خرید سکه کلکسیونی
تاریخ دریافت خبر:
تاریخچه تفصیلی و خواندنی حزب‌الله (از 1974 تا 2010) - 12در قسمت قبلی این سلسله مطالب (که ترجمه ای است از کتاب «رزمندگان خدا؛ حزب الله از درون؛ 30 سال نبرد ضد اسرائیل»، نوشته ی نیکلاس بلانفورد) به افزایش نفوذ حزب الله در میان شیعیان (درمقابل نفوذ جنبش امل) و بحث شهادت شیخ راغب حرب و سپس موج گسترده ی عملیات های استشهادی ضد اشغالگران و دلایل استفاده ی محدود حزب الله از این ابزار اشاره کردیم. قسمت دوازدهم را با هم می خوانیم:

در دوم مارس 1985 [11 اسفند 1363]، روستای معرکة هدف بزرگترین هجوم تا آن روز قرار گرفت. طبق معمول، محمد سعد و خلیل جرادی و دیگر [رزمندگان] به محض اینکه ستون زرهی اسرائیل را دیدند که از تپه بالا می آیند تا به روستا برسند، به مخفی گاه هایشان رفتند. حدود 800 سرباز اسرائیلی و مزدور شین بت در این عملیات (که 50 نفربر زرهی و بولدوزر هم در آن دخیل بودند) مشارکت داشتند.

به یک نفر «هنگام تلاشش برای فرار» شلیک شد. 350 مرد هم در مدرسه روستا گرد آورده شده و بازجویی شدند و 17 نفر آنها همراه با اسرائیلی ها برده شدند. حسینه ی وسط روستا بازرسی شد. سربازان اسرائیلی به پله ها رفتند تا اتاق های طبقه ی اول را بگردند، یعنی همان جایی که در اغلب اوقات سعد و یارانش برای طرح ریزی عملیات هایشان در آنجا دیدار می کردند.

دو روز بعد، محمد سعد و خلیل جرادی و شخصیت های دیگر مقاومت در طبقه ی اول حسینیه و در یک اتاق پشتی کوچک با یک دیگر جلسه داشتند. بعد از هجوم اسرائیلی ها، [توسط رزمندگان] در ساختمان به دنبال مواد منفجره گشته بودند ولی چیزی پیدا نشده بود. درحالیکه فرماندهان مقاومت که در طبقه ی اول جمع شده بودند خبر نداشتند، یکی از مزدوران اسرائیل آمدن آنها به حسینیه را دید و با دقت از بالکن منزلش که تنها 100 یارد با آنجا فاصله داشت، اوضاع را کماکان زیر نظر گرفت. وقتی دید که فرماندهان مقاومت دارند از پله ی حسینیه بالا می روند، بی سیمش را نزدیک دهانش برد و این را به آرامی به اسرائیلی ها اطلاع داد.

خلیل جرادی پشت میز نشسته بود و با مردانی که در اتاق بودند صحبت می کرد. محمد سعد هم جلوی درب باز اتاق خم شده بود و به آرامی گوش می کرد که ناگهان صحبت رفیقش را قطع کرد: «یک مورد بدی هست، باید سریع جمع کنیم و برویم.»

به او گفتند: «ولی ساختمان را همین یک کم قبل گشته اند، امن است.»
سعد اصرار کرد: «نه نه، باید همین الان جمع کنیم برویم.» (مصاحبه ی مؤلف با ساکنین روستای معرکة، 4 مارس 2010)

و درست در همین لحظه بود که بمبی به وزن حدودا 11 کیلوگرم که زیر میز خلیل جرادی جاسازی شده بود منفجر گردید و اتاق و بیشتر طبقه ی اول را خراب کرد. روستاییان و سربازان فرانسوی یونیفل چند ساعت طول کشید تا توانستند افراد را از زیر آوار بیرون بکشند. اول از همه سعد پیدا شد و به سرعت به روستای یونیفل در ناقورة منتقل گردید، ولی جرادی هنوز زیر آوار مانده بود.

