خرید سکه کلکسیونی
تاریخ دریافت خبر:
اقتصاد > اقتصاد‌ ایران - همشهری آنلاین:
نشست چشم انداز تعاملات تجاری ایران و اروپا در پسابرجام: امکان سنجی استفاده از مولفه‌ی اتحادیه‌ی اروپا در الحاق ایران به سازمان تجارت جهانی به همت انجمن ایرانی مطالعات جهان و انجمن علمی- دانشجویی مطالعات منطقه‌ای دانشکده‌ی حقوق و علوم سیاسی دانشگاه تهران، روز چهارشنبه ۲۶ آبانماه در محل تالار ملل دانشکده مطالعات جهان برگزار گردید.

در ابتدای این نشست دکترمحمد جواد شعرباف؛ نایب رییس انجمن ایرانی مطالعات جهان، ضمن گرامیداشت حضور مهمانان، مختصرا به معرفی دانشکده مطالعات جهان پرداخت.

سپس دکتر سید داوود آقایی؛ عضو هیئت علمی دانشکده ی حقوق و علوم سیاسی دانشگاه تهران به عنوان سخنران اول نشست، سخنرانی خود را با عنوان اهمیت سازمان های بین المللی و منطقه ای در اقتصاد جهانی شده کنونی و همچنین موانع حقوقی پیوستن ایران به سازمان جهانی تجارت آغاز نمود و گفت: هدف از پیوستن به سازمان جهانی تجارت، تسهیل تجارت از طریق ایجاد شرایط منصفانه ی رقابت است و تاکنون حدود 164 کشور به عضویت این سازمان در آمده اند. و تعدادی از کشورها از جمله ایران، در انتظار پیوستن به این سازمان هستند.

وی سپس افزود: حذف موانع حقوقی جهت پیوستن به این سازمان از جمله وظایف کشورهای متقاضی عضویت، پیش از درخواست عضویت است. از این رو جمهوری اسلامی ایران باید به این شرایط توجه کند. پس باید یکسری بسترهای لازم جهت پیوستن و الحاق به این سازمان فراهم باشد. از جمله ی موانع ایران جهت پیوستن به این سازمان: موانع حقوقی موجود در قانون اساسی، حقوق مالکیت فکری، قوانین ارزی، قوانین مالیاتی، قوانین گمرکی، صادرات و واردات است و تاکنون در این زمینه اقدامی شکل نگرفته است. و البته مهمترین اقدام در این خصوص، خصوصی سازی است و خصوصی سازی به معنای واقعی کلمه در ایران شکل نگرفته است. اگر دولت ایران می خواهد به ارتقای سطح تجارت بپردازد و در راستای رفاه جامعه قدم بردارد چاره ای جز این ندارد که به یکسری اصلاحات تن دهد. تاکید ایشان قبل از هرچیز بر بسترسازی و مقدمه چینی شرایط است. و به قول علما امر به شی، امر به لوازم آن است. و تا زمانی که ایران شرایط و لوازم پیوستن به سازمان جهانی تجارت را پیاده سازی نکرده است؛ صحبت از عضویت آن بی فایده است.

سپس دکتر علی صباغیان؛ عضو هیئت علمی دانشکده ی حقوق و علوم سیاسی دانشگاه تهران به عنوان سخنران دوم با محوریت موضوع جایگاه و نحوه کار اتحادیه اروپا به عنوان یک عضو منطقه ای در سازمان جهانی تجارت ارائه بحث نمود.

ایشان در ابتدا به ذکر نقش و جایگاه اتحادیه اروپا از منظر تجارت جهانی پرداخت و گفت: اتحادیه اروپا با داشتن مقام دوم در تجارت و صادرات کالا و مقام اول در تجارت خدمات به نوعی بزرگترین قدرت تجاری دنیاست. با علم به این مطلب ضرورت بررسی روابط ایران و اتحادیه اروپا قبل از هرچیز احساس می شود.

