تاریخ دریافت خبر: نظر بینندگان
خبرگزاری فارس: ده نمکی: «سپهر» به دنبال خوشنامی نبود/ چهره خند: ابوالفضل سپهر با مضیقه کار کرد

کارگردان فیلم سینمایی «اخراجی ها» در پاسداشت «ابوالفضل سپهر» در «شب شاعر» گفت: شلمچه سکوی پرواز سپهر بود، او از موتوری هایی بود که شهید شد.

به گزارش خبرنگار کتاب و ادبیات خبرگزاری فارس، چهلمین آیین «شب شاعر»، پاسداشت زنده یاد ابوالفضل سپهر عصر امروز با حضور چهره های مختلف فرهنگی در سازمان هنری رسانه ای اوج برگزار شد.

*مجله شلمچه سکوی پرواز سپهر بود

مسعود ده نمکی کارگردان فیلم پرفروش «اخراجی ها» در این مراسم گفت: امروز روزگار خوشنامی است و برخی خیلی علاقه ای به یادآوری آن روزها ندارند. هرچند ابوالفضل سپهر امروز اگر بود، از آن گروه نبود که دنبال خوشنامی باشد. مجله شلمچه برای گمنامان عرصه فرهنگ محیط فعالیت بود و از آنجا که امام فرموده بودند جنگ ما، جنگ عقیده است و این جنگ تمام نمی شود، امروز می بینیم که 30 سال است این جنگ پس از جنگ تحمیلی ادامه دارد و مانند ابوالفضل سپهرها، در این جنگ حضور دارند.

وی افزود: اولین مرتبه که ابوالفضل سپهر به دفتر شلمچه آمد، به او گفتم می خواهیم مبارزه کنی یا دنبال کار می گردی؟ او گفت هردو. همان زمان دفترهای شعرش را هم دیده بودم و به او گفتم که این اشعار احساسی به درد اینجا نمی خورد. او گفت غیر از این بلد نیستم. همان جا شعر «مولا ویلا نداشت»، علیرضا قزوه را به او دادم و گفتم امروز این را کم داریم. بعد برای اینکه کارش را شروع کند، گفتم اول باید تلفن جواب بدهی و چای بریزی، البته گمان نکنید تلفن جواب دادن کار پیش پا افتاده ای بود، بلکه یک بخش مهم در مجله، بخش پاسخگویی به مخاطبان بود که سپهر بعد از مدتی کار را یاد گرفت. حتی یادم هست که پس از قضایای دوم خرداد و پیروزی در انتخابات، تلفن شلمچه پیوسته زنگ می خورد و طوری حرف می زدند که انگار ما در انتخابات شکست خورده ایم و ما گفتیم آقای ناطق نوری شکست خورده و ما چه کاره ایم؟ برخی تماس می گرفتند و فحش می دادند. همان زمان از دفتر وزیر ارشاد با مجله تماس گرفتند و ما را به وزارتخانه احضار کردند. به دفتر آقای اشعری که آن زمان معاون مطبوعاتی وزیر ارشاد بود رفتم و ایشان که فرد متشرعی هستند، گفتند بچه های نشریه پشت تلفن فحاشی می کنند، گفتم اشتباه می کنید. مخاطبان هستند که تماس می گیرند و به بچه ها فحش می دهند. او برای اینکه خودش مطمئن شود تلفن نشریه را گرفت و همین طور که گوشی دستش بود، صورتش سرخ شد. ظاهراً قبل از آقای اشعری یک نفر تماس گرفته بود و فحش داده بود و بچه ها فکر کرده بودند، همان نفر قبل بازهم تماس گرفته، برای همین می خواستند از خجالتش دربیایند. شلمچه سکوی پرواز سپهر بود. او از موتوری هایی بود که شهید شد.

*یکی از شعرا گفته بود اشعار سپهر ارزش ادبی ندارد

حمید داودآبادی در بخشی از این مراسم با اشاره به یکی از اشعال مرحوم ابوالفضل سپهر ماجرای سروده شدن آن را شرح داد و گفت: روزی در میدان منیریه مراسم هفته دفاع مقدس برگزار و صدای مارش عملیات پخش می شد. در همان میان یک نفر آمد گفت حمید بیا کمک، وقتی رفتیم دیدم یکی را موج گرفته و روی زمین افتاده، ما 6 نفر به سختی آن یک نفر را بلند کردیم و به گوشه ای بردیم. او آنجا شروع کرد در همان حال نکاتی را بیان کردن و از قضا ضبط صوت همراهمان بود و 40 دقیقه صحبت های آن فرد رزمنده را ضبط کردم و مانند یک نمایش رادیویی اتفاقات جنگ را روایت کرد و وقتی حالش جا آمد اصلاً خاطرش نبود که چه اتفاقاتی از سرش گذشته، من فایل صوتی آن لحظات را برای ابوالفضل پخش کردم و او چند روز بعد آن را در قالب شعر برایم خواند.