به این ترتیب، این دو رهبر مقاومت به همراه ده نفر حاضر دیگر شهید شدند، در بزرگترین ضربه ای که مقاومت «هفت روستا» به رهبری امل از زمان آغازش در سال 1982 تا آن زمان خورده بود.


اسرائیل دست داشتنش در عملیات را منکر شده و اوری لوبرانی (هماهنگ کننده ی فعالیت های اسرائیل در لبنان) مدعی شد که آنچه رخ داده نتیجه ی بالاگرفتن اختلافات بین امل و حزب الله بوده است. اما خود لبنانی ها مطلقا شکی نداشتند که مسئول این قضیه اسرائیل است.
بعدها امل توانست آن مزدوری که خبر رسیدن محمد سعد و خلیل جرادی به حسینیه را به اسرائیلی ها داده بود را دستگیر بکند. خود مزدور اعدام شد و خانواده اش از روستا بیرون رانده شدند. و شیخ محمد مهدی شمس الدین (نایب رئیس مجلس اعلای شیعی) خواستار «جهاد بی امان» ضد اسرائیل تا زمان خروج نظامیان اسرائیلی از خاک لبنان شد.

«نامه¬ی سرگشاده»: اولین اعلام موجودیت و اعلان موضع رسمی حزب الله

با شهادت محمد سعد و خلیل جرادی، نقش امل در مقاومت ضد اشغالگری اسرائیل رو به کاهش گذاشت. پیش از کامل شدن عقب نشینی اسرائیل از کمربند امنیتی ای که همین اواخر در امتداد مرزها اشغال کرده بود، در ژوئن 1985، امل که به اوامر سوریه گوش می سپرد وارد جنگی شدید ضد جنبش فتح به رهبری یاسر عرفات در دور اردوگاه آوارگان فلسطینی در بیروت شد. سوری های می خواستند به شکل کامل به نفوذ عرفات در اردوگاه های بیروت و جنوب پایان دهند، و امل را به نیابت از خود مأمور اجرای این سیاست کرده بودند. «جنگ اردوگاه ها» سه سال طول کشید و در نهایت امر، نیروهای عرفات شکست خوردند. ولی این نبردها تلفات زیادی از کادرهای امل گرفت و برخی از فرماندهان بزرگش و برخی رزمندگانش در نبرد با فلسطینی ها کشته شدند. جنگ اردوگاه ها، حواس امل را از مقاومت مستمر جنوب ضد اسرائیلی ها و ارتش لبنان جنوبی به خود معطوف کرد. و با از دست دادن فرماندهانی محبوبی مثل محمد سعد، حزب الله که در تلاش بود به سمت جنوب گسترش پیدا کند، منطقه ی نفوذش را وسعت بخشید و بدین ترتیب وارد روندی طولانی شد برای جایگزین امل شدن به عنوان نیروی شیعی مسلط در منطقه ی جنوب.

در 18 فوریه 1985 [29 بهمن 1363]، نشانه ای از عزم حزب الله بر وسعت بخشید به منطقه ی نفوذش بروز کرد، درست دو روز پس از عقب نشینی آخرین سرباز اسرائیلی از صیدا. در این روز، هزاران نفر از نیروهای مسلح حزب الله از ضاحیه ی جنوبی بیروت راهی صور شدند تا در شهر تازه آزاد شده جمع شوند.

مردان حزب الله درحالیکه فریاد الله اکبرشان بلند بود، از وسط شهر عبور می کردند و در دست هایشان پارچه نوشته-هایی بود که امین جُمیّل [رئیس جمهور وقت لبنان] را به شاه ایران تشبیه می کرد. در آخر روز هم سه مشروب فروشی را به آتش کشیده و دو مخزن شراب را هم در وسط شهر طعمهی حریق کردند. (نیویورک تایمز، 18 فوریه 1985)

این تجمع گسترده، تجلی علنی تری از قدرت رو به رشد حزب الله بود و این همزمان شد با اعلان موجودیت رسمی حزب الله از طریق یک کنفرانس مطبوعاتی در یکی از مساجد محله ی الاوزاعی در جنوب بیروت. تاریخی که حزب الله برای اعلان موجودیت رسمی اش در 16 فوریه انتخاب کرده بود، اولین سالگرد شهادت شیخ راغب حرب بود.

