خرید کتاب سکه طلا
تاریخ دریافت خبر:
پوشاک سنتی ترک؛ تداعی گر بهار

هر گروهی تحت عوامل گوناگونی از جمله اکولوژی منطقه خویش، نوع پوشش خاصی را اختیار کرده و تن پوش ویژه ای به تن می کنند که در همان نگاه نخست قومیت، حوزه زندگی، زبان و دیگر مشخصات فرهنگی و حتی مذهب و اشتغال های اصلی زندگی آنان را تداعی می کند. با کجارو همراه باشید.

لباس و پوشش برای مردمان آذربایجان تنها پوششی ساده به شمار نمی رود، بلکه گویای هزار نکته از تاریخ و فرهنگ دیرین مردمان این منطقه است. زنان ترک آذربایجان یکی از شناخته شده ترین این اقوام هستند که پوشاک متفاوتی با دیگر نقاط ایران داشته و نوع پوشش آنان مظهر و نمادی از جامعه و فرهنگ و نماینده ای از اسطوره ها و تاریخ پیشینیانشان است.

لباس ترک ها با انتخاب رنگ و نقوش روی پارچه و تزیین آن با منجوق های رنگارنگ، حاشیه دوزی، گلابتون یا چین های زیبا یا دوختن سکه و... معرف زبان، شخصیت و منزلت اجتماعی مردمان این منطقه و نشان دهنده ویژگی های هنری، تاریخی، قومی و خلاقیت هایی است که در درونشان منعکس شده و حتی معرف وضعیت تاهل و سن زنان این استان است.

پوشش زنان

لباس محلی آذربایجان

استان آذربایجان به دلیل دربرگرفتن دو قوم بزرگ آذری و کرد و همچنین ایل ها و عشایر متعدد، پوشاک مختلفی دارد.

در آذربایجان لباس ها علاوه بر تزئینات و تکنیک دوختشان، با پارچه های به کار رفته نیز خود را نمایان می سازند. فراوانی و ارزانی مواد خام در این سرزمین کهن، موجب شده است تا پارچه بافی با پشم و ابریشم توسعه فراوانی داشته باشد.

زنان این خطه بیشتر به تهیه لباس هایی از جنس ابریشم، ترمه یا مخمل علاقه مند بوده و مردانشان اغلب از پارچه های پشمی لباس بر تن می کنند. هر دو جنس در لباس زیر بیشتر از پارچه های پنبه ای بهره می برند؛ اما ثروتمندان حتی در لباس زیر نیز ابریشم استفاده می کنند.

لباس دختران جوان از رنگ های زنده و شاد بوده و زیورآلاتی به آن دوخته شده است، ولی زنان سالمند در نوع پوشش خود از لباس هایی با رنگ های ملایم و تزئینات بسیار کمی بهره می بردند.

برک: لباس های زنان ترک آذربایجان با کلاه هایی که «برک» نام دارد کامل می شد، برک ها گاهی به شکل ساده بوده و گاهی هم با سکه ها یا پولک هایی خاص تزئین می شد. در خانواده های اشرافی و ثروتمند، بیشتر لباس ها از جمله برک و جلیقه بیشتر با سکه تزئین می شود، اما اکثریت بانوان این منطقه بیشتر خواهان استفاده از برک هایی با پولک های رنگارنگ هستند.

لباس محلی آذربایجان

این برک ها جذابیت خاصی به چهره آنان می دهد، البته در برخی ایل های این استان نیز زنان کلاه دیگری بر سر می گذارند که به تاس کلا مشهور است و دورتادور آن ریشه های رنگی دارند که کم تر استفاده می شود.

یایلیق و چارقد: زنان در این منطقه روسری بر سر کرده و بعضی نیز صورتشان را در ناحیه چانه می پوشاندند. روسری آنان چارقدی بود که موهای آنان را می پوشاند. هنگام خروج از منزل چاقچوری که زیر جامه در آن بگنجد برپا و چادر مشکی بر سر و روبندی از پارچه با قلابه جواهر به صورت می زدند.

یایلیق، نوعی سربند است که اکثر اوقات وسط آن کاملا به رنگ مشکی و حاشیه آن نیز همیشه به رنگ قرمز است که اغلب زنان مسن برای نگه داشتن چارقد آن از بالای پیشانی روی چارقد یا روسری می بندند. در واقع چارقد پارچه مربعی از ابریشم، نخ یا جنس دیگری است که به طور مورب تاخورده و زنان آن را برای پوشش سر می پوشند. سر بزرگش در پشت گردن قرار می گیرد و دو دنباله اش با یک سنجاق، زیر چانه بسته می شود.

