فیلمساز آن عناصری که از همان فیلم اول در اثر او حضور داشته اند را دائما و به صورت آگاهانه بازسنجی کرده که می توان آن را تلاش مستمر بلاتار برای پیدا کردن سبک خاص سینمای خود دانست که به آن اصل «جایگشت» می گویند.

این پژوهشگر حوزه سینما درباره روند فعالیت بلاتار در عرصه سینما گفت: بلاتار سینماگری است که درست به محض اینکه مولفه ها و ترکیب های موفق خود را پیدا می کند، شروع به پروراندن و شکوفا ساختن تمام پتانسیل های آن سبک می کند و در ادامه آن را به روش های رادیکال ادامه می دهد تا به نقطه دوراهی و لحظه تصمیم گیری سرنوشت ساز خود برسد؛ لحظه ای که او تمام آن جایگشت های را آزمایش کرده و تمام پتانسیل ها را محقق کرده و یا باید به نظام فرمال کلاسیک تری که ما در سینما می شناسیم (فرم های سنتی تر سینما) بازگردد و یا باید به طور کلی آن جهان فرمال و تماتیک خود را کنار بگذارد؛ یعنی وداع با دنیایی که ما آن را به عنوان دنیای بلاتار می شناسیم!

نجفی ادامه داد: انتخاب بلاتار گزینه اول نیست، چرا که او در این گزینه باید آنقدر مصالحه و سازش کند که این موضوع با آن چهره رادیکالی که از او می شناسیم متفاوت و غیر ممکن است و تنها و تنها یک گزینه برای او باقی می ماند که دیگر فیلم نسازد. اعلام این اتفاق به سال 2007 یعنی زمانی که فیلم «مردی از لندن» را ساخت بازمی گردد.

وی تأکید کرد: درس اصلی بلاتار برای افرادی که سینمای او را سیاسی می خوانند، این است که انقلابی بودن و یا رادیکال بودن در بعضی از مقاطع، دقیقا در گرو ترک هرگونه فعالیت ظاهرا رادیکال است. بلاتار یکی از رادیکال ترین سینماگران معاصر، درست در اوج رادیکالیسم و موفقیت خود در کشف فرم مد نظر خود، تصمیم می گیرد که دیگر فیلم نسازد! به عبارت دیگر در برخی از مواقع تاریخی، انفعال بزرگ ترین و یا تنها صورت ممکن برای فعالیت است.

این پژوهشگر حوزه سینما درباره دلایل کناره گیری بلاتار از فیلمسازی گفت: بلاتار در سال 2007 با ترک فیلمسازی همه را گیج می کند. چرا که او در اوج موفقیت حرفه ای خود در حالی که 52 سال سن دارد و کار فیلمسازی را بهتر از هر کس دیگری دریافته است، از دنیای فیلمسازی کناره گیری کرد. اما جواب بلاتار به سوالات مکرر اطرافیانش درباره این موضوع این جمله بود: «اگر احساس نکنم که در وجودم میل شدیدی به گفتن حرف تازه ای هست، من حتما دست از کار خواهم کشید، چرا که نمی خواهم حرف خودم را تکرار کنم».
نجفی با اشاره به این مقدمه به بررسی کتاب ژاک رانسیر درباره بلاتار پرداخت و گفت: رانسیر معتقد است که بلاتار همواره در حال ساختن یک فیلم است و به عبارتی عنوان می کند که این سینمای سینماگری است که خودش معتقد است که نمی خواهد سینمای خود را تکرار کند. به نظر رانسیر از اولین فیلم تا آخرین فیلم بلاتار مخاطب تنها با یک داستان مواجه است و آن قصه هم دائما در حال تکرار است. رانسیر این داستان را خلاصه می کند و می گوید سینمای بلاتار، سینمایی است بر مدار قولی که نقض شده یا وعده ای که زیر پا پاشته شده است.
وی در ادامه با اشاره به بخش هایی از فصل اول کتاب «بلاتار پس از پایان» درباره عنوان صحیح این کتاب گفت: رانسیر درباره معنی عنوان کتاب که ترجمه صحیح آن «زمان بعدی» است، می گوید که زمان بعدی، زمان یک شکل و یکنواخت و عبوس کسانی نیست که دیگر به چیزی ایمان ندارند، بلکه زمان بعدی زمان رخدادهای مادی ناب است؛ زمان رخدادهایی که از این به بعد باورهای خود را با آن خواهید سنجید.

این پژوهشگر حوزه سینما ادامه داد: سینمای بلاتار سینمای نقض یک وعده است و آن وعده، وعده برابری است؛ وعده ای که با عنوان ایده کمونیسم شناخته می شود. بعد از اینکه آن وعده زیر پاگذاشته می شود و نقض می شود، شما وارد جهانی می شوید که رابطه میان وعده و تجربه زیستی شما قطع شده است. یعنی شما در جهان بعد از زیرپا گذاشته شدن بزرگترین وعده ای که تاریخ بشر برای رهایی داده، به زندگی ادامه می دهید. بعد از این چیزی که برای شما می ماند زمان بعد از نقض شدن وعده است. زندگی کردن در چهارچوب زمان بعد از نقض وعده ها، حس شما را از زمان تغییر می دهد. رانسیر می گوید که در فیلم های بلاتار حس زمان اساسا فیزیکی است و آن را از طریق تجربه های جسمی و فیزیکی تجربه می کنید. حس می کنید که در یک زمان بدون ساعت زندگی می کنید.

نجفی همچنین درباره مباحث مطرح شده در فصل دو و سه این کتاب نیز گفت: رانسیر در دو فصل بعدی به سراغ نقش جهان فیزیکی در فیلم های بلاتار می رود. دوربین بلاتار در فیلم های اول خود، در طراز شرایط فیزیکی عمل می کند، یعنی شرایط فیزیکی، نقش محوری تری در فیلم او بازی می کند و فیلم درباره تأثیر فضایی است که بین آدم ها تقسیم شده؛ یعنی افرادی که در یک خانه هستند، اما خانه آنها مانند لانه افعی ها است. تأثیر نزدیک بودن جسمانی آدم ها بر روح و روان یکدیگر؛ و بعد رانسیر از این موضوع یک نتیجه فلسفی می گیرد و می گوید که اگر سینما به موجب ذات خود فیزیکی و محسوس باشد، آن وقت مدیوم فیلم زمانی است که به آن «زمان بعد از» می گوییم.

وی در ادامه با خوانش بخش هایی از کتاب «بلاتار پس از پایان» و تطبیق آن متن انگلیسی آن به برسی ترجمه صورت گرفته از این کتاب پرداخت و گفت: نام کتاب رانسیر (The time after) به معنی «زمان بعدی» و یا «زمان بعد از …» است و این سوال پیش می آید که چرا مترجم نام این کتاب ترجمه شده را «پس از پایان» گذاشته که البته نام بدی هم نیست و جذابیت هایی هم دارد، اما ترجمه درستی از کتاب نیست.

نجفی تأکید کرد: این کتاب در ترجمه نیز با اشکالاتی مواجه است که نسبت به یک کتاب 80 صفحه ای که من به صورت اتفاقی به بررسی آن پرداختم، اشکالات و اشتباهات کم و کوچکی نبودند و لازم است که در ترجمه این اثر در ویراش های احتمالی بعدی یک بازنگری جدی در ترجمه این کتاب اعمال شود.

لینک کوتاه: betanews.ir/news/395814

خبر فوق مربوط به رسانهالف می باشد و جستجوگر هوشمند بتانیوز صرفا آن را بازنشر کرده است. مشاهده در سایت منبع : لینک مستقیم