وی افزود: برای تبلیغ مجله فکه آن را به صداوسیما ارسال کردیم، حتی قرار بود برایش هزینه هم بدهیم، اما یک شاعری که خدایش رحمت کند، پای مجله نوشته بود در این مجله اشعاری چاپ می شود که ارزش ادبی ندارد و همان اشعار سبب شد آگهی ما نیز چاپ نشود.

*مرگ بر رانت فرهنگی

رحیم چهره خند از همراهان مرحوم ابوالفضل سپهر در این مراسم با اشاره به رابطه خاص او با جانبازان گفت: سپهر با جانبازان حشر و نشر نداشت، بلکه زندگی می کرد. او قبل از سرودن «اتل، متل، یه مادر» نوحه می گفت و دفتر نوحه هایش الآن پیش من است و آنجا دیگر شاهد غزل های محکم سپهر هستیم که زبان فاخری دارد، اما سپهر شعر مخاطب را بنا به نیاز مخاطب ابداع کرد. او این اشعار را برای چاپ شدن نمی نوشت، بلکه می نوشت تا در مسجد بخواند و حتی همان ها را در دانشگاه تهران قرائت می کرد.

وی افزود: بنا به ضرورت و نیاز روز با استفاده از متل ها و زبان محاوره شعر می گفت و بسیاری می گفتند که این خزعبلات شعر نیست، اما من در پاسخ به آنها می گفتم از ابتدای تاریخ شعر، یک شعر بیاور که مثل این باشد، آن وقت استاد معلم هستید.

چهره خند گفت: سال 86 ما 2 میلیون تومان با تمام تنگناهای مالی کنار گذاشتیم برای اینکه برای قصه کوتاه ایرانی و شعر اخوان، مراسم ترحیم برگزار کنیم که خب، اجازه این کار به ما داده نشد. بر این باورم که کسی به فکر شعر فارسی نیست، امروز هم کاری به شعر نداریم، هرچند حوزه هنری و شهرستان ادب داریم. امروز در تهران بیش از 40 جلسه شعر وجود دارد و من به آنها سر می زنم اما همه آنها به اندازه یک ساعت کلاس شعر نیستند. من اگر امروز بخواهم فرزندم را در یک کلاس داستان نویسی که پولش را هم خودم پرداخت کنم، ثبت نام کنم، کجا باید بروم؟ اصلاً کجا هست که بروم؟ این در حالی است که حوزه هنری و شهرستان ادب وجود دارد، اما ابوالفضل سپهر با مضیقه کار و تلاش کرد. ما هم باید کار کنیم و اینجا می گویم مرگ بر رانت فرهنگی.

*سپهر «فایز» شعر دفاع مقدس

محمدصادق کوشکی در بخش دیگری از این مراسم گفت: رفاقت با ابوالفضل سپهر به واسطه محمدعلی صمدی در نشریه شلمچه رقم خورد. صمدی به من گفت که او شاعر است، اما من باور نکردم تا اینکه اشعارش را به من نشان داد. او به شدت انسان باادبی بود و احترام افراد پیشکسوت را رعایت می کرد.

وی افزود: مردم شناختی از فایز دشتی ندارند، اما دوبیتی های او بین عموم مردم، چوپان ها و بومیان جنوب خوانده می شود و مشهور است. درحالی که اشعار سعدی و حافظ را این طور نمی خوانند. حال به نظرم ابوالفضل سپهر نیز می تواند فایز دشتی شعر دفاع مقدس باشد، زیرا شعرش توسط عموم مردم خوانده می شود.