حزب الله از همین مناسبت استفاده کرد و مرام نامه ی سیاسی خود را با عنوان «نامه ای سرگشاده از حزب الله به مستضعفین لبنان و جهان» منتشر کرد که توضیح دهنده ی اهداف سیاسی و ایدئولوژیکش بود.

این متن 48 صفحه ای (که سید ابراهیم الامین السید، سخنگوی حزب الله آن را قرائت کرد) می گفت که حزب الله به «اوامر رهبری حکیمانه و عادل»ی که امروز در امام خمینی مجسم شده است ملتزم است، «امامی که حق به او جهت می دهد و در شخصیتش خصوصیات رهبر کامل جمع شده است. به راه اندازنده ی انقلاب مسلمین و برانگیزاننده ی نهضت باشکوهشان.»

این متن، اهداف حزب در لبنان را هم بر می شمرد که عبارت بود از بیرون کردن اسرائیل از لبنان «به عنوان مقدمه ی نابودی کاملش از صفحه ی وجود و مقدمه ی آزادسازی قدس شریف از چنگال اشغالگران»، پایان دادن به نفوذ آمریکا و فرانسه در لبنان، و فراهم کردن زمینه برای لبنانی ها که نظام حکومتی خودشان را با دست خودشان انتخاب کنند. «نامه ی سرگشاده» تأکید می کرد که حزب الله یک نظام حکومتی اسلامی را برای لبنان ترجیح می دهد ولی با احتیاط می افزود: «ما نمی خواهیم اسلام را به کسی تحمیل کنیم ... هرچند تأکید می کنیم که ما به اسلام به عنوان یک عقیده، و یک نظام، و یک فکر، و یک حکومت اعتقاد داریم و همه را تشویق می کنیم که به [حقانیت] آن اقرار و به شریعت آن عمل کنند.»

این اعلام موجودیت علنی، اولین گام حزب الله برای تثبیت خود به عنوان یک «ساختار» در عرصه ی سیاسی لبنان بود. پیش از سال 1985 حزب الله یک جنبش مخفیانه بود که ساختار رسمی نداشت و دائما در رسانه های غربی از آن به عنوان سازمان «تاریک و در سایه» نام برده می شد. حالا حزب الله با انتشار ایدئولوژی و برنامه¬ی عمل و چشم اندازهایش به صورت مستند برای روشن کردن ذهن لبنانی های دیگر (چه دوست و چه دشمن) عزم خود را برای حضور دائمی در لبنان به همه نشان می داد، به نحوی که حالا گروه ها و بازیگرانِ دیگر نمی توانستند او را ندیده بگیرند یا با توصیف او به عنوان «یک انحراف ناگهانی برخاسته از جنگ داخلی»، وجودش را نپذیرند.

به رغم اینها، لحن و زبانی که در این مرام¬نامه به کار گرفته شده بود نشانگر روش خسته کننده برای اقناع دیگران بود، انگار که یک نوجوان عصبانی و مدعی دانش و اصلاح گری، دارد عقاید و رسوم ثابت نسل پیش را به چالش می طلبد. حتی در سال های آینده هم که حزب الله به دلیل اضطرار و با توجه به تحولات رخ داده در لبنان و منطقه در جریان پیگیری برنامه هایش به سمت عملگرایی بیشتری رفت، باز هم چشم انداز ها و آرزوهای اساسی درج شده در «نامه ی سرگشاده» (مقاومت ضد اسرائیل، نابود کردن دولت یهود [اسمی که صهیونیست ها بر کشور جعلی خود گذاشته اند] و میل به برپایی دولتی اسلامی در لبنان، ستون ایدئولوژیک ثابت حزب الله باقی ماندند.

