خرید کتاب سکه طلا
تاریخ دریافت خبر:
رهبر بزرگ چین
رهبر بزرگ چین
«ساعت ۱۲:۱۰، روز ۹ سپتامبر ۱۹۷۶ برای لحظاتی کوتاه چشمانش آرام و گونه‌هایش کمی صورتی رنگ به نظر رسید، دست راستش که در دست من بود فروافتاد و خطوط دستگاه نشان‌دهنده ضربان قلب نیز یکنواخت شد.» به گزارش ستاره ها به نقل از تاریخ ایرانی، این ضربان قلب «مائو تسه تونگ» رهبر بزرگ چین بود که یکنواخت شد و در حالی که دستش در دست دکتر مخصوص «لی جی سویی» بود مرد و «عصر مائو سپری شد». این نخستین فکری بود که لحظه صاف شدن دستگاه قلب در ذهن دکترش تکرار شد.

پزشکی که ۲۲ سال پایانی عمر مائو توانست از حصار ناپیدای زندگی او رد شده و چهره حقیقی او را که کمتر کسی دیده بود ببیند. چهره ای که به اعتقاد دکتر لی همچون بازیگران نمایش های سنتی چین با آرایش غلیظی همراه بود و در پشت آن تصویری دیگر داشت. دکتر لی که در آستانه صد سالگی است سال ها بعد از مرگ مائو به وصیت همسرش لیلیان که حتی زمان همراهی او با مائو در مظان اتهام بود، این چهره نادیده و زندگی خصوصی رهبر بزرگ چین را در خاطراتش برای همه مردم جهان روشن کرد. خاطراتی که این روز ها با عنوان زندگی خصوصی «مائو تسه تونگ» با ترجمه محمدجواد امیدوارنیا توسط انتشارات جهان کتاب منتشر شده است. نکته مهم در کتاب این است که مترجم در زمان انقلاب فرهنگی و نهضت اصلاحات در چین زندگی کرده و از نزدیک روزگار مائو را دیده بود.

مرگ پیشوا و جسدی که می ماند
خاطرات دکتر لی جی سویی از لحظه درگذشت مائو آغاز می شود. مائو آن طور که پزشکش نوشته از صبح روز ۲۶ ژوئیه ۱۹۷۶ و همزمان با زلزله شدیدی که پکن را تکان داد دچار عارضه قلبی شد. پزشکان خیلی زود فهمیدند که او سکته کرده است و خواستند که استراحت کند و سیگار نکشد. اما در سوم سپتامبر بعد از سکته سوم پزشکان فهمیدند که دیگر نمی توانند کاری برای او بکنند. اما هیچ کسی جرات نداشت این واقعیت را به خانواده و نزدیکانش بگوید. روز هشتم سپتامبر حال او رو به وخامت گذاشت و برای لحظه ای سعی کرد چشمانش را باز کند و با صدایی کم جان گفت: «رهبر، من را صدا زدید؟» این ها آن طور که دکتر لی نوشته آخرین حرفی بود که به زبان مائو آمد.

او دو ماه بود که در بستر بیماری افتاده بود و جز کادر پزشکی که ۲۴ ساعته بالای سرش بودند و خانواده و سران کشوری عالی رتبه کسی از وضعیت بد جسمی اش خبر نداشت. پزشکان بالای تخت او آماده باش بودند و هر لحظه منتظر آخرین نفس او بودند. اما هیچ کدام جرات نداشتند این موضوع را به زبان بیاورند؛ چرا که از جان خود می ترسیدند. دکتر لی یکی از معدود افرادی بود که اجازه دسترسی نامحدود به مائو را داشت و کاملا می دانست که باید چین را با این واقعیت که رهبرش در حال مرگ است، روبه رو کند و این نکته را به «جانگ» دبیر «امور محرمانه» او گفت. دکتر لی لحظه ای که از مرگ مائو مطمئن شد نگران اعلام آن بود؛ چرا که می دانست از سوی همسر مائو مورد اتهام قرار خواهد گرفت اما مجبور بود این خبر را تائید کند.

چند لحظه بعد از اطمینان از مرگ مائو دفتر سیاسی حزب جلسه ای تشکیل داد و تصمیم گرفته شد تا جنازه رهبر چین به مدت دو هفته نگهداری شود تا مردم ادای دین کنند. از آن جایی که هوای سپتامبر پکن بسیار گرم بود احتمال فساد جسد می رفت و دکتر باید کاری می کرد تا دو هفته این جسد سالم نگهداری شود: «یکی، دو کار شناس نگهداری جسد که نیمه شب از طرف وزارت بهداری برای همکاری من فراخوانده شده بودند، دکتر جانگ بینگ چانگ کار شناس کالبدشکافی بود. او با نگرانی به آن سوی پنجره خیره شده بود و غرق در تفکری عمیق به دوردست ها می نگریست. بعد ها شنیدم که او در دوران انقلاب فرهنگی بار ها برای صدور گواهی فوت کسانی که به قتل رسیده یا خودکشی کرده بودند در ساعات نیمه شب احضار می شده است، چون غیرنظامیان مسلح گارد سرخ نمی خواستند چنین حقایق دردناکی ثبت شود. دکتر جانگ غالبا با مشکلاتی روبه رو می شد و حتی کتک می خورد.»

