تاریخ دریافت خبر: نظر بینندگان

شرکت های اروپایی در ایران

اولین شرکت هایی که با خروج آمریکا از ایران، از فضای اقتصادی ایران خارج شدند، شرکت هایی بودند که بعد از برجام برای ورود آنها سر و صدای زیادی به راه افتاده بود. شرکت هایی مانند توتال، پژو- سیتروئن، ایرباس برای ورودشان به ایران هیاهوی بسیاری به راه افتاد و در رسانه ها بر روی افق روشن قرارداد با این شرکت ها تاکید زیادی شد؛ اما چندان طول نکشید که با بازگشت تحریم ها از سوی آمریکا، این شرکت ها تصمیم به خروج از ایران گرفتند.

۱۴ خرداد امسال بود که خبرگزاری فرانسه از تصمیم شرکت پژو-سیتروئن برای خروج از ایران خبر داد؛ گروه پژو سیتروئن در بیانیه ای تصریح کرد که فرایند تعلیق فعالیت های مربوط به سرمایه گذاری های مشترک خود در ایران را آغاز کرده و برای احترام به قانون تحریم های آمریکا بر ضد تهران تا ششم اوت (پانزدهم مرداد ماه سال جاری) ایران را ترک می کند .

۲۶ خردادماه نیز، گوئیلام فائوری، مدیر بخش هواپیماهای غیرنظامی شرکت ایرباس در مصاحبه با روزنامه آلمانی هامبورگر آبندبلات گفت: «هرچند ما هنوز منتظر جزئیات تحریم های جدید آمریکا هستیم، اما بعید است بتوانیم ۹۷ هواپیمای باقی مانده از سفارش (ایران) را تحویل بدهیم ».

شرکت توتال نیز ۲۰ تیر اعلام نمود ایران را ترک می کند؛ در همین راستا مدیرعامل توتال پاتریک پویان گفت: «شما نمی توانید بدون دسترسی به سیستم مالی آمریکا در ۱۳۰ کشور جهان فعالیت داشته باشید. بنابراین در حقیقت ما قوانین آمریکا را اجرا می کنیم و مجبوریم ایران را ترک کنیم ».

علاوه بر کشور فرانسه، اغلب کشورهای دیگر هم که در فضای اقتصادی ایران حضور داشتند اعلام کردند با تحریم های آمریکا همکاری خواهند کرد. در اواسط مرداد ماه شرکت های سوئیسی اعلام کردند که به دلیل پایین بودن سطح همکاری اقتصادی از تحریم آمریکا علیه ایران تاثیر چندانی نمی پذیرند. در این رابطه سوئیس هم، گروه صنعتی ای که شرکت های فعال در صنایع الکتریکی و مهندسی مکانیک سوئیس را در بر می گیرد اعلام کرده که انتظار ندارد شرکت های عضو این گروه تاثیری از تحریم های آمریکا بپذیرند، زیرا روابط ایران و سوئیس چندان بالا نبوده است.

«آن لینده» وزیر تجارت و امور اتحادیه اروپای سوئد گفت که از شرکت های سوئدی درباره فعالیت های آنها در ایران سوال کرده و به این نتیجه رسیده است که شرکت های سوئدی از ترس تحریم های آمریکا، جانب احتیاط را در پیش گرفته و تا حد ممکن فعالیت های خود در ایران را کاهش داده اند.

شرکت خودروسازی دایملر آلمان اعلام کرد که با آغاز تحریم های آمریکا، توسعۀ فعالیت هایش در ایران را متوقف خواهد کرد. شرکت انرژی وینترشال اعلام کرد اجرای یادداشت تفاهم خود با شرکت ملی نفت ایران را متوقف کرده و دیگر هیچ طرح دیگری را در این کشور اجرا نخواهد کرد . شرکت آلمانی تجهیزات و فناوری زیمنس خاطر نشان ساخت با توجه به تحریم های اعمال شده از سوی آمریکا محدودیت فعالیت این کشور در جمهوری اسلامی حفظ خواهد شد.

