خرید سکه کلکسیونی
تاریخ دریافت خبر:
روزشمار: ۱۱ آذر؛ درگذشت «میرزا کوچک خان جنگلی» رهبر قیام مردمی جنگل

میرزا کوچک خان جنگلی در ۱۱ آذر سال ۱۳۰۰ شمسی در پی قیام جنگل درگذشت. از آن تاریخ هر سال در روز ۱۱ آذر مراسمی ساده در مزار او در سلیمان داراب رشت برگزار می شود.

میرزا یونس، فرزند میرزا بزرگ، که بعدها به میرزا کوچک خان جنگلی معروف شد، در سال ۱۲۹۸ هجری قمری در محله استادسرای رشت و در خانواده ای مذهبی چشم به جهان گشود و تحصیلات مقدماتی را در رشت در مدرسه علمیه حاج حسن (صالح آباد) گذراند.

پس از آن به قزوین رفته و در مدرسه صالحیه تحصیل دروس حوزوی را ادامه داد و چندی هم در مدرسه محمودیه تهران به همین منظور اقامت گزید. پایه آموزش حوزوی می توانست وی را در سلک روحانیان درآورد، اما حوادث و انقلابات کشور مسیر افکارش را تغییر داد و او را به راهی دیگر کشاند.

میرزا کوچک خان دارای دو خواهر به نام های کربلایی خانم و سارا خانم و دو برادر به نام های میرزا محمدعلی خان و میرزا رحیم خان بود، که هردو بعد از میرزا وفات یافتند. بنا به گفته اطرافیان، او مردی قوی بنیه، زاغ چشم و دارای سیمایی متبسم بود و از نظر اجتماعی مردی باادب، فروتن، خوش برخورد، مؤمن به اصول اخلاقی، صریح اللهجه، طرفدار عدل و آزادی و حامی مظلومان بود.

میرزا در واقعه مشروطیت به انقلابیون جبهه شمال پیوست و در فتح قزوین شرکت داشت. روس ها مدتی او را از رشت تبعید کردند. در سال ۱۲۹۳ هجری شمسی، میرزا که تازه از تبعید آزاد شده و به رشت آمده بود به شدت تحت تأثیر ظلم و ستم نیروهای روس بر مردم گیلان قرار گرفت و تصمیم گرفت که به کمک دوستان مشروطه خواه خود دوباره دست به قیام بزند. اما این بار علاوه بر مطالبه آرمان های آزادی خواهانه مشروطه که آن را بر باد رفته می دید به دنبال نجات ایران و علی الخصوص گیلان از اشغال آشکار نیروهای نظامی نیز بود.

افکار میرزا توانست در دل قشرها و طبقات گوناگون مردم گیلان نفوذ کند. افرادی نظیر دکتر حشمت و میرزا حسین کسمایی که از چهره های تحصیل کرده و فرهیخته گیلان بودند، و یا حسن آلیانی و شیخ علی شیشه بر که از طبقات معمولی جامعه بودند در میان طیف طرفداران میرزا دیده می شوند؛ و بجز این ها میرزا توانست از حمایت چند تن از بازرگانان و کسبه معتبر از جمله حاج احمد کسمایی نیز برخوردار شود. تاریخنگاران عمدتاً قیام جنگل را به دو دوره مجزا تقسیم می کنند، که دوره نخست در ابتدا به مدت دو سال و به مرکزیت فرماندهی در کسما، و سپس به مدت نزدیک به چهار سال به مرکزیت رشت و به صورت یک حکومت جمهوری مستقل در کل ایالت گیلان بوده است. دوره دوم مصادف با نزدیکی طرفداران بلشویک ها به میرزاکوچک است.

میرزا در سال ۱۲۸۶ شمسی در گیلان به صفوف آزادی خواهان پیوست و برای سرکوبی محمدعلی شاه قاجار، روانه تهران شد. میرزا کوچک ‏خان بعدها نهضت جنگل را پایهگذاری کرد و در اواخر سال ۱۲۹۴ شمسی، همزمان با جنگ جهانی اول، چون اوضاع ایران را پریشان و آن را در اشغال بیگانگان می ‏دید، با گرایش به اندیشه اتحاد جوامع اسلامی، کمیته ‏ای به نام «اتحاد اسلام» را در حوالی تالش تشکیل داد.

در سال ۱۹۱۹ میلادی قراردادی میان ایران و انگلیس امضا شد که در صورت اجرا، نفوذ بیشتر انگلیسی ها را در ایران به دنبال داشت. انعقاد این قرارداد، زمینه حرکت ‏های مخالف دخالت بیگانگان در ایران، از جمله نهضت جنگل را فراهم ساخت. در نهایت قیام مسلحانه میرزا کوچک خان با تعداد اندک یاران با وفایش در گیلان آغاز شد و در زمان کوتاهی از حمایت بی ‏دریغ مردم آن سامان برخوردار شد. در این حال، قزاق‏ های روسی و نیروهای انگلیسی و قوای دولتی، هر کدام جداگانه و یا متفقاً برای سرکوبی این حرکت، با گروه ‏های چریکی جنگل درگیر شدند و این نشان می ‏داد که افکار و آرمان ‏های سردار جنگل با منافع و مقاصد هیچ کدام وفق نمی‏داد. اگرچه میرزا در ابتدا پیروزی های چشمگیری به دست آورد، اما پس از چند درگیری با قوای دولتی، بر اثر توطئه ‏های روسیه و انگلیس و بروز تفرقه میان اعضای اصلی نهضت، نیروهای میرزا پراکنده شدند.