این پزشک اما از کتک خوردن نمی ترسید؛ چیزی که او را می ترساند انگ ضد انقلابی بودن بود. او ترسیده بود چرا دعوت شده به این منطقه ممنوعه بیاید. وقتی به او اطمینان دادند برای حفظ از پیکر مائو است خیالش راحت شده بود و شروع به مشورت کردند و به این نتیجه رسیدند که با تزریق فورمالید به رگ پایش او را تا دو هفته نگهداری کنند. آن ها به شهری رفتند که مردم هنوز از مرگ رهبرشان خبر نداشتند. اما آنچه خیال لی را راحت کرد بیانیه دفتر سیاسی بود که مراقبت های پزشکی را در حد عالی اعلام کرده بود.

اما مساله بعدی بار دیگر او را نگران کرد. از دفتر سیاسی تصمیم گرفته بودند جسد مائو را همان طور نگهداری کنند و مانند جسد لنین و استالین به نمایش بگذارند و او این کار را غیرممکن می دانست: «یاد سفرم با مائو به مسکو در سال ۱۹۷۵ و دیدارمان از جنازه های لنین و استالین افتادم. بدن هایشان آب رفته و خشک به نظر می رسید. شنیده بودم بینی و گوش های لنین پوسیده و کنده شده و آن را با موم بازسازی کرده بودند. سبیل های استالین نیز فروافتاده بود. فناوری های شوروی که بسیار پیشرفته تر از چین بود نتوانسته بود آن جنازه ها را نگاه دارد، پس ما حتی تصور این را هم به ذهنیت خود راه نمی دادیم که بتوانیم جسد مائو را برای همیشه حفظ کنیم.»
اسرار عجیب زندگی و مرگ رهبر چین
او این نگرانی خود را به مارشال کهنه کار جیان یینگ منتقل کرد. او به دکتر اطمینان داد که به زودی مجسمه مومی ساخته می شود و به جای پیکر اصلی مائو جایگزین می کنند. اما تا زمانی که این مجسمه ساخته شود باید راهی برای حفظ بیشتر جسد می اندیشیدند. این راه این بود که بیشتر از حد معمول به او فورمالید تزریق کنند، اما این کار همه چیز را به هم ریخت: «نتیجه کار تکان دهنده بود. صورتش همانند توپ فوتبال باد کرد، گردنش چنان ورم کرد که هم سطح کله اش شد. پوستش نیز برق می زد و فورمالید همچون عرق از صورتش فرو می چکید. گوش هایش نیز ورم کرد و در جهت مخالف سرش دراز شد. جنازه به شکل وحشتناکی تغییر شکل داد و موجب ترس و تعجب نگهبانان و دیگر حاضران شده بود.»

وضعیت آن قدر بد بود که همه از این می ترسیدند اگر کسی از سران حزب آن وضعیت را می دید عواقب بدی برای تیم پزشکی داشت. تیم پزشکی متوجه شد که اگر بدن را در حالت متورم نگه دارند مشکلی پیش نخواهد آمد اما صورتش را باید به حالت طبیعی برگردانند: «مهم این بود که بتوانیم صورت و گردنش را به حالت عادی بازگردانیم. اعضای گروه پزشکی با حوله و پارچه به ماساژ دادن صورت و گردن پرداختند. تلاش این بود که مواد شیمیایی به نقاط پایین تر جسد رانده شود. قسمتی از پوست صورت مائو براثر فشار کنده شد اما آن را با ماده ای مومی و مایعی به رنگ پوست انسان چنان ترمیم کردیم که به چشم نمی آمد.»

آن ها ساعت ها روی جسد مائو کار کردند تا به حالت عادی در آمد. اما هنوز لباس پوشیدن بر تنش سخت بود. پس پشت لباسش را نیز با قیچی چاک دادند تا به تنش برود: «گروه ما به آرایش جنازه ادامه دادند و کار خود را چنان خوب به انجام رساندند که درست همانند خود مائو می نمود. سپس لباس ها را بر تن جسد پوشانیدیم و پرچم حزب کمونیست را که نقش داس و چکش با زمینه ای سرخ داشت بر روی آن کشیدیم. حدود نیمه شب نهم سپتامبر ۲۴ ساعت بعد از مرگ مائو جسدش را در یک تابوت شیشه ای که هوای آن تخلیه شده بود با آمبولانس به تالار بزرگ خلق بردیم.»

