کتاب سکه های ماشینی قاجارایران آنتیک
تاریخ دریافت خبر:
شرکت تعاونی چیست؟

شرکت‌های تعاونی چگونه تعریف می‌شوند و چه جایگاهی در قوانین کشور دارند؟ در این مطلب خواهیم خواند.

شرکت تعاونی یکی از هفت نوع شرکتی است که قانون تجارت در باب آن مواردی را ذکر کرده است. هرچند قانون تجارت جمهوری اسلامی ایران مصوب ۱۳۱۱ ه.ق در مورد شرکت سهامی عام و خاص و شرکت تضامنی و نسبی به طور کامل و جامع صحبت کرده است، اما پیرامون شرکت تعاونی مطالب مختصری را ذکر کرده است.

قانون تجارت، شرکت تعاونی را به دو نوع شرکت تعاونی تولید و شرکت تعاونی مصرف تقسیم می­ کند. در تعریف شرکت تعاونی تولید آورده است که همکاری عده­ ای از صاحبان حرفه به منظور تولید و فروش اشیا و اجناس است. هم اکنون در امور مربوط به کشاورزی، دامداری، دامپروری، پرورش و صید ماهی، شیلات، صنعت و معدن، عمران شهری و روستایی و عشایری و نظایر آن­ ها این نوع شرکت تعاونی تشکیل می­ شود.

اما شرکت تعاونی مصرف آن است که مقاصد خاصی را دنبال می کند؛ از جمله:

- فروش اجناس لازم برای مصارف زندگی اعم از این که آن ها را شرکا ایجاد کرده یا خریده باشند.

- تقسیم نفع و ضرر بین شرکا به نسبت خرید هریک از آن ها.

با مطالعه در مبانی و ماهیت تشکیل شرکت ­ها و تصویب قانون شرکت­ های تعاونی در سال ۱۳۳۴ و تصویب قوانین بخش تعاون در سال ­های اخیر که در کنار بخش دولتی و خصوصی پس از پیروزی انقلاب اسلامی جایگاه ویژه­ ای یافت، می­ توان کاملا متوجه شد که عنصر اصلی و پدیدآورنده شرکت تعاونی با آن شرکت ­ها متفاوت بوده و مشخص است که جنبه تجاری محض در ایجاد این نوع شرکت، نقش به سزایی ندارد؛ بلکه هدف اصلی، تسهیل و تسریع در فراهم کردن لوازم زندگی برای مصرف­ کنندگان و از بین بردن واسطه و دلالان در این میان است.

البته به دنبال حذف واسطه ­ها و تجمع تولیدکنندگان، هزینه ­های تولیدی کاهش پیدا کرده و از فروش محصولات، منفعت بیشتری عاید می شود. همچنین با خرید محصولات و لوازم مصرفی در مقیاس زیاد، جمع ­آوری محصولات که با قیمت پایین ­تری به دست آمده اند و توزیع آن­ ها بین متقاضیان یا مصرف­ کنندگان، هزینه زندگی پایین آمده ولی سطح زندگی بالا می رود.

در ماده اول در قانون شرکت­ های تعاونی مصوب ۱۱ مرداد ۱۳۳۴ شمسی شرکت تعاونی این گونه تعریف شده است: «شرکتی که به مدت نامحدود برای رفع احتیاجات مشترک شرکا و بهبود شرایط مادی و اجتماعی آنان تشکیل می شود.»

تفاوت شرکت تعاونی با دیگر انواع شرکت ­ها

از آنجایی که شرکت تعاونی از لحاظ چگونگی تشکیل و شرایط شرکا با سایر شرکت ­ها متفاوت است، قانون شرکت ­های تعاونی و به دنبال آن قوانین مرتبط به بخش تعاون تصویب شد که به توضیح و بیان این مسائل پرداخته است.

برخلاف قوانین سایر شرکت ­ها، شرکت تعاونی تنها می ­تواند در بین اشخاص حقیقی تشکیل شود و اشخاص حقوقی نمی­ توانند به عنوان شریک وارد این شرکت شوند.

همچنین قانون شرکت­ های تعاونی در ماده سه بند الف ذکر کرده است که «عضویت شرکت تعاونی برای عموم اشخاص واجد شرایطی که در اساسنامه شرکت قید گردیده است با تصویب هیئت مدیره شرکت آزاد است.»