میرزا هم که به منظور گردآوری نیرو از زادگاهش خارج شده بود، در اثر برف و سرمای شدید در جنگل‏ های شمال ایران توان خود را از دست داد. افراد رضاخان که در تعقیب او بودند، وی را نیمه جان یافتند و در نهایت یکی از یاران خائن جنگلی، سر میرزا را به نشانه پایان قیام جنگل برای رضاخان به ارمغان برد.

او بارها در برابر مردم گیلان، هدف از نهضت خود را احیای قوانین اسلام معرفی کرد و متذکر شد که میرزا کوچک هرگز اسلحه را از خود دور نخواهد کرد مگر وقتی که مطمئن باشد افراد ایرانی از تطاول متجاوزان بیگانه و ستم کاران داخلی، در امان بوده و از رفاه برخوردار شوند. تاخت و تازهای خارجی در صحنه سیاست و اقتصاد کشور و سیاست بازی عناصر منافق، وضع آشفته کشور و بی کفایتی دولت مردان، انگیزه‏ هایی بود که میرزا را به میدان سیاست و سپس صحنه کارزار کشاند تا این که در این راه کشته شد.

خبر درگذشت میرزا به گوش محمدخان سالارشجاع برادر امیر مقتدر طالش که از بدخواهان میرزا بود، رسید. نامبرده به همراه شماری تفنگچی به خانقاه رفت و اهالی را از دفن اجساد منع کرد. سپس دستور داد یکی از طالش های همراه وی که رضا اسکستانی بود، سر یخ زده میرزا را از بدنش جدا کند. سر میرزا کوچک خان را در مجاورت سربازخانه رشت، در جایی که معروف به انبار نفت نوبل است، تا مدت ها در معرض تماشای مردم قرار داده و سپس خالو قربان که از یاران سابق میرزا و از هواداران سردار سپه بود، سر میرزا را به تهران به نزد سردار سپه فرستاد. سر میرزا را به دستور سردار سپه در گورستان حسن آباد دفن کردند. بعد یکی از یاران قدیمی میرزا به نام کاس آقا حسام سر میرزا را محرمانه از گورکن تحویل و به رشت برده و در محلّی موسوم به سلیمان داراب به خاک سپرد. در شهریور ۱۳۲۰ و هنگام استعفای رضاشاه آزادیخواهان گیلان قصد داشتند جسد بدون سر میرزا را با تشریفات شایسته از خانقاه به رشت حمل کنند، ولی مأموران جلوگیری کردند. در نتیجه به جهت پیشگیری از برخورد جسد میرزا را بطور عادی به رشت حمل و در جوار سر دفن کردند.

پس از شهادت میرزا، تلاش‏ های چند تن دیگر از یارانش برای زنده نگه‏داشتن نهضت جنگل راه به جایی نبرد و این جنبش پایان پذیرفت.

در همین روز:

  • سالروز سومین جنگ اسکندر با ایرانیان (۲۴۳ پیش از میلاد)
  • درگذشت ارسطو فیلسوف، آموزگار و دانشمند بزرگ یونان (۳۲۲ پیش از میلادی)
  • درگذشت «لورنتسو گیبرتی»، پیکره ساز، معمار، و نویسنده ایتالیایی (۱۴۵۵ میلادی)
  • تولد مهندس آمریکایی «ویلیام ادوارد بوئینگ» سازنده هواپیماهای بوئینگ و موسس شرکتی به همین نام (۱۸۸۱ میلادی)
  • امضای قرارداد «لوکارنو» درباره تثبیت مرزهای آلمان (۱۹۲۵ میلادی)
  • نخستین انتقال تصویر به وسیله تلگراف بین برلین و وین (۱۹۲۷ میلادی)
  • کسب خودمختار توسط کشور جمهوری آفریقای مرکزی از فرانسه (۱۹۵۸ میلادی)
  • عضویت کشورهای مالاوی، مالت و زامبیا در سازمان ملل متحد (۱۹۶۴ میلادی)
  • کسب خودمختار توسط کشور پاپوا گینه نو از استرالیا (۱۹۷۳ میلادی)
  • عضویت کشور آنگولا در سازمان ملل متحد (۱۹۷۶ میلادی)
  • روز آزادی و دموکراسی در کشور چاد
  • روز اتحاد در کشور رومانی و روز ملی این کشور
  • روز انحلال ارتش کشور کاستاریکا
  • روز ملی کشور برمه
  • روز جمهوری کشور جمهوری آفریقای مرکزی
  • روز بازگشت استقلال در کشور پرتقال
  • روز معلم در کشور پاناما
  • روز جهانی مبارزه با بیماری ایدز
منبع ویکی پدیا برچسب‌ها روزشمار آذر

لینک کوتاه: betanews.ir/news/395113

خبر فوق مربوط به رسانهکجارو می باشد و جستجوگر هوشمند بتانیوز صرفا آن را بازنشر کرده است. مشاهده در سایت منبع : لینک مستقیم