پزشکان همزمان با جنگ قدرتی که برای به دست آمدن اسناد و جانشینی مائو آغاز شده بود به دنبال راهی برای حفظ جسد بودند. مشکل اینجا بود که روابط چین و شوروی در بد ترین وضعیت بود و آن ها نمی توانستند از کار شناسان شوروی درباره حفظ پیکر لنین و استالین بپرسند. کار شناسان ویتنامی نیز حاضر نبودند راه نگهداری جسد هوشی مین را بگویند. دو نفر کار شناس هم به موزه مادام توسو رفتند تا زمینه ساختن مجسمه مومی را پیدا کنند و به این نتیجه رسیده بودند چینی ها از آن ها پیشرفته ترند و می توانند مجسمه هایی کاملا طبیعی بسازند. آن ها در ادامه به این نتیجه رسیدند که جسد مائو را به نوعی مومیایی کنند. این مومیایی کردن بسیار محرمانه با نام پروژه زیرزمینی ۱۹ مه انجام شد و در نهایت در بنای یادبود مائو در میدان تیان آن من در معرض دید عموم قرار گرفت.

مسیحای چین
«به مائو از هنگامی که برادرم او را «مسیحای چین» خوانده بود، به چشم یک قهرمان می نگریستم و اولین بار بود که نجات بخش خود را می دیدم. با اینکه مدتی بود در تپه های معطر و نزدیک اقامتگاه مائو می زیستم، هیچ گاه توفیق دیدن او را نیافته بود.»

اول اکتبر ۱۹۴۹ نخستین باری بود که دکتر لی جی سویی، پزشک جوانی که تازه از استرالیا به پکن برگشته بود، مائو را از نزدیک می دید. او در آن لحظه که در سیل جمعیت در میدان تیان آن من ایستاده بود و پرچم سرخ رنگ را در دست داشت و شعار «زنده باد جمهوری خلق چین»، «زنده باد حزب کمونیست چین» می دادند و سرودهای انقلابی می خواندند فکر نمی کرد روزگاری به مردی که مقابلش در بالا ترین نقطه میدان ایستاده آن قدر نزدیک شود که زمان مرگ دستانش را بگیرد.

تشخیص غلط پزشک و رئیس بهداری جونگ نان که در بین دو دریاچه و نزدیک شهر ممنوع بود باعث شد تا لی جی سویی به عنوان رئیس این بهداری انتخاب شود که در منطقه ای نزدیک به شهر ممنوع و نزدیک دفا تر «شورای دولتی» یا هیات دولت به ریاست چوئن لای بود: «علاوه بر مائو، شمار زیادی از دیگر رهبران عالی رتبه از جمله چوئن لای، لیو شائوچی، دنگ شیائوپینگ، لی شیان نیان در ویلاهای اعیانی سنتی با دیوارهای بلند می زیستند. اعضای بلندپایه اداری نیز در آنجا اقامت داشتند و به من آپارتمان کوچکی در حیاط مجتمع داده شده بود. بعد ها هنگامی که آپارتمان بزرگتری در اختیارم قرار گرفت، لیلیان و پسر کوچکمان نیز به من پیوستند.»

او به عنوان مدیر بهداری جونگ نان مسئولیت مراقبت از سلامتی ساکن عالی رتبه این مجتمع و خانواده هایش در دیگر مناطق پکن شده بود. مجتمعی که او می گوید کمتر کسی توانسته طراحی داخلی آن را توصیف کند. مقامات دولتی چین در آن زمان صاحب کودکان خردسال زیادی بودند. آن طور که لی می گفت به خاطر درگیری در جنگ با ژاپن تازه صاحب فرزند شده بودند و رسیدگی به فرزندانشان باعث می شد او وقت کمی برای تفریح داشته باشد.

لی قبل از گرفتن این شغل درخواست عضویت در حزب کمونیست را داده بود اما سابقه خانوادگی اش مانع اجابت این درخواست می شد چرا که او از خمیره ای که کمونیست های خوب از آن ساخته شده بودند نبود: «پدرم یکی از مقامات عالی رتبه در حزب ملی بود و هنگامی که چوئن لای او را دعوت به بازگشت به پکن کرد و به او پناه داد، هنوز بسیاری به او به مثابه یک «مرتجع» می نگریستند. پدر همسرم یک ارباب ثروتمند در استان «آن هویی» بود و با شروع اصلاحات ارضی در کشور، «دشمن خلق» نامیده شد، از حقوق شهروندی و امکان کار و امرار معاش محروم شد و کاملا هم وابسته به من بود. همسرم هم در معرض شک و تردید بود. او پیش از آزادی (استقرار کمونیسم) هم با نیروی هوایی آمریکا و هم با کنسولگری انگلیس کار کرده بود و شایع شده بود که مامور مخفی این دو کشور امپریالیست بوده است.»

