خرید کتاب سکه طلا
تاریخ دریافت خبر:
روستای شواز؛ روستایی باستانی در دل کویر

روستای شواز یکی از روستاهای زیبا و قدیمی در استان یزد است. برای آشنایی با این روستای کویری و زیبا با کجارو همراه باشید.

روستای شواز، در فاصله ۹۵ کیلومتری جنوب شرقی استان یزد در ادامه سلسله جبال شرکوه قرار دارد. پشت روستا متصل به کوه و مقابل روستا باز و منتهی به دشت وسیع است.

این روستا از آبادی های قدیمی یزد است. قبرستان های قدیمی آنچه در شواز و چه در شواز کهنه و قلعه محکم و بزرگ و مرتفع آن، دال بر کهنگی آبادی است؛ اما آنچه تاریخ زیست در این منطقه را به گذشته ای دور متصل می کند، وجود سنگ نگاره هایی است که در یک مطالعه تطبیقی و در مقایسه با سنگ نگاره های کوه ارنان (با قدمت ۷ تا ۱۲هزار سال ) مشابهتی را نشان می دهد که تاکنون مطالعات باستان شناسی روی آن صورت نگرفته است.

روستای شواز

موقعیت استقرار و شرایط توپوگرافی آن که مشابهت زیادی با روستای توران پشت نیر دارد، وسعت زیاد کفه طاقستان را تحت تسلط خود دارد و کیفیتی اساطیری را به ذهن متبادر می سازد. این ویژگی باعث شده که بتواند خطر هجوم غارتگران و متجاوزین را که بیشتر از سمت کفه و منطقه فارس روستا را تهدید می کرده، خنثی و بدین وسیله دوری فاصله از مرکز و شهرهای بزرگ را جبران کند.

قلعه شواز

قلعه شواز، نماد استواری علاوه بر موقعیت استراتژیکی روستا، وجود قلعه رفیع در ارتفاع مناسب و در پیشانی روستا، ضریب دفاعی آن را دوچندان کرده است.

روستای شواز

ایرج افشار در کتاب یادگارهای یزد درباره این قلعه می گوید:

مهم ترین قلعه کوهستانی که در خاک یزد بنا شده، قلعه رفیع، محکم و با ظمت و خوش منظر شواز است. این قلعه را بر فراز صخره ای سنگی از سنگ های سخت رسوبی به ارتفاع یک صد متر که از اطراف پرتگاه ها و خاک ریزهای تند دارد، بنا کرده اند و قلعه زیست و زندگی بوده است، مساحت آن را ۵۰۰۰ متر مربع تخمین زده اند.

دیوارهای اصلی بنا از بیرون سنگی و از درون خشت است. جرزهای اتاق ها و سقف ها نیز غالبا از خشت بنا شده است و جزئی آجر در طاق سردرها به کار برده اند. درگاه ورودی قلعه از آجر است. قلعه در طرف شرق گاو، پهلوی مرتفعی دارد که از آجر بنا شده است و از آن، جهت کشیدن آب استفاده می کرده اند.

در سنگی قلعه از نوع سنگ های رسوبی همان تپه است و پاشنه گرد آن نیز از سنگ است. این در بعد از مرمت قلعه توسط میراث فرهنگی به داخل قلعه منتقل شده و به جای آن یک درب چوبی نصب شده است. سقف یکی از اتاق های قلعه با تیرهای چوبی از جنس چوب سنجد پوشیده شده است.

روستای شواز

این چوب نسبت به انواع دیگر از مقاومت و استحکام در برابر فرسودگی، رطوبت و موریانه خوردگی برخوردار است. مصالح این قلعه از سنگ، خشت و گل است.

ملاط ها از جنس گل و گاه با کاه خرد شده و ریگ اندود و دیوارها از گل است. خشت ها به لحاظ ساخت و فرم نیز سه گونه است.مهم ترین قلعه کوهستانی که در خاک یزد بنا شده، قلعه رفیع، محکم و با عظمت و خوش منظر شواز است.

از ویژگی های دیگر این قلعه، داشتن برج هایی برای دیدبانی و حفاظت از قلعه است که قسمت هایی از آن با سنگ ازاره و خشت ساخته شده است.