با توجه به عملکرد شرکت های اروپایی تا آغاز اولین دور تحریم ها، باید گفت که اتحادیه اروپا نخواسته است اقدامات لازم برای جلوگیری از خروج شرکت های اروپایی و متعاقبا، حفظ منافع ایران در رابطه با بخش تجاری برجام را انجام دهد. شرکت های اروپایی به رغم میل خود و با دیدن انفعال مسئولین کشورها و اتحادیه اروپا تصمیم به خروج از ایران گرفته اند؛ در این راستا داگمار فون بوهن اشتاین، نماینده اتاق صنایع و بازرگانی ایران –آلمان گفته است: مسئله کمک های مالی به ایران مطرح نیست بلکه بزرگترین مسئله، پیدا کردن یک بانک تجاری است که از طریق آن معاملات پولی برای تجارت های قانونی با ایران بتواند انجام شود. این مسئله در شرایط کنونی تنها از طریق سیاسی قابل حل است.

FATF، اروپا و ایران

بررسی عملکرد اروپا تاکنون نشان می دهد این اتحادیه نه تنها در عمل کار جدی برای مقابله با تحریم های آمریکا انجام نداده ، بلکه پذیرش و انجام برنامه اقدام FATF را به نوعی پیش شرط همکاری خود با ایران قرار داده است.

در این راستا «فدریکا موگرینی» مسئول سیاست خارجه اتحادیه اروپا در جلسه پارلمان اروپا به تاریخ ۲۷ خرداد در رابطه با سهم ایران در چالش های بانکی گفت: « ایران هم باید سهم خود را انجام دهد. تهران باید استانداردهای خود در مقابله با پولشویی و تامین مالی تروریسم را بهبود بخشد و اصلاحات بانکی را توسعه دهد. این ها گام های اساسی برای جذب بیشتر بانک ها و شرکت های اروپایی است ».

بدرفتاری های اروپا در مسیر مقابله با تحریم های آمریکا مدتی بعد جنبه عملی به خود گرفت؛ در ۱۸ تیرماه آلمان انتقال ۳۰۰ میلیون یورو از منابع ایران در بانک ایرانی اروپایی تجارت را تحت فشار آمریکا به تعویق انداخت و در این رابطه سخنگوی وزارت اقتصاد آلمان عنوان کرد که این تراکنش برای موارد پولشویی و یا حمایت مالی از تروریسم تحت بررسی واحد اطلاعات مالی اداره گمرک آلمان و سازمان نظارت بر بازار آلمان (Bafin) قرار دارد . البته اقدامات آلمان تنها به عدم انتقال پول ایران ختم نشد؛ بلکه به دنبال درخواست ریچارد گرنل- سفیر آمریکا در آلمان مبنی بر جلوگیری از خروج مقادیر بزرگی از پول ایران از حساب های بانکی آلمان، بانک مرکزی این کشور اعلام کرد که سیاست مالی جدیدی اتخاذ نموده است تا به طور موثر جلوی انتقال منابع به ایران را بگیرد.

علاوه بر آلمان، سفیر انگلیس در ایران در مورد اینکه آیا پذیرش مفاد FATF در قانون ایران به عنوان یکی از موانع و پیش شرط های این بسته از نظر اروپایی ها عنوان شده است، گفت: «این مقوله جزو موانع بسته پیشنهادی نیست، بلکه چیزی است که جلوی موفقیت ایران در اقتصاد جهانی را گرفته است. در نتیجه اگر ایران به سایر کشورهای جهان در مبارزه با پولشویی و تامین مالی تروریسم و قوانین بانکداری جهانی نپیوندد، مشکل بزرگی بر سر روابط بانکی ایران و سایر نقاط جهان وجود خواهد داشت ». در واقع اروپا پذیرش و اجرای برنامه اقدام FATF را به نوعی پیش شرط مقابله با تحریم های آمریکا کرده است که پاشنه آشیل آن استفاده از سیستم مالی آمریکا و ارز این کشور است.