او خودش هم در معرض بدبینی قرار داشت: «هنگام درخواست عضویت حزب، فرم شرح حال مفصلی را پر کردم. در دوره دبیرستان، به موجب دستور حکومت ملی، مجبور به گذراندن سه ماهه آموزش نظامی بودیم. اعضای حزب کمونیست که اکنون درخواست عضویت مرا بررسی می کردند نمی توانستند باور کنند که به انجمن جوانان، از سازمان های مخفی حزب ملی نپیوسته باشم. آن ها همچنین به خاطر اینکه بخشی از دوران آموزش عملی من پس از پایان دانشکده پزشکی، به عنوان پزشک نظامی با حزب ملی سپری شده بود، احساس شک و بدبینی می کردند.» بنابراین تصمیم گیری برای پذیرش دکتر لی را به تعویق انداختند. اما او می گوید که مایل بود به انقلاب جدید خدمت کند.

کارگر برگزیده
بهار سال ۱۹۵۲ زمانی بود که زندگی دکتر لی را تغییر داد و او برای نخستین بار یکی از اعضای خانواده درجه یک مائو را دید. این فرد «مائو آن چینگ» پسر ۳۰ ساله مائو بود که از نوعی بیماری روانی رنج می برد و چون در مرحله حادی قرار داشت به بیمارستان منتقل شده بود: «او از بی خوابی رنج می برد و مدام با خودش حرف می زد. مائو تسه تونگ از اولین همسر خود «یانگ کای هویی» دو پسر داشت که یکی مائو آن چینگ و دیگری مائو آن یینگ بود.» یانگ کای هویی در سال ۱۹۳۰ به دلیل عدم همکاری با حزب ملی برای دستگیری مائو کشته شده بود و بچه ها بعد از مرگ مادر به شانگهای رفته بودند و آنجا در حالی که به لقمه ای نان محتاج بودند دربدر شدند: «بعضی از کسانی که مائو آن چینگ را می شناختند بیماری روانی او را به کتک های بی رحمانه ای که از پلیس شانگهای خورده بود نسبت می دادند. این دو کودک سال ها بعد یافته شدند و مائو آن ها را برای تحصیل به شوروی فرستاد.»

اما علت تشدید بیماری پسر مائو در آن زمان به دعوایی باز می گشت که پدر و پسر با هم داشتند. آن طور که دکتر لی گفته است: «در جریان نهضت ضد سه که در سال ۱۹۵۲ برای مبارزه با فساد، حیف و میل و کاغذبازی کادرهای حزب کمونیست برپا شده بود، مائو آن چینگ متوجه شد یکی از کارمندانش برخی از نوشته های او را با تقلید امضای او جعل کرده است. مائو آن چینگ از شدت ناراحتی آن شخص را کتک زد. مائو با شنیدن این خبر به شدت خشمناک شد و پسرش را به سختی توبیخ کرد. به نظر می رسید که عصبانیت مائو نیز از عوامل تشدید بیماری مائو آن چینگ بود و برای معالجه به بهداری آورده شد.»

در یکی از شب ها پرستاری با عجله خود را به او می رساند و می گوید که جیانگ چینگ همسر مائو برای دیدار مائو آن چینگ آمده است و می خواهد شرحی از وضعیت او داشته باشد. این نخستین دیدار نزدیک دکتر با همسر مائو است که می گوید پیش از پیوستن به حزب کمونیست هنرپیشه بوده است: «انتظار داشتم لباس مائویی که مد روز بود بر تن داشته باشد. هیچ باورم نمی شد. او لباسی بسیار اعیانی به سبک غربی پوشیده بود، با یقه باز که از زیر آن بلوز ابریشمی زیبایی دیده می شد. جورابی که در آن روزگار خیلی شیک به نظر می رسید و کفش چرمی پاشنه کوتاه قشنگی پوشیده بود. مو هایش فرزده، چشمانش درشت و پوستش به رنگ عاج بود.»

لی در این دیدار به همسر مائو وضعیت پسرش را توضیح می دهد و می خواهد تا او را به بیمارستان روانی ببرند و او نیز گفت که این پیشنهاد را به رهبر منتقل می کند. در اواخر این سال دکتر لی به عنوان کارگر نمونه درجه یک برگزیده شد و توانست سرانجام وارد حزب کمونیست شود و برای فدا کردن زندگی اش در راه آن سوگند خورد.

