تاریخ دریافت خبر: نظر بینندگان

گزارش زیر جمع بندی است از صحبت هایی که درباره معافیت مالیاتی بیمه ها از ارزش افزوده گفته شده، از صحبت های نمایندگان مجلس، رئیس بیمه مرکزی و گفت وگویی که دنیای اقتصاد با حضور عبدالمحمود ضرابی مدیرعامل، غلامعلی غلامی قائم مقام، علی رضا حجتی عضو هیئت مدیره بیمه کارآفرین به همراه معصوم ضمیری مدیرعامل بیمه پاسارگاد و سید محمد آسوده مدیرعامل بیمه اتکایی ایرانیان ترتیب داده بود.

بررسی های لایحه اصلاح قانون مالیات ارزش افزوده روزهای پایانی خود را در کمیسیون اقتصادی مجلس طی می کند و سپس به صحن علنی می رود. یکی از موارد اصلاحی که از ابتدای تصویب و ابلاغ این قانون مورد نقد قرار گرفت پرداخت مالیات از سوی مشتریان بیمه های بازرگانی بود. در این قانون بیمه گذاران نیز مانند سایر مصرف کنندگان به پرداخت مالیات ارزش افزوده ملزم شدند.

یکی از موضوعات بحث برانگیز در اصلاح قانون مالیات بر ارزش افزوده، بیمه ها بودند. اینکه با لایحه اصلاح این قانون بیمه ها از پرداخت مالیات بر ارزش افزوده معاف شوند. قانون مالیات ارزش افزوده با هدف مقابله با مصرف گرایی تنظیم شده تا از رشد بی رویه مصرف گرایی و خرید کالاهای مصرفی جلوگیری کند، ولی در نظر گرفتن این مالیات برای صنعت بیمه که هنوز جای کار دارد، مانعی است برای رشد آن.

به بیمه ها امتیاز بدهیم

حسینی، عضو کمیسیون اقتصادی مجلس نیز به این موضوع قائل است و می گوید: «دلیل اهمیت این موضوع آن است که وقتی می خواهیم از کالا یا خدمات حمایت کنیم تلاش می کنیم مالیات آن ها را کاهش دهیم، بنابراین کاهش نرخ مالیات بر ارزش افزوده برای بیمه ها از این جهت که ضریب نفوذ بیمه در ایران نسبت به جهان پایین است و این می تواند مشوق خوبی باشد، به نظر ضروری است.»

عبدالناصر همتی، رئیس بیمه مرکزی درباره مالیات بر ارزش افزوده بیمه ها گفته بود: «به شدت مخالف مالیات بر ارزش افزوده در بیمه هستیم چراکه روی نرخ بیمه تأثیرگذار است درحالی که ما می خواهیم فرهنگ بیمه را توسعه و نفوذ بیمه را افزایش دهیم»

جایگاه شرکت های بیمه در صنعت مالی کجاست؟

صنعت بیمه از همان ابتدا اعتراض کرد، چراکه در این قانون بانک ها و مؤسسات اعتباری از پرداخت بیمه معاف شدند، ولی جایی برای بیمه ها در این میان در نظر گرفته نشده بود. درحالی که بسیاری معتقدند: خدمات بیمه نباید مشمول مالیات باشد. برای توسعه بیمه در ایران باید امتیازاتی هم در نظر گرفت نه اینکه برای آن مالیات وضع کرد. بیمه هم بخشی از بازار مالی است و باید مانند بانک ها معاف از مالیات باشد. عدم توجه دولت به بحث کارمزدها در صنعت بیمه بازرگانی است.

از آنجایی که جایگاه شرکت های بیمه در صنعت مالی کشور به وضوح تعریف نشده اظهار نظرها در این باره متفاوت است.

سید محمد آسوده، مدیرعامل بیمه اتکایی ایرانیان معتقد است: «در ایران تعریف جامعی از خدمات مالی نداریم؛ اما در دنیا هر نوع خدمتی که دو طرف آن پول باشد، خدمت مالی محسوب می شود. در بانک ها پول گرفته می شود و سود آن یا تسهیلات به پول پرداخت می شود. در بازار سرمایه پول دریافت و پول پرداخت می شود و در صنعت بیمه هم در زمان صدور بیمه نامه حق بیمه به صورت پول دریافت و شرکت بیمه در زمان خسارت پول می پردازد؛ بنابراین شکی نیست که بیمه ها هم جزو خدمات مالی هستند.»