اما نکته قابل توجه در مورد این برج ها، ساخت آن ها است. به نحوی که پس از ساخت برج با خشت، نمای آن را جهت استحکام بخشی و افزایش مقاومت در برابر حملات و تهاجم بیگانگان با سنگ کار شده است.

روستای شواز

به اعتقاد دکتر جنیدی، صاحب نظر در فرهنگ و تمدن پیش از اسلام، این شیوه برج سازی اقتباسی از فرهنگ ساسانیان و متعلق به معماری آن دوره است. از خصوصیات بارز قلعه سنگی شواز وجود قوس ها متعلق به دوران پیش از اسلام است. برخی از قوس های این دژ حالتی میان قوس دایره ای اشکانی، ساسانی و جناقی پس از اسلام را دارند که نمونه آن در محل گنجینه آتشکده آذر گشب نیز دیده شده است. بر بدنه سنگی یکی از دیوارهای داخل قلعه، سنگ نبشته ای متعلق به قرن ۶ کشف شده که تاکنون در هیچ منبعی به آن اشاره نشده است.

این سنگ نبشته در عین اینکه هنرمندانه نیست بسیار ابتدایی و با نوشتارهای بدترکیب بر روی هم و در مکانی که در معرض دید همگان نیست به شیوه نامناسب کتابت و حجاری شده است.

بر اساس مطالعاتی که بر روی سنگ نبشته های اسلامی استان صورت گرفته، هنوز کتیبه ای متعلق به قرن ۶ در بنایی (قلعه، مسجد، مدرسه و…) که به اصطلاح کتیبه ساخت باشد، دیده نشده است. تمام کتیبه های بررسی شده متعلق به قرن ۶ مربوط به سنگ قبر و سنگ محراب است که نمونه های آن نیز در قبرستان شواز موجود است؛ اما سنگ نبشته مکشوفه داخل قلعه، منحصربه فرد است و در تعیین تاریخ قلعه اهمیت دارد. به اعتقاد دکتر جنیدی همان طور که برج های ساسانی جهت استحکام بخشی و افزایش توان دفاعی با سنگ نماسازی می شده اند. این قلعه نیز به شیوه معماری ساسانی ساخته شده است. چند قطعه سفال خاکستری مکشوفه داخل قلعه که دو قطعه آن با تزیین به شیوه کنده است احتمالا از نوع سفال های خاکستری دوره تاریخی هستند. وجود چند مغازه در داخل قلعه که در دل سنگ کنده شده اند حکایت از قدمت آبادی و شواز کهنه محلی است.

روستای شواز

قبرستان شواز

قبرستان شواز، از قبرستان های عجیب در خاک یزد است. بالای سر و پایین سر قبرها دو تخته سنگ نتراشیده و زمخت و کلفت و پهن به طور عمودی در زمین نصب شده و حدود نیم متر از زمین ارتفاع دارد. بر این سنگ ها هیچ گونه مطلبی نقش نشده است. نمای عمومی قبرستان و ترتیب و رنگ سنگ ها و رنگ تیرگی آن ها حکایت از کهنگی قبرستان دارد.

این قسمت از قبرستان، کهنه تر از قبرهایی است که دارای سنگ های مورخ قرن ۶ تا ۸ هجری است. اهم سنگ قبرهای نوشته دار قبرستان به خط نسخ بر روی سنگ ها نامنظم سیاه رنگ طبیعی است. تعدادی هم سنگ قبرهای مرمر از قرن ۱۰ و ۱۱ هجری نیز به دست آمده است.

این قبرستان در حال حاضر روبه تخریب کامل است و اکثر قبرهای آن توسط افراد غیربومی که به دنبال یافتن اشیا عتیقه و قدیمی در آن بوده اند، تخلیه شده است. سنگ قبرهای آن نیز به گفته اهالی روستا توسط میراث فرهنگی جمع آوری شده است.

روستای شواز

منبع seeiran irandeserts برچسب‌ها روستا یزد گردشگری روستایی-عشایری

لینک کوتاه: betanews.ir/news/395294

خبر فوق مربوط به رسانهکجارو می باشد و جستجوگر هوشمند بتانیوز صرفا آن را بازنشر کرده است. مشاهده در سایت منبع : لینک مستقیم