انتخاب برای خدمت به رهبر
دوم اکتبر ۱۹۵۴ وانگ دونگ شینگ فرمانده گارد مرکزی و مسئول حفاظت امنیت رهبران و سرپرست گروه ویژه نگهبانان مائو، دکتر لی را به خانه اش دعوت کرد و به او خبر مهمی را داد: «از مدت ها پیش در حال تحقیق برای تعیین پزشک مخصوص رهبر هستیم و این امر دشواری است. من با وزیر بهداری و رئیس دفتر مرکزی جونگ نان های تبادل نظر کردم و تو را پیشنهاد کردم. بر این اساس با صدر مائو صحبت کردم. بنابراین شاید به زودی تو را به حضور بخواهد.»

دکتر از این پیشنهاد به شدت جا خورد. او فکر نمی کرد روزگاری به محل اقامت مائو که در منظره اتاقش بود، وارد شود: «آنجا را قلب ملت احساس می کردم که ضربان آن بر همگان در چین تاثیر می نهاد. اما هرگز در خواب نیز نمی دیدم که زمانی پایم به آنجا برسد. مائو شخصیتی عالی مقام و دور از دسترس بود.» آنچه لی را بیشتر می ترساند پیشینه خانوادگی خود و همسرش بود که باعث می شد چنین انتخابی برایش عجیب باشد: «این سوءظن که با حزب ملی بوده ام، اتحاد و همبستگی واقعی پدرم با آن حزب؟ همسرم و همه شایعاتی که درباره جاسوس بودنش وجود دارد؟ او در حزب کمونیست پذیرفته نشده و هیچ گاه نمی تواند به این افتخار دست یابد. نه، موقعیت مهمی باید به پسر یک کارگر یا کشاورز سپرده شود و من شایسته آن نیستم.»

این ها دغدغه هایی بود که دکتر لی به وانگ دونگ شینگ گفت و او این اطمینان را داد که همه پذیرفته شدنش در حزب کمونیست و تائید چند مقام باعث شده تا به او اعتماد کنند و به زودی مائو او را فرا می خواند.

در آن زمان نهضتی علیه پزشکان آغاز شده بود و بسیاری از همکاران دکتر از کار برکنار و زندانی شده بودند. گروهی به اسم مبارزه تشکیل شده بود که در آن پزشکان می نشستند و دیگر همکارانشان را نقد می کردند و از آن ها بد می گفتند. لی با اینکه می دانست بسیاری از این تهمت ها دروغ است اما در این جلسات شرکت می کرد و به خاطر بقای خود و خانواده اش به انتقادکنندگان می پیوست: «مجبور به دروغگویی شدم زیرا این تنها راه ادامه کار و پیشرفت و بالا تر از همه، حفظ جانم بود.»

او بعد ها فهمید این تصفیه پزشکان به خاطر جنگ قدرت بین وانگ دونگ شینگ و فولیان جینگ معاون وزیر بهداری و مسئول سلامت رهبران برای انتخاب پزشک اصلی بود. جنگی که در نهایت وانگ دونگ شینگ به خاطر جایگاه امنیتی بالاتری که داشت برد و لی به عنوان دکتر اصلی انتخاب شد.

دیدار با رهبر چین
تا ماه ها بعد از دیدار دکتر لی با وانگ دونگ شینگ خبری از دیدار با مائو نمی شود و او در انتظاری پر هراس برای انتخاب شدنش می ماند تا اینکه سرانجام ۱۵ آوریل ۱۹۵۵ سرپرستار بهداری رهبر با عجله و هیجان به او خبر داد که از سوی گروه یکم به استخر شنا فراخوانده شده است: «گروه یکم نام محرمانه مائو و اطرافیان او بود و استخر شنا به مائو اختصاص داشت. در جونگ نان های دو استخر بود. یکی استخر روباز که در تابستان مورد استفاده همه کارکنان قرار می گرفت و دیگری استخر سرپوشیده داخلی که در اصل برای رهبران عالی رتبه ساخته شده، اما به مرور زمان به مائو اختصاص یافته بود.» مائو بیشترین وقت خود را در این استخر می گذراند و امکانات دیگری از جمله اتاق پذیرایی، اتاق مطالعه و اتاق خواب ساخته شده بود. او در سال های ۱۹۶۷ در خلال انقلاب فرهنگی اقامتگاه خود را به این ساختمان منتقل کرد و افرادی چون ریچارد نیکسون و تاناکا نخست وزیر ژاپن را در آنجا پذیرفت.

