تاریخ دریافت خبر: نظر بینندگان
اتحادیه اروپا نمایه

باگذشت ۳ ماه از مذاکرات دولت با اتحادیه اروپا برای گرفتن تضمین های عملی جهت حفظ منافع ایران در برجام، شواهد نشان می دهد اتحادیه اروپا اراده ای برای مقابله با تحریم های ایران ندارد.

به گزارش مشرق، بعد از خروج آمریکا از برجام در ۱۸ اردیبهشت ماه، سیاست دولت جمهوری اسلامی ایران مبنی بر باقی ماندن در برجام به شرط حفظ منافع اقتصادی ایران توسط بقیه ی طرف های برجام انتخاب و اتخاذ شد. طرف های دیگر برجام یعنی اتحادیه اروپا، روسیه و چین از توافق برجام حمایت کرده و اعلام کردند به تعهدات خویش در چارچوب برجام پایبند خواهند بود.

از آنجا که در فضای برجام، این اتحادیه اروپا بود که بیشترین نفع را از اقتصاد ایران می برد، بنابراین از اتحادیه اروپا انتظار می رفت که اقدامات لازم در جهت حفظ بیشتر منافع ایران برای مقابله با تحریم های آمریکا را انجام دهد.

بیشتر بخوانید:

می خواهم گفت وگوها درباره ایران را به فراتر از برنامه هسته ای بکشانم

با توجه به گذشت حدود ۳ ماه از مذاکرات دولت با اتحادیه اروپا برای گرفتن تضمین های عملی جهت حفظ منافع ایران، دلایلی وجود دارد که نشان می دهد اتحادیه اروپا اراده ی سیاسی برای همکاری با ایران در راستای مقابله با تحریم های امریکا علیه ایران را ندارد که به آنها در قسمت های مختلف پرداخته خواهد شد.

چهار تصمیم اجرایی

رئیس کمیسیون اروپا، جین-کلاد جانکر در ۲۸ اردیبهشت ماه در طی یک بیانیه ای به آغاز فرایند رسمی برای اجرای چهار تصمیم اروپا در راستای مقابله با تحریم های آمریکا اشاره نمود . این چهار تصمیم شامل اجرای فرایند رسمی برای فعال سازی قانون مسدودسازی، اجرای فرایند رسمی برطرف سازی موانع برای بانک سرمایه گذاری اروپایی (EIB)، تقویت همکاری بی وقفه در زمینه های مختلف با ایران شامل بخش انرژی و شرکت های متوسط و کوچک، بررسی امکان تراکنش های بانکی موردی به بانک مرکزی ایران می شود. در این بیانیه تصریح شده است که در صورت عدم مخالفت شورا و پارلمان اروپا، این تصمیمات بعد از دو ماه اجرایی شوند[۱].

اما با گذشت دو ماه از تصمیمات اتحادیه اروپا، هیچکدام از این موارد اجرایی نشد و قانون مسدودسازی اروپا با تاخیر تقریبا یک ماهه در ۱۵ مرداد بر اساس اعلام موگرینی به اجرا در آمد که هم زمان با بازگشت دور اول تحریم ها بود[۲]، در صورتی که طبق بیانیه کمیسیون اروپا قرار بود قبل از بازگشت دور اول تحریم ها این قانون اجرایی شود.

قانون مسدودسازی اروپا اولین بار در سال ۱۹۹۶ برای محافظت از شرکت های اروپایی در برابر تحریم های آمریکا علیه کوبا تصویب شد، اما هیچوقت به اجرا در نیامد و صرفا یک واکنش سیاسی بود که آمریکا را وادار به کوتاه آمدن از مواضع خود کند. علاوه بر این، به رغم اینکه پارلمان اروپا در ۱۴ تیرماه طرحی را تأیید کرد که به موجب آن بانک سرمایه گذاری اروپا بتواند با ایران تجارت کند اما از آنجایی که طرح مذکور الزام آور نبود[۳]، بانک سرمایه گذاری اروپا زیر بار اجرای این تصمیم نرفت و مقامات این بانک اعلام کردند که نمی توان تحریم های آمریکا علیه ایران را نادیده گرفت و با وجود حمایت از تلاش های اروپا برای زنده نگه داشتن توافق هسته ای ایران، عملا امکان کار کردن با ایران برای بانک های اروپایی وجود ندارد [۴].