وی سپس با بررسی تاریخچه شکل گیری و گسترش همگرایی در اتحادیه ی اروپا، به بررسی اولین سیاست شکل گرفته میان اعضای اتحادیه اروپا؛ با عنوان سیاست تجاری مشترک CCP, CTP پرداختند. و از آن به عنوان یک سیاست مشترک ارزش محور که علاوه بر تجارت در پی کمک به گسترش ارزش های اروپایی نیز هست، یاد کرد.

وی افزود: اتحادیه ی اروپا که از سال 2004 خود را یک قدرت هنجاری می داند معتقد است که یکی از وظایف سیاست تجاری آن پیشبرد ارزش های اروپایی است که این امر را در مذاکرات مرتبط با موافقتنامه های تجاری نیز مد نظر قرار می دهد.

دکتر صباغیان سپس با اشاره به مسیر های پیشبرد سیاست تجاری اتحادیه اروپا گفت ابعاد سیاست تجاری اتحادیه اروپا داری سه مسیر از جمله یک جانبه، دوجانبه و چند جانبه است.

وی افزود: بعد یکجانبه سیاست تجاری اتحادیه اروپا عمدتا مربوط به نظام عمومی ترجیحات (Generalised Scheme of Preferences -GSP) است که در سه شکل ترجیحات استاندارد (Standard GSP)، ترجیحات مشروط (+GSP) و طرح همه چیز بجزء سلاح (EBA) - که بر اساس آن واردات همه چیز به غیر از سلاح بدون تعرفه به از کشورهای هدف این برنامه که عمدتا کشورهای کمتر توسعه یافته در منطقه آفریقا- کارئیب و پاسفیک است- ارائه می شود.

دکتر صباغیان گفت: اتحادیه اروپا از دهه 1970 قرن بیستم ترجیحات تجاری به کشورهای مختلف ارائه می کرده است که از لحاظ نظری ایران نیز مشمول این نوع ترجیحات بوده است اما پس از اصلاح ساختار نظام ترجیحات تجاری اتحادیه اروپا در سال های اخیر تعداد کشورهای مشمول این نوع تجارت به شدت کاهش یافته و ایران نیز رسما با تصویب کمیسیون اروپا از فهرست کشورهای مشمول نظام ترجیحات تجاری اتحادیه اروپا کنار گذاشته شده است.

عضو هیات علمی دانشکده حقوق و علوم سیاسی دانشگاه تهران افزود: مسیر دوم پیشبرد سیسات جاری اتحادیه اروپا مسیر روابط دوجانبه است که در چارچوب موافقتنامه های دوجانبه دنبال می شود. در واقع اساس موافقتنامه های تجاری دو جانبه اتحادیه اروپا با سایر کشوره موافقتنامه های مشارکت (Association Agreement) است که ممکن است با نام های مختلف به امضا رسد. به عنوان نمونه در گذشته گفتگوهای اتحادیه اروپا با ایران برای امضا یک موافقتنامه تجارت و همکاری در چند دور در تهران و بروکسل برگزار شد که به نتیجه نرسید و به بن انجامید.

وی افزود: موافقتنامه های دوجانبه اتحادی اروپا با کشورهای دیگر عمدتا تبعیض آمیز است چرا که این اتحادیه با مشروط سازی انعقاد این موافقتنامه ها با مفاد غیر تجاری سعس م سکند از طرف خود امتیازات زیادی طلب می کند.

دکتر صباغیان سومین مسیر پیشبرد سیاست تجاری اتحادیه اروپا را مسیر چندجانبه که در قالب سازمان جهانی تجارت دنبال می شود ذکر کرد و گفت: با توجه به ویژگی های هر یک از سه مسیر روابطموجود برای توسعه روابط تجاری با اتحادیه اروپا بهترین مسیری که ایران و اتحادیه اروپا می توانند در قالب آن به توسعه روابط تجاری اقدام کنند مسیر چند جانبه و آن هم در چارچوب سازمان جهانی تجارت (WTO) است. اگر چه این مسیر بر خلاف مسیر روابط دوجانبه، کم هزینه تراست اما مستلزم آن است که ایران به عضویت سازمان جهانی تجارت پذیرفته شود.