دکتر لی به همراه یکی از معاونان گارد ویژه به محوطه استخر رفت؛ جایی که مائو در حال استراحت بود: «مائو روی تختی چوبی دراز کشیده بود، پیراهنی بر تن و حوله ای بر کمر و پا ها داشت. در حال مطالعه کتابی بود. تنومند و قوی می نمود. شانه های پهن و شکمی برآمده داشت. چهره اش سالم می نمود. مو هایش ضخیم و مشکی بود. پیشانی بلند، پوستی سالم و بی مو داشت. ساق هایش باریک بود و به هیکلش نمی آمد. معاون حفاظت آمدن مرا اطلاع داد و کتابش را به کناری نهاد و از او خواست تا برایم یک صندلی در کنار تخت او بگذارد تا بنشینم. محافظان مائو چهار نفر بودند که به نوبت در ۲۴ ساعت به صورت کشیک از او مراقبت می کردند.»

مائو در حالی که روی تخت خوابیده بود با دکتر لی از تحصیلاتش گفت: «اگرچه آمریکایی ها در زمان جنگ های داخلی به ملی گرایان (چیان کای چک) کمک کردند، اما من هنوز دانش آموختگان در آمریکا و انگلیس را بهتر از کسانی که در شوروی درس خواندند می دانم و با اینکه بعضی از اطرافیانم معتقدند باید زبان روسی فرا می گرفتم، مایلم زبان انگلیسی بیاموزم و تو می توانی در این زمینه به من کمک کنی.» مائو اعتقادات قبلی و سابقه خانوادگی دکتر لی را مانعی برای انتخاب او به عنوان پزشک خود ندانست و به او اطمینان داد که این موضوع برایش مهم نیست.

آن روی سکه زندگی مائو
تا قبل از ورود به حریم مائو، دکتر لی او را به عنوان رهبری که زندگی بسیار ساده ای را می گذارند می شناخت که در صرفه جویی ضرب المثل بود. او مائو را پسر خانواده ای روستایی می دانست که زندگی ساده ای داشت و در اغلب اوقات لباس ساده ای می پوشید و بیشترین وقتش در رختخواب بود. اما در غیر این صورت لباسی سنتی می پوشید و کفش پارچه ای به پا داشت و در ملاقات رسمی نیز لباس مائویی و کفش چرمی به پا می کرد. اما این حقیقت زندگی مائو نبود: «زندگی واقعی او امپراطورگونه بود. محل اقامتش در مرکز جونگ نان های در قلب اقامتگاه های امپراطوران کهن، درست بین دریاچه های میانی و جنوبی و بنا به رسم امپراطوران، رو به جنوب بود. حفاطت شده ترین نقطه در جهان به شمار می آمد.»

هیچ کس جز نزدیکان به محل اقامت اصلی مائو وارد نمی شدند؛ جایی که پزشک مخصوص به آن وارد شد: «محل اقامت مائو زمانی محل اقامت امپراطوران بود و در دوران امپراطور چیان لونگ بنا شده بود. من هنگامی که برای اولین بار وارد این مجموعه شدم بیش از عظمت بنا تحت تاثیر دقت در طراحی داخلی آن قرار گرفتم و حضور امپراتور چیان لونگ را در همه جا احساس می کردم.»

اقامتگاه خصوصی مائو که کتابخانه باغ معطر خوانده می شد در حیاط دوم قرار داشت که بسیار زیبا و پر از درختان گل و سروها و کاج های کهن بود و مائو بعضی مهمانان خود را در تابستان آنجا می پذیرفت. محل زندگی او شامل دو ساختمان اصلی و چند بنای کوچکتر بود. اتاق بزرگی که محل زندگی، مطالعه و خواب مائو بود در یکی از ساختمان های اصلی قرار داشت و به وسیله یک اتاق پذیرایی بزرگ از اتاق خواب جیانگ چینگ جدا می شد. ساختمان دیگر که با راهرویی به اتاق خواب جیانگ چینگ وصل بود به عنوان محل زندگی او مورد استفاده قرار می گرفت. بنای کوچکتری در کنار آن، خانه «یه زی لونگ» رئیس اداره دبیرخانه محرمانه بود که همچنین به عنوان پیش خدمت مائو وظیفه تامین نیازهای شخصی او را به عهده داشت. روند خرید مواد غذایی برای مائو بسیار پیچیده و برگرفته از روش اتحاد شوروی و همچنین نزدیک به روش امپراطوران چین بود و زیر نظر و مراقبت شدید گارد مرکزی به فرماندهی وانگ دونگ شینگ انجام می گرفت.