آغاز ربایش خارجی ها در لبنان

حزب الله از دل جهنم و تاریکی جنگ برخاسته بود، و شهرتش به دلیل دستاوردهای نظامی اش ضد نظامیان اسرائیلی اشغالگر جنوب لبنان، روز به روز بیشتر می¬شد. ولی در آن سال های ابتدایی، هویت حزب الله در اذهان مردم مرتبط بود با حمله هایش ضد اهداف غربی در لبنان و خصوصا گروگان گیری خارجی ها.

جریان ربایش مجموعا صد نفر خارجی که لبنان درگیرش شد، از سال 1982 آغاز گردید و آخرین گروگان از این بین، حدودا 20 سال پیش آزاد شد. رهبران حزب الله به صورت مستمر دست داشتنشان در هر یک از این گروگان¬گیری ها را نفی می کنند. هرچند برخی رزمندگان گروگان گیر شیعه می توانستند به صورت یک سازمان و به طور مستقل از حزب الله عمل کنند (گروگان گیرها عموما در شبکه ای عشایری و خاندانی عمل می کنند تا امنیتشان حفظ شود) ولی اینکه حزب الله مطلقا در این قضایا هیچ دستی نداشته قابل باور نیست. مثلا برخی از گروگان ها در مناطق تحت نفوذ حزب الله زندانی شده بودند، از جمله در ضاحیه جنوبی بیروت، و همچنین پادگان شیخ عبدالله در بعلبک (که در آن زمان مقر سپاه پاسداران ایران در لبنان بود). سیا معتقد است که سید حسن نصرالله هم خودش در کمک به چیدن برنامه ی گروگان گیری دست داشته است (مصاحبه های مؤلف با برخی افسران میدانی و تحلیل گران سیا).

خواست های گروگان گیرها هم در راستای منافع حزب الله بود، یعنی رها کردن لبنان از دست غربی ها و از نفوذ غرب، و اصرار بر آزادسازی زندانیان شیعه ی لبنانی که اسرائیل اسیرشان کرده بود. وقتی که اسرائیل در جریان عقب نشینی اش به مرزها [منطقه ی وسیع کمربند مرزی] در آپریل 1985 اردوگاه بازداشت انصار را بست، 752 زندانی را آزاد کرد ولی 1167 زندانی را با خود برده و به زندان عتلیت در شمال اسرائیل [فلسطین اشغالی] منتقل کرد. (جنوب لبنان، وقایع و ارقام، 1948-1986. وزارت رسانه های لبنان). اسرائیل همچنین به جای اردوگاه بازداشت انصار، یک زندان جدید تحت مدیریت ارتش لبنان جنوبی (در یک پادگان که در در زمان قیمومیت فرانسه بر لبنان در روستای مرزی الخیام درست شده بود) برپا کرد.

ظاهرا اسرایی که به اسرائیل برده شدند، برای مبادله با اطلاعات موثقی درباره¬ی سربازان اسرائیلی مفقود شده در لبنان استفاده شدند. ولی این ماجرا موجب شد که حزب الله، پرواز شماره 847 شرکت تی دبلیو اِی را در ژوئن 1985 برباید و خواستار آزادی زندانیان لبنانی عتلیت شود. این طور تلقی می شود که شخص عماد مغنیة این عملیات را رهبری کرده است و از همین جهت است که سیستم فدرال آمریکا او را متهم می شناسد. این ماجرا بحرانی 10 روزه پدید آورد و در نهایت با موافقت اسرائیل با آزادسازی 764 زندانی از عتلیت طی سه ماه آینده خاتمه یافت. [البته مشخص است که تصویر منتشر شده توسط آمریکایی ها از شخص هواپیماربایی که او را عماد مغنیه می خواندند، خصوصا پس از شهادت حاج رضوان و انتشار ده ها عکس از وی، شباهتی به عماد مغنیه ندارد.]