بنابر تعریف قانون تجارت، شرکای شرکت­ های تعاونی باید خودشان در شرکت فعالیت کنند: «شرکا مشاغل خود را برای تولید و فروش اشیا یا اجناس به کار می برند.» این در حالی است که در دیگر شرکت­ ها، شرکا می ­توانند تنها در شرکت سرمایه­ گذاری کنند و به دنبال آن شریک شوند ولی موظف به فعالیت در شرکت نیستند. در شرکت تعاونی مصرف نیز عمدتا کسانی که در سطوح طبقاتی و اجتماعی یکسان و مشابهی هستند، عضویت می­ یابند.

براساس قانون شرکت­ های تعاونی، تقسیم سود در این نوع شرکت به این صورت است که هم بهره هر سهم به صورت مجزا در پایان سال مالی پرداخت می شود و هم منافع را به نسبت خرید هریک از شرکا تقسیم می کنند.

تفاوت شرکت تعاونی با دیگر انواع شرکت ­ها

تشکیل و اداره شرکت تعاونی

ماده ۱۹۳ قانون تجارت بیان می ­کند که تشکیل شرکت تعاونی اعم از تولید و مصرف ممکن است مطابق اصول شرکت سهامی یا بر طبق مقررات مخصوصی باشد که با رضایت شرکا ترتیب داده شده است. همان طور که بیان شده است شرکت تعاونی از نظر نوع شرکت می­ تواند در قالب شرکت سهامی عام که سهام آن برای عموم عرضه می ­شود یا سهامی خاص که سهام آن برای عده محدودی منتشر می شود تشکیل شود که هرکدام از آنها باید از قوانین حاکم بر خود تبعیت کند.

هرچند در شرکت های سهامی، حداقل میزان سرمایه و حداقل تعداد شرکا معین است، اما در شرکت های تعاونی تعداد شرکا و سرمایه شرکت، متغیر و نامحدود است. در همین راستا شرکا به آسانی می توانند سهام خود را بین اعضا معامله کنند و محدودیتی از این حیث وجود ندارد و همچنین هرکس بدون نیاز به برگزاری مجمع عمومی فوق العاده و تصمیم ­گیری پیرامون افزایش این سرمایه می­ تواند یک یا چند سهم از شرکت تعاونی را خریداری کند.

در باب قسمت اخیر، که تشکیل شرکت را براساس «مقررات مخصوص که براساس رضایت شرکا باشد» پذیرفته است، باید متذکر شد که این مقررات نباید مخالف با قانون شرکت­ های تعاونی مصوب ۱۳۳۴ و دیگر قوانین مرتبط باشد.

برای تشکیل شرکت­ های تعاونی باید حداقل ثلث سرمایه نقدا پرداخت شود و دو ثلث باقی مانده باید از طرف مؤسسان تعهد شود­. اگر در اساسنامه پیش­ بینی شده باشد در صورت عدم پرداخت مابقی سرمایه توسط تعهدکنندگان، می ­توان قسمت پرداخت شده را جزء سرمایه شرکت به حساب آورد. در هر حال در هنگام تاسیس شرکت باید یک سوم از سرمایه پرداخت شود و اگر آورده غیرنقدی باشد، باید توسط اعضا تقویم (یعنی معادل پولی آن مشخص شود) و تسلیم شود.

تعداد سهام دار یا عضو در شرکت های تعاونی در هر صورت نباید از هفت نفر کمتر باشد که در هنگام ثبت شرکت، آن ها باید حداقل ۵۱درصد از کل سرمایه شرکت را تقبل کرده باشند. در شرکت ­های تعاونی سه رکن هیئت مدیره، مجامع و بازرسان فعالیت می­ کنند. هیئت مدیره که منتخب اعضای شرکت هستند، صرف نظر از تعداد سهام شان، یک رای دارند.

همچنین بخوانید: ()

منبع

لینک کوتاه: betanews.ir/n/971713

خبر فوق مربوط به رسانه نوپانا می باشد و جستجوگر خبر بتانیوز صرفا آن را بازنشر کرده است. مشاهده در سایت منبع : لینک مستقیم