تاریخ دریافت خبر: نظر بینندگان
DSC09871.JPG سال ها است که فرمان نسل ششم هنرمندان کاشی معرق در خاندان مصدق زاده، از استاد فتح الله، استاد اسماعیل و استاد حسین، استاد محمد و استاد غفّار به دستان حسین مصدق زاده رسیده است و چراغ این هنر نه تنها در این خاندان بلکه در سپاهان نیز روشن است و باید که بماند...

به گزارش ایمنا، در بخش نخست گفتگو با استاد حسین مصدق زاده، وی از دوران کودک و ورودش به هنر و حرفۀ کاشیکاری معرق سخن گفت؛ آن زمانی که پدرش استاد عبدالغفار با قبایی بر تن و شالی به کمر مشغول مرمت کاشی های معرق مسجد جامع عباسی بود و حسین به پدر قولی بس بزرگ داد که راه خاندان کاشیکاری را ادامه دهد و البته که به عهد خود وفا کرد و در هنر کاشی معرق چنان نام آور شد که کمتر بنایی را می توان یافت که اثر این هنرمند پیشکسوت کاشیکاری معرق در آن نمود نیافته باشد.

آنچه می خوانید بخش دوم گفتگوی خبرنگار ایمنا با حسین مصدق زاده پیشکسوت کاشیکاری معرق است.

امضای شما بر روی آثارتان چیست؟

"اثر حسین مصدق زاده" امضای من است که در همه آثارم وجود دارد و اگر هم خودم نخواهم اسمم را بنویسم کارفرما می گوید باید بنویسی.

از ابتدا مغازه شما در میدان نقش جهان بود؟

نه، ابتدا در بازار هنر بودم که به آن بازار بلند می گفتند. یادم است که بازار هنر در واقع بازار تنباکو بود، اما دولت قبل از انقلاب اسلامی آن را بازسازی کرد و این بازار را به هنر اختصاص داد و حجره های آن را به هنرمندان دادند تا به هنر بپردازند و هنر را توسعه بدهند؛ یکی از مغازه هایش را هم به من دادند و من حدود ۴۰ سال آنجا بودم تا اینکه حدود هشت سال پیش مغازه ام در بازار هنر را فروختم و به میدان نقش جهان آمدم. نصف مغازه ام در میدان نقش جهان را به اسم یک پسرم و نصف دیگرش به اسم پسر دیگرم کردم؛ بچه هایم با کاشی معرق نام "حسین مصدق زاده" را نوشتند و بر سردر این مغازه قرار دادند.

حتما شاگردان زیادی را تربیت داده اید؟

بله خیلی زیاد... ۱۷ سال هم در هنرستان هنرهای زیبای اصفهان همراه با استاد پورصفا، استاد جزی زاده، استاد رستم شیرازی و استاد عیسی بهادری آموزش می دادم. شاگردان دختر و پسر زیاد داشتم، یکی از آنها حسن صدر ارحامی از اقوام ارحام صدر بود. برخی شاگردانم فوت شدند؛ یکی از خانم هایی هم که شاگردم بود فردی به نام خانم خردمند است که هنوز هم به من تلفن می زند و حالم را می پرسد...

جالب است یادی هم شد از استاد ارحام صدر...

بله من با هنرمندان بسیاری در ارتباط بودم ازجمله اینکه من و ارحام صدر با هم رفیق بودیم، با حسن کسایی هم همینطور و با هم حوزه هنری و خانه هنرمندان می رفتیم؛ یادشان بخیر...

از خداوند چه خواسته ای دارید؟

من همیشه "کلُ نفس ذائقه المَوت" را با خود تکرار کرده ام و می دانم همه باید بروند، اما از خدا خواسته ام که چندسال دیگر بمانم تا شاگردان بیشتری تربیت کنم و بناهای بیشتری را مرمت کنم هرچندکه از مرگ نمی ترسم. الان هم دارم جمله ای از حضرت سعدی را با کاشی معرق کار می کنم که گفته است "ای دوست بر جنازۀ دشمن چو بگذری شادی مکن که بر تو همین ماجرا رود."

عکس العمل گردشگران وقتی آثار شمار را می بینند، چیست؟

آنها هزارها شعر برایم گفته اند و کتاب ها برایم نوشته و فیلم های زیادی درباره من ساخته اند. شهروندان زیادی از کشورهای کویت، امارات، فرانسه، ایتالیا، ژاپن، هلند، کره جنوبی و خیلی از کشورهای دنیا از من فیلم گرفته اند و حتی برای من فرستاده اند. مثلا یک گردشگر ژاپنی بعد از آمدن به اینجا و ساخت فیلمش، در آن به زبان ژاپنی آورده است که "مصدق زاده را هر کس شناسد/ به پایش لاله و سنبل بپاشد."