تشکیل گروه های ضد گروگان گیری با حمایت آمریکا

درخواست های ربایندگان، موجب شد در بیروت، توجه ها به بعضی شخصیت های اصلی مرتبط با حزب الله و امل اسلامی جلب شود، خصوصا عماد مغنیة و سید حسین موسوی. یکی از اقوام نسبی موسوی، و شوهر خواهر عماد مغنیة به اسم مصطفی بدرالدین، که با گذرنامه ی جعلی به اسم الیاس صعب به کویت سفر کرده بود، جزو 17 رزمنده ی شیعه ای بود که به دلیل یک سلسله عملیات در آن کشور (از جمله انفجار در سفارت آمریکا و سفارت فرانسه) در دسامبر 1983 محکوم شده و به زندان افتادند [و آزادی این افراد، یکی از دلایل گروگان¬گیری ها بود]

گذشته از این، در دهه¬ی هشتاد میلادی غیرنظامیان فرانسوی مورد هجوم قرار می¬گرفتند و زخمی می شدند و برخی هایشان ربوده می شدند تا آزادی انیس نقاش (دوست مغنیة و مربی او از اواخر دهه¬ی هفتاد) تضمین شود. در آن زمان، انیس نقاش به جرم کشتن یک پلیس فرانسوی در زندان فرانسه به سر می¬برد. این پلیس در جریان ترور [ناموفق] شاپور بختیار (آخرین نخست¬وزیر شاه و یکی از سران مخالفین امام خمینی) توسط انیس نقاش [و همراهانش] کشته شده بود.

هر کشوری، در مورد ربوده شدن اتباعش در لبنان موضع خاص خود را داشت. مثلا آمریکا در راستای تلاش مخفیانه اش برای ایجاد گروه های مخفی ضدتروریستی در لبنان، توسط سیا به آموزش گروهی کماندویی از اعضای «القوات اللبنانیة» کمک کرد. القوات اللبنانیة همان گروه شبه نظامی مسیحی بود که در آن زمان، ایلی حُبَیقة در رأس آن قرار داشت و کشتار فلسطینیها و لبنانیها در اروگاه های صبرا و شاتیلا در سپتامبر 1982 توسط آنان [و با نظارت شارون] انجام گرفته بود. به گفته¬ی یکی از اعضای این واحد کماندویی در القوات اللبنانیة، ایلی حبیقة خیلی زود دریافته بود که حزب الله به قدرتی بزرگ در لبنان بدل خواهد شد و از همین رو بود که همکاری با آمریکایی¬ها و فرانسوی¬ها را ضد گروه¬های نوخاسته شیعی آغاز کرد.

سیا همچنین گروه دیگری را هم ایجاد کرده و آموزش داد که به آن «گروه ضربت» گفته می¬شد. این گروه پنجاه نفره عموما از بین افراد ویژه و برتر در واحدهای مختلف ارتش لبنان برگزیده شده بودند. گروه ضربت (که اعضایش توسط سه-چهار مربی شبه¬نظامی عضو سیا آموزش دیدند) در اساس به عنوان یک گروه آزادسازی گروگان تأسیس شد ولی هیچ عملیاتی در این راستا صورت نداد. هرچند می دانیم که دست کم در یک مورد، داده های اطلاعاتی درباره محل نگهداری چند گروگان¬ به آن ها ابلاغ شده بود.

یکی از افسران سابق اطلاعات ارتش لبنان که با گروه ضربت مرتبط بوده می¬گوید: «آمریکایی¬ها برای موفقیت عملیات و اینکه هیچ یک از گروگان ها کشته نخواهند شد، تضمین می خواستند. دادن چنین تضمینی¬هایی عملی نبود. به همین خاطر هم هیچ عملیاتی انجام نشد. آمریکایی ها شور و حال [و جسارتشان] را از دست داده بودند.»

لینک کوتاه: betanews.ir/news/393787

خبر فوق مربوط به رسانهاسلام تایمز می باشد و جستجوگر هوشمند بتانیوز صرفا آن را بازنشر کرده است. مشاهده در سایت منبع : لینک مستقیم