لباس محلی آذربایجان

زنان، آن ها را نه تنها به هنگام دیدوبازدید، بلکه در خانه هم سرمی کردند. دختران جوان از یایلیق استفاده نمی کنند و فقط چارقد بر سر می کنند. زنان روستایی و زرتشتی هنوز چارقد بزرگتری که سرش از پشت کاملا تا پایین می رسد، به سر می کنند. امروزه نیز برخی از بانوان ایل شاهسون آذربایجان، چارقد گلداری بر سر می کنند که با یک کلاغی بسته می شود.

لباس محلی آذربایجان

این چارقدها معمولا طرح های گل دار بزرگ دارند و اکثر اوقات به رنگ روشن هستند. دختران کرد تنها از سرون (سربند) استفاده می کنند و چارقد در بین آنان مرسوم نیست؛ اما دختران ترک فقط از چارقد استفاده می کنند و یایلیق بر سر نمی بندند.

آن چه در بین هر دو گروه ترک و کرد مشترک است، نوع پوشش بانوان مسن (و گاه میانسال) کرد است که هم از چارقد و هم از سرون (به کردی)، مانند بانوان ترک که هم از چارقد و هم از یایلیق (به ترکی) استفاده می کنند.

کوینک: کوینک رویی یکی از لباس های شانه ای بوده و معمولا از جنس ابریشم تهیه می شد. این لباس که روی شانه آن دوختی وجود نداشت آستین هایی گشاد، بدون یقه و باز دوخته می شد.

لباس محلی آذربایجان

جبکن: یکی دیگر از لباس هایی که در فرهنگ آذربایجان روی کوینک بر تن می کنند، جبکن نام داشت. این لباس که بدن را در خود می پیچاند، آستر داشت و مهم ترین خصوصیت آن آستین هایش بودند. این آستین ها که بلند و انتهایشان اشکالی متفاوت داشت، از شانه به پایین حالتی شل داشت. این لباس معمولا از جنس ابریشم و مخمل تهیه می شده است.

آرکالیک (آرخالیخ): یکی دیگر از لباس های معروف آذربایجان جنوبی «آرکالیک» است که در طرح ها، رنگ ها و مدل های متنوعی است. این لباس آستین های بلند و گشاد دارد.

آرکالیک هایی از جنس مخمل زرشکی سیر با گل های مختلف بیشتر مورد توجه اهالی این منطقه است. در این لباس، آستین ها تا آرنج تنگ و بعد از آن با پلیسه هایی گشاد می شدند.

پوشش مردان

تا قبل از موضوع کشف حجاب که در سال ۱۳۱۴ به وسیله رضاخان اتفاق افتاد، پوشاک مردان این ناحیه نیز همانند دیگر نقاط ایران شامل کوینک (پیراهن) سفید آستین دار با یقه ای گرد یا آخوندی می شد. یکی از تن پوش های مردان همان کت های بلند دوره قاجار بود که در زبان ترکی محلی آرخالیق (بوزملی دن) نامیده می شد.

لباس محلی آذربایجان

در گذشته کفش معمولی مردان نیز از گالش و چاروق بود که نوع دوم از پوست احشامی مانند گاو میش تهیه می شد. بعدها به مرور ایام کفش های فعلی و امروزی جایگزین آن ها شد. با آغاز حکومت پهلوی، به تدریج این روند برچیده شده و لباس های سنتی جای خود را به کت و شلوار و پیراهن های امروزی داد. همچنین علاوه بر سرپوش هایی مانند عرقچین و یون بورک (کلاهی از جنس الیاف پشم گوسفند) استفاده از کلاه های لبه دار نیز در بین مردان معمول شد.

لباس محلی آذربایجان

منبع mehrnews bargozideha برچسب‌ها تبریز اردبیل پوشاک ارومیه لباس سنتی

لینک کوتاه: betanews.ir/news/393880

خبر فوق مربوط به رسانهکجارو می باشد و جستجوگر هوشمند بتانیوز صرفا آن را بازنشر کرده است. مشاهده در سایت منبع : لینک مستقیم