ایرانی ها بیشتر به هنر کاشیکاری علاقه نشان می دهند یا گردشگران سایر کشورها؟

در این مدت به این نتیجه رسیده ام که خارجی ها بیشتر از ایرانی ها هنر را دوست دارند، البته ایرانی ها هم به من لطف دارند و برایم شعر گفته اند، مثلا یک شعر خیلی قشنگ آنها که این است که می گوید:

"معرق کرده ایوان نجف را/ بدست آورده عنوان شرف را

نصیبش از حقیقت شد عنایت/ که مولایش شود شاه ولایت

حسین، امید سالار شهیدان/ مصدق زاده را بخشیده عنوان

ابوالفضل آنچه شد باب الحوائج/ به او بخشیده این قدر و مدارج

به اخلاص خلوصش آفرین باد/ به فرمانش زمان باد و زمین باد

مصدق زاده گردیده موفق/ به کاشیکاری و فن معرق

تفاوت نسل شما با نسل جوان امروز در چیست؟

استادهای قدیم زیاد به ما آموخته های خوشان را یاد نمی دادند اما ما مشتاق یادگرفتن بودیم؛ حالا برعکس است ما به شاگردها اصرار می کنیم که چیزی به آنها یاد بدهیم و آنها مشتاق نیستند. من با اینکه سنم بالا است اما هنوز هم کار می کنم و هنوز خط ها را صاف می کشم؛ یک روز دخترم من را به چشم پزشک برد و دکتر چشم هایم را معاینه کرد و گفت ماشاالله از من هم سالم تر است! من هم به آن دکتر گفتم علتش این است که سال ها من در مسجدها کاشی مرمت کردم و یا از نو ساختم، سال ها برای ائمه کار کردم، برای ابوالفضل کار کردم و شش ماه در حرمش بودم و روزها روی قبر ابوالفضل می خوابیدم و می گفتم یا ابوالفضل چه سعادتی نصیب من کردی که الان در این حرم فقط باید من باشم و تو و خدا درحالی که همه پشت رواق ها حضرت را زیارت می کردند!

از طرفی من علاقه هم داشتم و هنوز هم علاقه دارم و الان هم تا ساعت دو و سه بعد از نصف شب خط بنایی می نویسم و آنقدر برایم راحت است که انگار دارم نامه می نویسم. مثلا همین دیشب این بیت از سعدی را به صورت خط بنایی نوشتم "ای دوست بر جنازۀ دشمن چو بگذری شادی مکن که با تو همین ماجرا رود. " خدا می داند چقدر زحمت کشیدم و هنوز هم کار می کنم و خدا را شکر نه دستم می لرزد و نه چشمانم کم سو شده است. کاشی های معرق آرامگاه پروفسور پوپ را هم من ساختم؛ خدا بیامرزش عاشق اصفهان بود و چقدر برای معرفی اصفهان زحمت کشید و کتاب نوشت و در آخر خودش و بعد هم همسرش در اصفهان و در کنار پل خواجو به خاک سپرده شد.

از اصفهان قدیم بگویید.

در قدیم آنقدر برف می آمد که گاهی ناچار بودیم بین برف ها تونل بزنیم تا از آنجا رفت و آمد کنیم، اما الان یک قطره باران نمی آید و چندین سال است که رودخانه خشک است! من یادم است صبح ها کنار پل خواجو می رفتم و یک روز آب آنقدر شدت داشت که من را داخل رودخانه هل داد که خدا کمکم کرد دستم را به یک وسیله آهنی بود گرفتم و بیرون آمد. ؛ منظورم این است که رودخانه خیلی پر آب بود. به یاد دارم که میدان نقش جهان هم خاکی بود و دورتادور میدان هم مغازه های مختلفی بود و در این میدان چوگان بازی هم می کردند.

یادم است در مسجد شیخ لطف الله درحال کار بودم که پادشاه دانمارک همراه با همسرش و مسئولان رژیم قبل به آنجا آمدند و شاه دانمارک می گفت "من صبح تا الان که دارم این بناهای تاریخی را می بینم خیال می کردم این نقوش روی بناها نقاشی هستند و حالا که می بینیم آقای مصدق دارد کاشی ها را کار می کند می فهمم که نقاشی نیستند. "

انتظارتان از مسئولان چیست؟

یک بار مسئولان از ما نمی پرسند حالتان چشوره؟ چه میخورید؟ اصلا دارید بخورید؟ کاری دارید برایتان انجام بدهیم؟ درحالی که یکی از گردشگران خارجی برای من تعریف می کرد که موقع پیری شان دولت آنها را مجبور می کند که تفریح برود! خدای ناکرده فکر نکنید من به پول احتیاج دارم یا هنرمندان دستشان را برای پول به سوی مسئولان دراز می کنند نه هرگز، من احتیاجی ندارم ولی آیا همین مسئولان یک بار آمدند به من بگویند تو کارت چیست؟ گرفتاریت چیست؟ فقط باید بگویم که خدا به همه ما کمک کند... زحمت زیاد کشیدم، اما آنطورکه باید در شهر خودمان تقدیر نشدیم. من پول نمی خواهم فقط می خواهم بیایند به من سری بزنند، یک تشکر برای من کافی است، لااقل بیایید ما را ببینید!

به گزارش ایمنا، هر لحظه با شنیدن سخنان شیرین و پرمغز استاد حسین مصدق زاده مشتاق سخنی تازه می شویم و ذوق شنیدن در میدان نقش جهانی که تماشاگه راز است ما را تا ورای رنگ ها و دو رنگی ها می کشانَد...

بار دیگر نگاه این پیر کاشیکاری معرق بر مسجد جامع عباسی خیره می مانَد و زمزمه می کند "من در کنار این مسجد به پدرم قول دادم و خوشحالم که به عهدم وفا کردم".

گفتگو از: شیرین مستغاثی، سرویس فرهنگ و هنر ایمنا

   #هنرمندان #اصفهان #شعر #نقاشی #دانمارک #مسجد جامع #گردشگر #کره جنوبی #انقلاب اسلامی #سپاهان

محتوای خبر «لااقل بیایید ما را ببینید!» را در سایت «ایمنا» ببینید