در رابطه با دیگر تصمیمات اتحادیه اروپا، بررسی ها نشان می دهد اثرات روشن و قابل لمسی مبنی بر اجرایی شدن این تصمیمات وجود ندارد و تنها در حد صحبت های دیپلماتیک بوده است.

بسته پیشنهادی اروپا

علاوه بر چهار تصمیم اجرایی، قرار بود اروپا یک بسته ای پیشنهادی که شامل راهکارهای عملیاتی برای مقابله با تحریم های آمریکا باشد را به طرف ایرانی تحویل بدهد. گمانه زنی ها حاکی از این بود که این بسته باید شامل راهکارهای عملیاتی برای تضمین فروش نفت ایران به اروپا، حمایت از شرکت های اروپایی در ایران در برابر تحریم های ثانویه آمریکا، وام و تسهیلات بانک سرمایه گذاری اروپا باشد[۵]. در نهایت این بسته با چند روز تاخیر به دست طرف ایرانی رسید و واکنش طرف ایرانی نسبت به جزییات بسته، از خالی بودن آن از راهکارهای و برنامه های عملیاتی حکایت داشت؛ در همین راستا رئیس جمهوری کشورمان در تماس تلفنی با رئیس جمهور فرانسه و صدراعظم آلمان آن را مایوس کننده خواند[۶].

واردات نفت از ایران

یکی از مشتریان عمده نفت ایران، اتحادیه اروپا و در واقع کشورهای اروپایی یعنی فرانسه، یونان، اسپانیا و ایتالیا هستند. طبق آمار سایت بلومبرگ که نفتکش ها را تعقیب و بررسی می کند، سهم اروپا از واردات ایران حدود ۲۰ درصد است و به طور کلی میزان سهم واردات مشتریان نفت ایران را می توان در شکل زیر مشاهده نمود.

از آنجایی که انتظار می رفت اتحادیه اروپا منافع ایران در برجام را حفظ کند اما شواهدی نشان می دهد که کشورهای اروپایی واردات نفت خود از ایران را کاهش داده اند و به دنبال قطع واردات نفت از ایران تحت تاثیر احیای تحریم های آمریکا هستند. در این راستا وبگاه تخصصی SPglobal در تاریخ ۲۸ تیرماه طی گزارشی به نقل از منابع تجاری نوشت: « شرکت های نفتی در فرانسه، ایتالیا و اسپانیا که به طور فعال نفت ایران را خریداری می کنند گفته اند در شرایطی که بیمه، حمل و نقل و بانکداری امن حول تراکنش های نفتی ایران با چالش بیشتری مواجه می شود، بارهای نفتی در ماه آگوست احتمالا آخرین باری باشد که از ایران برداشته می شود»[۷]. این وبگاه در گزارش های خود آورده است که ردیابی حمل و نقل نفتی نشان می دهد که جریان نفت به اروپا در طی ماه های گذشته به طور مداوم کاهش داشته است؛ بر این اساس میزان خرید نفت از ایران در ماه جولای به مقدار ۴۶۵.۴۵۰ بشکه در روز بوده است؛ در حالی که این مقدار در ماه های ژوئن، می و آوریل به ترتیب ۴۸۵.۷۶۸، ۵۷۳.۹۶۶ و ۶۴۹.۰۳۲ بشکه در روز بوده است. بهت آور اینکه فرانسه به عنوان یکی از طرف های برجام، خرید نفت خود از ایران را در ماه جولای به صفر رسانده است[۸]. آمار مربوط به واردات نفت ایران از سوی اروپا را در تصویر زیر مشاهده نمود.

شرکت های اروپایی در ایران

اولین شرکت هایی که با خروج آمریکا از ایران، از فضای اقتصادی ایران خارج شدند، شرکت هایی بودند که بعد از برجام برای ورود آنها سر و صدای زیادی به راه افتاده بود. شرکت هایی مانند توتال، پژو- سیتروئن، ایرباس برای ورودشان به ایران هیاهوی بسیاری به راه افتاد و در رسانه ها بر روی افق روشن قرارداد با این شرکت ها تاکید زیادی شد؛ اما چندان طول نکشید که با بازگشت تحریم ها از سوی آمریکا، این شرکت ها تصمیم به خروج از ایران گرفتند.