از طرف دیگر کشورهای اروپایی طرف برجام و اتحادیه اروپا همواره از مذاکرات و توافق های جداگانه برای «حل مسائل موشکی و منطقه ای ایران» صحبت به میان آورده اند. به عنوان مثال، ۲۳ خردادماه، موگرینی در جلسه پارلمان اروپا با تاکید بر اینکه در زمان مذاکرات با ایران، هر موضوع غیرهسته ای کنار گذاشته شده بود، گفت: «برجام هیچ گاه قرار نبود همه مشکلات ما با ایران را حل کند. ولی این توافق، روزنه ای برای رسیدگی به دیگر نگرانی های مرتبط با ایران گشوده است. حفظ برجام می تواند زمینه بهتری را برای رسیدگی به این موارد ایجاد کند[۱۵]». در مثالی دیگر «ادوین سموأل» سخنگوی دولت انگلیس در امور کشورهای غرب آسیا و شمال آفریقا به تاریخ ۲۳ تیرماه گفت که توافق هسته ای از نظر این کشور «کامل و جامع» نیست، بلکه نقاط ضعفی دارد که نیاز به رفع آن هاست؛ از جمله در رابطه با توانایی موشکی ایران و فعالیت های این کشور در منطقه. وی در رابطه با مذاکرات برجام افزود: «ما باید با آمریکا در خصوص نحوه اجرای تعهدات برجامی مان مذاکرات فنی داشته باشیم و همزمان نیز به روابط تجاری خود با آمریکایی ها ادامه دهیم[۱۶]». در واقع موضع گیری اروپا نسبت به ایران و مقایسه آن با موضع گیری و کنش های آمریکا نشان از وحدت استراتژیک و اختلاف تاکتیکی بین این دو دارد؛ بدین معنا که اروپا و آمریکا در مقابله با ایران در بحث موشکی، منطقه ای و دیگر عرصه های قدرت جمهوری اسلامی وحدت نظر دارند، اما در چگونگی انجام مذاکرات و به اصطلاح «حل مسائل» منطقه ای و موشکی ایران دچار اختلاف نظر هستند، به این صورت که آمریکا می خواهد با وارد آوردن فشار حداکثری در یک توافق جامع تمام مسائلی را که با ایران دارد را «حل» کند؛ ولی اروپا می خواهد هر «مسئله» را با مذاکرات و توافق جداگانه حل نماید. در این راستا سفیر انگلیس در تهران در مورد جزئیات مذاکرات مربوط به بسته پیشنهادی اروپا و اینکه آیا برنامه موشکی ایران هم بخشی از این مذاکرات بوده یا خیر ؟ گفت: «این یک مساله کاملا جداست. مسائل بسیار مهمی وجود دارد. در نتیجه ما درگیر آن ها هستیم و سعی می کنیم با این مساله هم به همان روشی که باید، سر و کله بزنیم[۱۷]».

اروپا و منافع اقتصادی ایران

با توجه به تمام توضیحاتی که در رابطه با عملکرد اروپا در چندماه اخیر در بحث برجام و مقابله با تحریم های آمریکا داده شده است، در حالت خوشبینانه می توان گفت که اروپای اراده ای برای حفظ برجام و تامین منافع ایران را ندارد. اما در یک نگاه واقع بینانه با توجه به شواهد و دلایلی که پیش تر ذکر شد لازم به تصریح است که اروپا در نگاه کلان، در نقشه آمریکا بازی می کند و در حقیقت به دنبال حفظ برجام در یک شرایطی که حداقلِ منافع اقتصادی ایران حفظ شده باشد است، تا ایران برای بدست آوردن منافع اقتصاد بیشتر مجبور به مذاکره سر دیگر مسائل شود.

   #برجام #آلمان #اتحادیه اروپا #سوئیس #تروریسم #انگلیس #ایرباس #سیتروئن #فرانسه #نقشه