*شاعر مردم

محمدرضا وحیدزاده در این مراسم با اشاره به یادداشتی که برای درگذشت ابوالفضل سپهر نوشته بود گفت: اولین باری که شعری از سپهر را خواندم پانزده سال داشتم. در یک مهمانی بودیم و من میان مجله باطله های صاحبخانه شعری را دیدم با زبان و لحنی متفاوت. با هیجان و شتابزده سعی کردم همۀ شعر را بر تکه ورقی پاره بنویسم. تا فردای آن روز آن شعر را آن قدر خواندم که خط به خطش را از بر شدم:

اتل متل یه مادر

نحیف و زار و خسته

با صورتی حزین و

دستای پینه بسته

بپرس ازش تا بگه

چه جور می شه سوخت و ساخت

با بیست هزار تومن پول

اجاره خونه پرداخت…

وی افزود: حتی بعدها دلم راضی نمی شد تا این شعر را پاک نویس کنم و در برگه ای تمیزتر بنویسم. برایم تقدس خاصی پیدا کرده بود. به دنبال نشانی از شاعر آن شعر همه جا را گشتم. حتی به سراغ شماره های بعدی مجله نیز رفتم. ولی گویی قسمت چیز دیگری بود. وقتی چهار سال بعد در شهریور 83، برای اولین بار تصویر ابوالفضل سپهر را به مناسبت درگذشت شاعر شعرهای اتل متل، بر روی صفحۀ تلویزیون دیدم، خشکم زد. نمی دانستم باید بخندم یا اشک بریزم. با همان لحن و ظاهری که سال ها در ذهن خود تصورش کرده بودم، به شعرخوانی نشسته بود و با لبخندی دردآور، روایت گر دردهایی بود که دیگر حالا قسمتی از وجودش شده بود.

وحیدزاده گفت: ابوالفضل سپهر رزمنده ای بود که جنگ را تنها از راه شنیده های خود درک کرده بود؛ شنیده هایی که کِی بُوَد مانند دیدن هم ندارد! مگر دیدن فقط با چشم سر است؟ خیلی هم بیراه نگفتند برخی از خبرگزاری ها که او را جانباز جنگ تحمیلی خواندند. حالا یک بار هم رسانه ها به رسالت حقوقی شان عمل نکنند، به رسالت حقیقی شان! سپهر شوریده ای بود که دوره افتاده بود تا در گوش جنازه های متحرک بسیاری از بچه های انقلاب و جنگ تلقین ارزش ها را بخواند تا برای بسیاری که دیده ها را ندیده بودند، از ندیده هایش روایت کند؛ تا به بسیاری از کسانی که مطالب سر کلاسشان را فراموش کرده اند، درس های غیرحضوری اش را یادآوری کند.

او اضافه کرد: ابوالفضل سپهر تنها پنج سال از عمر شاعری اش می گذشت و هرکسی که دستی در شعر و ادبیات دارد می داند که پنج سال برای رسیدن به تشخص شعری و شعر شناسنامه دار بیشتر شبیه به یک شوخی خنده دار است! هنوز هستند بسیاری از شعرا که بسی رنج های سی ساله برده اند و می برند و همچنان اندر خم یک کوچه اند. اما سپهر نه به تشخص فکر می کرد و نه به شناسنامه. او نه برای مقام های کنگره ای شعر می گفت و نه برای سلوک های سکه ای. سپهرها و آقاسی ها را وقتی برای مردم شعر می گویند، باید هم از جشنواره ها و محفل های ادبی بیرون انداخت و البته قصۀ مسابقه برای شرکت در مراسم ختمشان، خود حدیث دیگری است.

وحیدزاده در پایان گفت: وقتی اسمت بهزاد باشد و خودت اسم ابوالفضل را انتخاب کنی و مراسم تشییع جنازه ات در زادروز علمدار کربلا، وقتی یک عمر با گمنامی برای شهدا و خانواده هایشان شعر و قطعۀ ادبی بگویی و بدون پیش بینی قبلی ببینی که قبرت را در قطعة شهدای گمنام کنده اند، وقتی خودت را جامانده از قافله عاشقان سفرکرده بدانی و پس از مرگت روزنامه ها بنویسند: «ابوالفضل سپهر، شاعر و جانباز شیمیایی به شهدا پیوست...» آیا نباید به حالت غبطه خورد؟

در پایان این مراسم از مقام این شاعر دفاع مقدس و مادر او تقدیر و تجلیل به عمل آمد.

انتهای پیام/

   #شعر #دفاع مقدس #نوحه #ناطق نوری #مسعود ده نمکی #انتخابات #خانواده #تلویزیون #فیلم سینمایی