۱۴ خرداد امسال بود که خبرگزاری فرانسه از تصمیم شرکت پژو-سیتروئن برای خروج از ایران خبر داد؛ گروه پژو سیتروئن در بیانیه ای تصریح کرد که فرایند تعلیق فعالیت های مربوط به سرمایه گذاری های مشترک خود در ایران را آغاز کرده و برای احترام به قانون تحریم های آمریکا بر ضد تهران تا ششم اوت (پانزدهم مرداد ماه سال جاری) ایران را ترک می کند .

۲۶ خردادماه نیز، گوئیلام فائوری، مدیر بخش هواپیماهای غیرنظامی شرکت ایرباس در مصاحبه با روزنامه آلمانی هامبورگر آبندبلات گفت: «هرچند ما هنوز منتظر جزئیات تحریم های جدید آمریکا هستیم، اما بعید است بتوانیم ۹۷ هواپیمای باقی مانده از سفارش (ایران) را تحویل بدهیم ».

شرکت توتال نیز ۲۰ تیر اعلام نمود ایران را ترک می کند؛ در همین راستا مدیرعامل توتال پاتریک پویان گفت: «شما نمی توانید بدون دسترسی به سیستم مالی آمریکا در ۱۳۰ کشور جهان فعالیت داشته باشید. بنابراین در حقیقت ما قوانین آمریکا را اجرا می کنیم و مجبوریم ایران را ترک کنیم ».

علاوه بر کشور فرانسه، اغلب کشورهای دیگر هم که در فضای اقتصادی ایران حضور داشتند اعلام کردند با تحریم های آمریکا همکاری خواهند کرد. در اواسط مرداد ماه شرکت های سوئیسی اعلام کردند که به دلیل پایین بودن سطح همکاری اقتصادی از تحریم آمریکا علیه ایران تاثیر چندانی نمی پذیرند. در این رابطه سوئیس هم، گروه صنعتی ای که شرکت های فعال در صنایع الکتریکی و مهندسی مکانیک سوئیس را در بر می گیرد اعلام کرده که انتظار ندارد شرکت های عضو این گروه تاثیری از تحریم های آمریکا بپذیرند، زیرا روابط ایران و سوئیس چندان بالا نبوده است[۹].

«آن لینده» وزیر تجارت و امور اتحادیه اروپای سوئد گفت که از شرکت های سوئدی درباره فعالیت های آنها در ایران سوال کرده و به این نتیجه رسیده است که شرکت های سوئدی از ترس تحریم های آمریکا، جانب احتیاط را در پیش گرفته و تا حد ممکن فعالیت های خود در ایران را کاهش داده اند[۱۰].

شرکت خودروسازی دایملر آلمان اعلام کرد که با آغاز تحریم های آمریکا، توسعۀ فعالیت هایش در ایران را متوقف خواهد کرد. شرکت انرژی وینترشال اعلام کرد اجرای یادداشت تفاهم خود با شرکت ملی نفت ایران را متوقف کرده و دیگر هیچ طرح دیگری را در این کشور اجرا نخواهد کرد . شرکت آلمانی تجهیزات و فناوری زیمنس خاطر نشان ساخت با توجه به تحریم های اعمال شده از سوی آمریکا محدودیت فعالیت این کشور در جمهوری اسلامی حفظ خواهد شد[۱۱].

با توجه به عملکرد شرکت های اروپایی تا آغاز اولین دور تحریم ها، باید گفت که اتحادیه اروپا نخواسته است اقدامات لازم برای جلوگیری از خروج شرکت های اروپایی و متعاقبا، حفظ منافع ایران در رابطه با بخش تجاری برجام را انجام دهد. شرکت های اروپایی به رغم میل خود و با دیدن انفعال مسئولین کشورها و اتحادیه اروپا تصمیم به خروج از ایران گرفته اند؛ در این راستا داگمار فون بوهن اشتاین، نماینده اتاق صنایع و بازرگانی ایران –آلمان گفته است: مسئله کمک های مالی به ایران مطرح نیست بلکه بزرگترین مسئله، پیدا کردن یک بانک تجاری است که از طریق آن معاملات پولی برای تجارت های قانونی با ایران بتواند انجام شود. این مسئله در شرایط کنونی تنها از طریق سیاسی قابل حل است[۱۲].

FATF، اروپا و ایران

بررسی عملکرد اروپا تاکنون نشان می دهد این اتحادیه نه تنها در عمل کار جدی برای مقابله با تحریم های آمریکا انجام نداده ، بلکه پذیرش و انجام برنامه اقدام FATF را به نوعی پیش شرط همکاری خود با ایران قرار داده است.