اندکی پس از بازگشت مائو از مسکو در اوایل ۱۹۵۰، از دو کار شناس مواد غذایی شوروی دعوت شد تا دفتر گارد مرکزی، روش ها و نظام بررسی و تائید مواد غذایی رهبران در جونگ نان های را آموزش دهند و سازماندهی کنند. در کانون این نظام مزرعه «جو شن» قرار داشت که انواع سبزی ها، گوشت و تخم مرغ و... برای مائو و دیگران رهبران بلندپایه در آنجا فراهم می شد. مواد غذایی از مزرعه به اداره تدارکات حمل می شد و در دو آزمایشگاه، یکی برای بررسی ارزش غذایی و دیگری برای سم شناسی، مورد آزمایش قرار می گرفت. غذا پس از آماده شدن به بخش خدمات چشایی فرستاده می شد که در آنجا کسانی غذا را پیش از آنکه برای مائو برده شود، می چشیدند.

اتاق خواب مائو با یک راهرو به ساختمان دیگری وصل می شد که در ظاهر دفتر او خوانده می شد. در این اتاق که در طول سال قفل بود، تنها برای گرفتن عکس از جلسات رسمی باز می شد و مائو هیچ وقت از آن استفاده نمی کرد. در کنار اقامتگاه مائو و جیانگ چینگ، محوطه خانوادگی دیگری قرار داشت که «لی مین» دختر مائو از همسر پیشین او و «لی نا» دختر او از جیانگ چینگ می زیستند. مائو و جیانگ چینگ علاقه ای به دیدار فرزندانشان نداشتند و به ندرت آن ها را می دیدند. آن ها در مدارس شبانه روزی درس می خواندند و حتی هنگامی که در ایام تعطیلات به خانه بازمی گشتند، تنها یکی، دو بار شام را با مائو و جیانگ چینگ صرف می کردند.

محوطه دیگر شامل دفا تر کارمندان بهداری ویژه مائو، منشی ها و اقامتگاه های «مائو یوان شین» نوه مائو، نوجوانی در سنین دبیرستان بود. در آنجا اتاقی به بازی پینگ پنگ و اتاق بزرگی برای نگهداری هدایا و لباس های مائو و جیانگ چینگ اختصاص داشت. در آن اتاق جعبه های چوبی کنده کاری شده مملو از سیگارهای عالی کوبایی که فیدل کاسترو فرستاده بود، شراب های کهنه اهدایی چائوشسکو رهبر رومانی و قوطی های سیگار زیبایی از طلا و نقره که شاه ایران هدیه کرده بود، دیده می شد. حیاط این منطقه بزرگترین حیاط بود و فواره های آب و درخت های همیشه سرسبز و سرو و کاج و نی خیزران و داربست های زیبای انگور داشت.

در دهه ۱۹۶۰ با تشدید اختلافات میان چین و شوروی یک پناهگاه ضد هسته ای در این محوطه ساخته شد. دکتر لی خیلی زود متوجه شد که مائو او را به عنوان پزشک مخصوص و هم صحبت خود انتخاب کرده است و هر از گاهی که بی خواب می شد یا کتابی می خواند یا فردا دیدار مهمی داشت دکتر را فرا می خواند و با او صحبت می کرد: «ما اطرافیان ناچار به پذیرفتن همه نظریات او بودیم و حفظ استقلال فردی در دربار امپراطوری مائو قبول فاجعه بود.»

او بعد ها فهمید که مائو خیلی اهل صبح زود بیدار شدن نیست: «اول اکتبر و اول ماه مه تنها روزهایی بود که از او توقع می رفت صبح زود برخیزد و سروقت حاضر باشد. او همیشه پیش از مراسم هیجان زده می شد و بیشتر شب ها پیش از آن جشن تا صبح خوابش نمی برد. او از ابراز احساسات مردم و ادای احترام بیش از حد آن ها شاد می شد و با توانایی در مراسم حضور می یافت.» اما در کل مائو از پوشیدن لباس رسمی برای حضور در مراسم نفرت داشت و این یکی از دلایل استعفایش از ریاست جمهوری بود.

مائو هرازگاهی مراسم رقصی نیز در تالار بزرگ نیلوفر آبی برپا می کرد که او در نخستین روز حضورش در آن شرکت کرد: «وقتی که وارد تالار شدیم مائو در محاصره گروهی از دختران جوان و بسیار جذابی از گروه فرهنگی پادگان مرکزی قرار گرفت که از سر و کول او بالا می رفتند و تقاضای رقص داشتند. یک گروه موسیقی مشغول نواختن آهنگ های غربی والس و تانگو بود و مائو به نوبت با هریک از دختران می رقصید.» آنچه لی را شگفت زده کرد رقصیدن مائو به سبک غربی بود. او بعد ها هدف از این مهمانی ها را دریافت: «گروه فرهنگی پادگان مرکزی را وانگ دونگ شینگ بنیان نهاده بود که نه تنها وظیفه ایجاد تفریح و سرگرمی برای افراد پادگان، بلکه خود مائو را برعهده داشت. گروه شامل شمار زیادی از زنان جوان بود که بر اساس زیبایی، استعداد هنری و قابلیت اعتماد سیاسی برگزیده شده بودند.»