سخنران سوم، آقای دکتر سعید خالوزاده؛ استاد دانشگاه و پژوهشگر ارشد مسائل اروپا در خصوص مسئله ی الگوی اتحادیه اروپا جهت پیوستن به سازمان جهانی تجارت و گفتگوهای ایران با اتحادیه اروپا صحبت نمود و گفت: بحث پیوستن به WTO اساسا یکی از موارد و مباحث بسیار مهم سیاست خارجی کشورهاست. و اصولا موافقتنامه های اتحادیه اروپا با سایر کشورها در چارچوب سازمان جهانی تجارت است و لذا برای کشورها یک مقدمه و یک تمرین است تا شرایط پیوستن به WTO فراهم شود.

وی سپس افزود: به طور خاص ایران تقریبا از 25 سال پیش رسما درخواست امضای معاهده ی همکاری و تجارت داشته است. و مایل بوده است تا روابطش را از این طریق نهادینه کند. و هدفش نیز بر این بود که روابطش تحت تاثیر مسائل جانبی قرار نگیرد. چرا که عمدتا روابط ایران اتحادیه اروپا همواره تحت تاثیر مسائل سیاسی بوده است. بعدها و پس از گذشت سال ها، در دوران گفتگوهای سازنده و فراگیر، سطح روابط ارتقاء یافت و شورای اتحادیه اروپا به عنوان مهمترین the Generalised System of Preferences) GSP) رکن تصمیم گیری و تصمیم سازی اجازه داد که مذاکرات تجاری با ایران پیش رود و این یک پیشرفت بزرگ بود. و همین مذاکرات مقدمه ی پیوستن ایران به سازمان بزرگ WTO بود.

پژوهشگر ارشد مسائل اروپا همچنین گفت: در خصوص مذاکرات با اتحادیه اروپا چهار دور گفتگوی فنی و تجاری در بروکسل و تهران پشت سر گذاشته شد. در دوران گفتگوهای سازنده و فراگیر بر خلاف دوران گفتگوهای انتقادی، ایران جهش بسیار بزرگی یافت به گونه ای که ایران توانست به عضویت ناظر سازمان جهانی تجارت در آید.

از نظر ایشان بهترین زمان برای برداشتن گام های عملی در راستای پیوستن به این سازمان، دوران پسابرجام است که زمینه ها و بسترهای روابط میان این دو کشور نسبت به زمان های دیگر بیشتر مهیا است. با توجه به صحبت های آقای دکتر خالوزاده و به عنوان رایزن فرهنگی جمهوری اسلامی ایران در اتحادیه اروپا به نظر می رسد که ایشان به نقش رایزنی و مذاکرات بیش از هرچیز در عضویت ایران به WTO اهمیت می دهند.

سخنران چهارم، آقای دکتر اسفندیار امیدبخش؛ مدیر کل اداره روابط چندجانبه معاونت بین الملل اتاق بازرگانی ایران بود که با بحث پیرامون فرصت ها و چالش های پیش روی ایران در رابطه با عضویت در سازمان جهانی تجارت: با نگاهی به اروپا بحث خود را آغاز نمود.

مدیر کل اداره روابط چندجانبه معاونت بین الملل اتاق بازرگانی ایران سپس گفت: ما هنوز یک استراتژی مشخص برای توسعه ی مناسبات اقتصادی تجاری نداریم و دولت آقای روحانی هم نتوانسته اند که علی رغم گذشت بیش از 20 سال درخواست عضویت ایران به WTO، گام های مهم و عملی در این خصوص بردارد. نهادهایی همچون سازمان توسعه ی تجارت، سازمان سرمایه گذاری خارجی و حتی ستاد هماهنگی تجارت خارجی و ... هیچ کدام نتوانسته اند در این خصوص اقدامات لازمه را به انجام برسانند. جمهوری اسلامی ایران به معنای واقعی و برای اولین بار به دنبال ایجاد برقرای شکل آزاد روابط یا Free Trade می باشد. و تمامی موافقتنامه های آن با سایر کشورها در قالب تجارت ترجیحی بوده است. لذا ایران در ابتدا نیاز به یک چهارچوب کلان یا نقشه ی راه است. با نداشتن یک دستور العمل در سیاست خارجی نمی توان راه خود را پیدا کرد.