علیرضا حجتی، عضو هیئت مدیره بیمه کارآفرین در باره روال پیش آمده به دلیل نقص تعریف های انجام شده در این حوزه می گوید: «چون تعریف صریحی از خدمات مالی وجود نداشت. بخشی از این بازار مانند بانک ها از مالیات ارزش افزوده معاف شدند و بخشی مانند بیمه مغفول ماند. درحالی که بررسی ها نشان می دهد در بسیاری از کشورها بیمه ها به عنوان بخشی از بازار مالی از مالیات ارزش افزوده معاف هستند؛ زیرا دولت ها به دنبال گسترش بازارهای بیمه بودند، اما در ایران متأسفانه در پایان تعریف درست و جامعی از بازار مالی و بخش خدمات نشد و بحث مالیات بر خدمات بیمه در هاله ای از ابهام ماند.»

مالیات نگیریم تا بیمه ها رشد کنند

در تمام دنیا برای خرید برخی از محصولات که مصرف آن برای جامعه مفید است امتیازات و تسهیلات ویژه ای در نظر گرفته می شود تا با استقبال خریداران مواجه شود و در برخی از محصولات مانند دخانیات دولت عوارض و مالیات وضع می کند تا قیمت تمام شده افزایش یابد و مردم از خرید منصرف شوند؛ سید محمد آسوده، مدیرعامل بیمه اتکایی ایرانیان در مورد قانون مالیات ارزش افزوده در ادامه صحبت های خود گفته است: «بنابراین چنانچه دولت به دنبال توسعه بیمه به ویژه بیمه های عمر است چگونه بیمه مشمول قانون مالیات ارزش افزوده می شود؟ دولتمردان همواره بیمه ها را به خاطر پایین بودن ضریب نفوذ بیمه نکوهش می کنند. مالیات بر خدمات بیمه دقیقاً در تضاد با سیاست های توسعه ای دولت ها است، بنابراین همه ما باید تلاش کنیم تا زنجیره خدمات بیمه از مالیات ارزش افزوده معاف شود.»

غلامعلی غلامی، قائم مقام بیمه کارآفرین درباره نقش صنعت بیمه در توسعه کشورها به وضعیت دیگر کشورها اشاره کرد و گفت: «تقریباً در تمام دنیا این صنعت از انواع عوارض و مالیات معاف هستند؛ زیرا دولت ها با نگاه توسعه ای به این صنعت اعتقاد دارند توسعه صنعت بیمه، رفاه اجتماعی را به دنبال دارد. حذف درآمد مالیاتی از صنعت بیمه از هزینه بزرگ تری در آینده جلوگیری می کند و جبران خسارات و تأمین زندگی افراد در روزهای سخت با بیمه گران است و دولت لازم نیست برای بهبودی جامعه بودجه صرف کند؛ بنابراین موضوع معافیت صنعت بیمه از مالیات آن قدر بدیهی بوده که کسی در بیمه گمان نمی کرد برای معافیت باید با سازمان امور مالیاتی چانه زنی کند و این پروسه مسیر قانونی خود را طی خواهد کرد.

ما بیمه گران با ادله ای اعتقاد داریم که کاهش قیمت خدمات بیمه موجب رشد تقاضا می شود و رشد تقاضا به خودی خود می تواند موجب ترویج عمومی بیمه در جامعه شود. به نظر من نقش بیمه مرکزی و سندیکای بیمه گران ایران در این زمان بسیار حیاتی است و باید حضور جدی داشته باشند.»

ضمیری معتقد است: «در واقع عملکرد بیمه مانند صندوق تعاون است که افراد در جبران خسارات دیگران مشارکت دارند، مالیات ارزش افزوده این خدمت مانند این است که دولت از این جبران خسارات سهم خواهی کند.»

بیمه ها و مؤسسات اعتباری

به دست آوردن معافیت مالیاتی بیمه با طبقه بندی آن ها در گروه مؤسسات اعتباری روندی طولانی است و ضرابی هم درباره این موضوع معتقد است: شرکت های بیمه تحت نظارت یک نهاد با نام بیمه مرکزی فعالیت می کنند و دیگر نیازی نبوده که مجوز فعالیت از بانک مرکزی هم داشته باشند، اما نوع فعالیت آن ها اعتباری است و در این قانون می توانند در گروه مؤسسات اعتباری قرار گرفته و از قانون مالیات ارزش افزوده معاف باشند.