در این راستا «فدریکا موگرینی» مسئول سیاست خارجه اتحادیه اروپا در جلسه پارلمان اروپا به تاریخ ۲۷ خرداد در رابطه با سهم ایران در چالش های بانکی گفت: « ایران هم باید سهم خود را انجام دهد. تهران باید استانداردهای خود در مقابله با پولشویی و تامین مالی تروریسم را بهبود بخشد و اصلاحات بانکی را توسعه دهد. این ها گام های اساسی برای جذب بیشتر بانک ها و شرکت های اروپایی است ».

بدرفتاری های اروپا در مسیر مقابله با تحریم های آمریکا مدتی بعد جنبه عملی به خود گرفت؛ در ۱۸ تیرماه آلمان انتقال ۳۰۰ میلیون یورو از منابع ایران در بانک ایرانی اروپایی تجارت را تحت فشار آمریکا به تعویق انداخت و در این رابطه سخنگوی وزارت اقتصاد آلمان عنوان کرد که این تراکنش برای موارد پولشویی و یا حمایت مالی از تروریسم تحت بررسی واحد اطلاعات مالی اداره گمرک آلمان و سازمان نظارت بر بازار آلمان (Bafin) قرار دارد[۱۳] . البته اقدامات آلمان تنها به عدم انتقال پول ایران ختم نشد؛ بلکه به دنبال درخواست ریچارد گرنل- سفیر آمریکا در آلمان مبنی بر جلوگیری از خروج مقادیر بزرگی از پول ایران از حساب های بانکی آلمان، بانک مرکزی این کشور اعلام کرد که سیاست مالی جدیدی اتخاذ نموده است تا به طور موثر جلوی انتقال منابع به ایران را بگیرد[۱۴].

علاوه بر آلمان، سفیر انگلیس در ایران در مورد اینکه آیا پذیرش مفاد FATF در قانون ایران به عنوان یکی از موانع و پیش شرط های این بسته از نظر اروپایی ها عنوان شده است، گفت: «این مقوله جزو موانع بسته پیشنهادی نیست، بلکه چیزی است که جلوی موفقیت ایران در اقتصاد جهانی را گرفته است. در نتیجه اگر ایران به سایر کشورهای جهان در مبارزه با پولشویی و تامین مالی تروریسم و قوانین بانکداری جهانی نپیوندد، مشکل بزرگی بر سر روابط بانکی ایران و سایر نقاط جهان وجود خواهد داشت ». در واقع اروپا پذیرش و اجرای برنامه اقدام FATF را به نوعی پیش شرط مقابله با تحریم های آمریکا کرده است که پاشنه آشیل آن استفاده از سیستم مالی آمریکا و ارز این کشور است.

از طرف دیگر کشورهای اروپایی طرف برجام و اتحادیه اروپا همواره از مذاکرات و توافق های جداگانه برای «حل مسائل موشکی و منطقه ای ایران» صحبت به میان آورده اند. به عنوان مثال، ۲۳ خردادماه، موگرینی در جلسه پارلمان اروپا با تاکید بر اینکه در زمان مذاکرات با ایران، هر موضوع غیرهسته ای کنار گذاشته شده بود، گفت: «برجام هیچ گاه قرار نبود همه مشکلات ما با ایران را حل کند. ولی این توافق، روزنه ای برای رسیدگی به دیگر نگرانی های مرتبط با ایران گشوده است. حفظ برجام می تواند زمینه بهتری را برای رسیدگی به این موارد ایجاد کند[۱۵]». در مثالی دیگر «ادوین سموأل» سخنگوی دولت انگلیس در امور کشورهای غرب آسیا و شمال آفریقا به تاریخ ۲۳ تیرماه گفت که توافق هسته ای از نظر این کشور «کامل و جامع» نیست، بلکه نقاط ضعفی دارد که نیاز به رفع آن هاست؛ از جمله در رابطه با توانایی موشکی ایران و فعالیت های این کشور در منطقه. وی در رابطه با مذاکرات برجام افزود: «ما باید با آمریکا در خصوص نحوه اجرای تعهدات برجامی مان مذاکرات فنی داشته باشیم و همزمان نیز به روابط تجاری خود با آمریکایی ها ادامه دهیم[۱۶]». در واقع موضع گیری اروپا نسبت به ایران و مقایسه آن با موضع گیری و کنش های آمریکا نشان از وحدت استراتژیک و اختلاف تاکتیکی بین این دو دارد؛ بدین معنا که اروپا و آمریکا در مقابله با ایران در بحث موشکی، منطقه ای و دیگر عرصه های قدرت جمهوری اسلامی وحدت نظر دارند، اما در چگونگی انجام مذاکرات و به اصطلاح «حل مسائل» منطقه ای و موشکی ایران دچار اختلاف نظر هستند، به این صورت که آمریکا می خواهد با وارد آوردن فشار حداکثری در یک توافق جامع تمام مسائلی را که با ایران دارد را «حل» کند؛ ولی اروپا می خواهد هر «مسئله» را با مذاکرات و توافق جداگانه حل نماید. در این راستا سفیر انگلیس در تهران در مورد جزئیات مذاکرات مربوط به بسته پیشنهادی اروپا و اینکه آیا برنامه موشکی ایران هم بخشی از این مذاکرات بوده یا خیر ؟ گفت: «این یک مساله کاملا جداست. مسائل بسیار مهمی وجود دارد. در نتیجه ما درگیر آن ها هستیم و سعی می کنیم با این مساله هم به همان روشی که باید، سر و کله بزنیم[۱۷]».