دکتر امیدبخش همچنین گفت: برای برقراری روابط و مناسبات نیاز به چند سطح روابط است: 1- دوجانبه 2- منطقه ای 3. چندجانبه، که البته در سطح چند جانبه به دلیل محدودیت سیاسی با WTO ایران نتوانست به این سازمان راه یابد. اما در سطح دو جانبه و منطقه ای ایران توانسته است با کشورهای عضو G8 ،IC ، ECO موافقتنامه ی تجارت ترجیحی داشته باشد.

وی همچنین گفت: با نگاهی دقیق به تاریخ مدرن ایران یعنی بعد از رضا شاه، میبینیم که اتحادیه اروپا همواره نقش تسریع دهنده را در توسعه ی اقتصادی ایران داشته است. از این نظر در قطب بندی های توسعه، ایران در مدار توسعه ی اروپا قرار دارد. و اگر ایران بخواهد این مدار را تغییر دهد و خود را وارد مسیر دیگری کند باید به دنبال یک آلترناتیو دیگری باشد. به عبارتی دیگر، ایران به عنوان یک کشور در حال توسعه باید به یک مجموعه ی توسعه یافته گره بخورد. و برای اینکه یک اقتصاد ملی بخواد به اقتصاد جهانی پیوند بخورد تنها از دو مسیر این امر امکان پذیر است: 1- صادرات و واردات 2- سرمایه گذاری خارجی.

دکتر امید بخش سپس افزود: صرف نظر از مباحث هسته ای و تحریم ها اروپا و در راس آن آلمان به خصوص در حوزه ی انتقال انرژی به ایران، همواره در صدر قرار داشته است. بعد از برجام نیز بیانیه ی پارلمان اروپا با 51 بند، که کل مناسبات خود را در چهارچوب مسائل سیاسی، فرهنگی، اقتصادی، اجتماعی و حقوقی مشخص می سازد . علاوه بر آن کمیته ی پارلمان اروپا نیز یک بیانیه ی 11 ماده ای را ارائه داده است و بیشتر متمرکز بر مباحث تجارت است. مطالعه ی این بیانیه و مفاد این بندها می تواند ایران را تا حد بسیار زیادی با ذهنیت 29 کشور اروپایی نسبت به ایران مشخص سازد.

دکتر امید بخش در پایان افزود: سازمان تجارت جهانی دو قطب اصلی دارد: 1- اتحادیه اروپا 2- آمریکا. در صورتی که این دو قدرت نتوانند اقدامی در این سازمان انجام دهند، عملا سایر کشورها نیز نمی توانند اقدامی کنند. و یکی از محورهایی که به جد دنبال می شود این است که ایران با کشورهای موازی مذاکراتی را در این راستا انجام دهد.

تاکید آقای دکتر امیدبخش- به عنوان کسی که سال ها در حوزه ی اجرایی و سیاستگذاری نقش آفرینی نموده است؛ و خود مذاکره کننده ارشد تعرفه ای با اتحادیه اروپا و چند کشور دیگر خاورمیانه بوده است، بر استراتژی و تعیین نقشه ی راه جهت پیوستن به سازمان جهانی تجارت است.

بخش پایانی همایش به پرسش های دانشجویان و اساتید حاضر در نشست اختصاص یافت که هر کدام از سخنرانان در حوزه موضوعی خود به سوالات پاسخ دادند.

در پایان همایش از طرف انجمن علمی - دانشجویی مطالعات منطقه ای به تمامی شرکت کنندگان گواهی حضور در همایش اعطا شد.

لینک کوتاه: betanews.ir/news/395054

خبر فوق مربوط به رسانههمشهری آنلاین می باشد و جستجوگر هوشمند بتانیوز صرفا آن را بازنشر کرده است. مشاهده در سایت منبع : لینک مستقیم