آسوده با این گفته که بیمه ها مؤسسات اعتباری هم هستند موافق نیست و می گوید: «زیرا موسسه اعتباری در قانون بانک مرکزی تعریف شده است و موسسه اعتباری مجوز خود را از بانک مرکزی می گیرد. تعریف موسسه اعتباری شامل بیمه ها نمی شود.»

کارمزدهای بیمه ای و معافیت مالیاتی

البته موضوع کارمزدها در صنعت بیمه بازرگانی نیز در این قانون مغفول مانده است، زیرا دولت در لایحه پیشنهادی فقط به بیمه های مستقیم و اتکایی اشاره کرده است که در زمان صدور بیمه نامه معاف از مالیات باشند؛ اما اشاره ای به بحث کارمزد نمایندگان و کارمزد بیمه های اتکایی نکرده است.

در این شرایط بیش از هر چیز چگونگی معافیت های مالیاتی اهمیت دارد. گفته های حجتی درباره بسته تقدیمی دولت به مجلس است، او می گوید: «این بخش که فروش بیمه از ۹ درصد مالیات ارزش افزوده معاف باشد آمده است، اما به عملیات بعد از آن اشاره ای نشده است. در واقع به بحث کارمزد نمایندگان و کارمزد عملیات بیمه های اتکایی اشاره ای نشده است. شرکت های بیمه در ابتدای صدور بیمه نامه از مالیات معاف می شوند، اما بعد از آن بابت کارمزد نمایندگان و بحث اتکایی باید این مالیات را بپردازند؛ بنابراین نحوه اجرای قانون در صنعت بیمه نیازمند شفافیت و صراحت قانونی است.

رجوع به تجارب سایر کشورها مانند کشورهای عضو اتحادیه اروپا نشان می دهد که تمامی خدمات بیمه ای از پرداخت مالیات معاف هستند و این تصمیم آثار مثبت زیادی بر توسعه خدمات بیمه در جامعه داشته است.»

آسوده معتقد است تمام زنجیره بیمه باید از مالیات معاف باشند. او می گوید: «الان در این برهه حساس قرار داریم و باید خواسته خود را به درستی مطالبه کنیم. در لایحه دولت فقط برای حق بیمه شرکت های مستقیم و اتکایی معافیت در نظر گرفته شده است، اما به بحث کارمزدها هیچ اشاره ای نشده است. به نظر من کارمزدهای پرداختی در زنجیره خدمات بیمه شامل کارمزد نمایندگان بیمه و کارمزد اتکایی هم باید از مالیات ارزش افزوده معاف باشد.»

بیمه ها ارزان می شوند

معافیت مالیاتی بیمه های عمر و سرمایه گذاری باعث رشد این بیمه ها در کشور شده است. ضمیری معتقد است: «معافیت مالیاتی از بیمه تأثیر مثبتی بر روند رو به رشد بیمه های عمر داشت. این توجه مردم که چند وقت است به بیمه های عمر می شود نتیجه همین تساوی رفتار دولت در بحث پس اندازها است. اگر قرار بود مردم در بانک و بورس سرمایه گذاری کنند و مالیات نداشته باشند اما برای پس انداز خود در بیمه های عمر ۹ درصد مالیات پرداخت کنند. چه کسی بیمه می خرید؟»

آسوده در باره ضریب نفوذ بیمه های زندگی گفت: «آمارهای قابل اتکا نشان می دهد در یک دهه گذشته به مراتب بیش از بیمه های غیرزندگی افزایش یافته است. در فاصله سال های ۱۳۸۶ تا ۱۳۹۵ ضریب نفوذ بیمه های زندگی از ۰۷/ ۰ درصد به ۳۰/ ۰ درصد افزایش یافته؛ یعنی بیش از چهار برابر شده است که نشان می دهد مردم از آن استقبال کرده اند. اگر بخش پس اندازی بیمه های زندگی مشمول مالیات می شد نه تنها چنین رشدی حاصل نمی شد، بلکه ممکن بود پسرفت هم داشته باشیم.»

   #مالیات #معافیت مالیاتی #موسسه اعتباری #بیمه نامه #بانک مرکزی #کمیسیون اقتصادی مجلس #عوارض #بازار سرمایه #بورس #اتحادیه اروپا