او می گوید در سال ۱۹۶۱ یکی از تخت خواب هایی که مخصوص مائو ساخته شده بود برای استراحت او در شب های رقص به اتاق کنار تالار باله انتقال یافت و او بیشتر اوقات شاهد بود که مائو دست یکی از دختران را می گرفت و او را به اتاق می برد و در را از پشت سر می بست.

حالات روحی رهبر چین
لی در ادامه از حالات روحی و روانی و مشکلات مائو نوشته است. او معتقد است که رهبر چین از پزشک و دارو چندان خوشش نمی آمد: «گاهی سرایت بیماری ها موجب درد شدید او می شد اما اظهار ناراحتی نمی کرد. در سال ۱۹۵۱ گروهی از پزشکان شوروی او را معاینه کرده و آن قدر کار درمانش را طول داده بودند که مائو به شدت عصبانی شده بود. در تمام مدتی که پزشک مخصوص مائو بودم به ندرت توانستم او را به مصرف دارو وادار سازم.» او نوشته است مائو وقتی از مرگ صحبت می کرد برای فریب دیگران بود: «در اواسط دهه ۱۹۶۰ به بعضی از مهمانان خارجی می گفت آماده زیارت دنیای دیگر و یا مارکس است.»

در اوایل انقلاب فرهنگی آن طور که پزشک نوشته بسیار سالم بود اما هر وقت دچار حملات سیاسی می شد به رختخواب پناه می برد و از تظاهر به بیماری به عنوان یک ابزار سیاسی استفاده می کرد. در سال ۱۹۶۳ در ملاقات با سفیر شوروی برای ارزیابی واکنش احتمالی آن ابرقدرت در قبال مرگش خود را بیمار نشان داد و در حالی که لباس گرم پوشیده بود تظاهر می کرد که درد می کشد و توان سخن گفتن ندارد. نمایشی دراماتیک در برابر او اجرا کرد: «مائو غالبا دیگران را متهم به شایعه پراکنی می کرد اما خودش بزرگترین شایعه ساز بود.»
پزشک مائو نوشته: «مهم ترین مشکل من در خدمت به مائو، بی خوابی، نظم ناپذیری و وقت نا شناسی او بود. خواب نیز همانند شنا موجب اتلاف وقت می شد. بدنش با ۲۴ ساعت شبانه روز هماهنگی نمی یافت. بیش از دیگران بیدار می ماند و بیشتر فعالیت هایش در شب انجام می شد. اگر یک شب تا ساعت ۱۲ می خوابید، روز بعد تا ساعت ۳ صبح خوابش نمی برد و روز بعد تا ساعت ۶ صبح بیدار می ماند. گاهی ۲۴ ساعت، ۳۶ ساعت و ۴۸ ساعت به طور مداوم نمی خوابید. پس از آن ۱۰ تا ۱۲ ساعت به خواب فرو می رفت و هیچ سروصدایی بیدارش نمی کرد. من از زمان آغاز این حالت اطلاع ندارم. شاید ساعت طبیعی بدن او همیشه نامنظم بوده، اما به احتمال قوی دو دهه مبارزه انقلابی پیش از تاسیس جمهوری خلق چین و سال های جنگ چریکی بر الگوی خواب او تاثیر گذاشته بود. هنگامی که دچار بی خوابی می شد به کارهای بدنی مانند شنا، رقص و قدم زدن می پرداخت و هنگامی که احساس خستگی می کرد فعال تر می شد و شروع به درجا زدن می کرد.»
دکتر لی معتقد بود این بیماری عصبی مانند بی خوابی، سردرد، سرگیجه، اختلال در فشار خون، افسردگی، احساس خستگی و عصبانیت بیماری ویژه نظام کمونیستی بوده است: «بیماری هایی که حاصل احساس به دام افتادن در یک نظام بسته و بدون راه گریز است. پس از نهضت علیه دست راستی ها در سال ۱۹۵۷ هنگامی که بسیاری از مردم بی گناه مورد اتهام قرار می گرفتند، بیماری روحی - روانی بین آن ها شدت و افزایش یافته بود.» اما آن طور که دکتر مائو می گفت در زمان مائو مراجعه به روان پزشک آبروریزی بود.

لینک کوتاه: betanews.ir/n/929557

خبر فوق مربوط به رسانه ستاره ها می باشد و جستجوگر خبر بتانیوز صرفا آن را بازنشر کرده است. مشاهده در سایت منبع : لینک مستقیم