اروپا و منافع اقتصادی ایران

با توجه به تمام توضیحاتی که در رابطه با عملکرد اروپا در چندماه اخیر در بحث برجام و مقابله با تحریم های آمریکا داده شده است، در حالت خوشبینانه می توان گفت که اروپای اراده ای برای حفظ برجام و تامین منافع ایران را ندارد. اما در یک نگاه واقع بینانه با توجه به شواهد و دلایلی که پیش تر ذکر شد لازم به تصریح است که اروپا در نگاه کلان، در نقشه آمریکا بازی می کند و در حقیقت به دنبال حفظ برجام در یک شرایطی که حداقلِ منافع اقتصادی ایران حفظ شده باشد است، تا ایران برای بدست آوردن منافع اقتصاد بیشتر مجبور به مذاکره سر دیگر مسائل شود.

[۱] http://europa.eu/rapid/press-release_IP-۱۸-۳۸۶۱_en.htm

[۲] http://yon.ir/FZRYM

[۳] http://tn.ai/۱۷۶۸۶۹۱

[۴] http://fa.euronews.com/۲۰۱۸/۰۶/۰۶/european-investment-bank-cannot-ignore-american-sanctions-not-accept-to-work-iran

[۵] https://www.reuters.com/article/us-iran-nuclear-talks/no-breakthrough-in-nuclear-talks-as-iran-demands-more-after-u-s-exit-idUSKBN۱JW۰BQ

[۶] همان

[۷] https://www.spglobal.com/platts/en/market-insights/latest-news/oil/۰۷۱۸۱۸-key-european-refiners-start-to-halt-iranian-crude-imports

[۸] https://www.spglobal.com/platts/en/market-insights/latest-news/shipping/۰۸۰۷۱۸-analysis-irans-oil-export-descent-starts-to-accelerate-in-july

[۹] https://www.swissinfo.ch/eng/business/business_swiss-expect-limited-impact-from-us-iran-sanctions/۴۴۳۰۴۱۶۴

[۱۰]https://sptnkne.ws/jnUG

[۱۱] https://sptnkne.ws/jpqK

[۱۲] http://tn.ai/۱۷۹۵۸۹۸

[۱۳] https://www.debka.com/mivzak/germany-delays-iranian-funds-repatriation-ahead-of-us-sanctions/

[۱۴] http://qwiket.com/context/channel/qwiket/topic/this-is-huge-us-ambassador-grenell-quietly-blocks-۴۰۰-million-transfer-from-germany-to-iran

[۱۵] http://yon.ir/dp۷Jr

[۱۶] http://fna.ir/bn۹h۶y

[۱۷] https://www.ilna.ir/fa/tiny/news-۶۴۵۸۰۴

منبع: مهر

   #برجام #اتحادیه اروپا #آلمان #بانک سرمایه #سوئیس #تروریسم #انگلیس #فرانسه #توافق هسته ای #بانک مرکزی

محتوای خبر «گام هایی که اروپا وعده داد اما برنداشت» را در سایت «مشرق نیوز» ببینید