خرید سکه کلکسیونی
تاریخ دریافت خبر:
وقوع انقلاب اسلامی ایران به گونه‌ای بود که چینش و نظم نوین جهانی را بر هم زد. وقوع انقلاب اسلامی ایران به گونه‌ای بود که چینش و نظم نوین جهانی را بر هم زد. چراکه تا قبل از آن تمامی انقلابات در معنای جامعه‌شناختی خود به نوعی سکولار و متأثر از انقلاب دموکراتیک فرانسه بودند. انقلاب اسلامی ایران با وجود دارا بودن تمام ویژگی‌های یک انقلاب اجتماعی، اما یک عنصر تمایز‌بخش از سایر انقلابات داشت و آن حضور و نقش پررنگ دین به عنوان عامل بسیج می‌باشد. اما انقلاب اسلامی که داعیه آلترناتیوی را برای نظم نوین جهانی و امپریالیسم جهانی دارد باید به واسطه ابزارهای فرهنگی بتواند آموزه‌های خود را برای زندگی بشر به دنیا معرفی کند و در این بین هنر و سینما نقش بسیار اساسی و پر اهمیتی دارد. شاید یکی از موفق‌ترین الگوهای عملیاتی فرهنگی در تبدیل ایدئولوژی انقلاب اسلامی به یک مدل عینی پیاده شده را بتوان «جشنواره عمار» دانست. جشنواره عمار حرکتی موفق در چند ساله اخیر محسوب می‌شود چراکه به تولیداتی می‌پردازد که توسط خود مردم ایجاد می‌شوند و همچنین این تولیدات دغدغه انقلاب اسلامی و آرمان‌های مردم را نیز دارد. شمردن برخی مبانی فکری و ایدئولوژیک این جشنواره برخلاف جو رایج و حاکم فرهنگی (ضدفرهنگی) موجود مسئله‌ای است که کمتر به آن پرداخته شده است و این یادداشت می‌کوشد مهم‌ترین وجوه شاخصه و ممیزه این جشنواره را که آن را به «مولود انقلاب» بدل می‌کند، برشمرد.

فرهنگ جهادی؛ مؤلفه کلیدی عمار

هر انقلاب در طول تاریخ نیاز به نرم‌افزارهایی ویژه خود برای تعیین و تغییر جهت‌ها و همچنین تعیین وضعیت مطلوب برای رسیدن به اهداف خود و نیز معرفی خود به دنیا دارد. در جمهوری اسلامی ایران از همان ابتدای شکل‌گیری یعنی از بدو پیروزی انقلاب اسلامی در سال 57 حضرت امام خمینی (ره) همواره به مفهوم جهاد و روحیه جهادی اذعان داشتند و همان طور که می‌دانیم جهاد سازندگی از جمله اولین نهادهایی بود که در آغاز انقلاب اسلامی و به دستور امام خمینی (ره) تشکیل شد. در واقع باید گفت که روحیه جهادی خود یک نگاه برای شیوه اداره کشور و از ارکان اساسی و تمایزبخش انقلاب اسلامی با سایر انقلابات می‌باشد. یعنی به بیان دیگر باید گفت که روحیه جهادی در مقابل نظم بوروکراتیک و سلسله مراتبی قرار دارد که اساساً نوع مدرنی از شیوه اداره کردن امور می‌باشد. در دوران دفاع مقدس ما می‌بینیم که رزمندگان ما با داشتن روحیه جهادی و با قلبی سراسر لبریز از یاد خدا به میدان جنگ می‌رفتند و همواره در پی انجام تکلیفی بودند که بر دوش خود احساس می‌کردند و به نوعی رمز پیروزی کشور در این جنگ تحمیلی همین روحیه جهادی می‌بود.
رهبر انقلاب خصوصاً در سال‌های اخیر تأکید ویژه‌ای بر تقویت و بسط اندیشه جهادی نموده‌اند. ایشان عنوان کرده‌اند غفلت از روحیه جهادی و ایثار، غفلت از تهاجم فرهنگی دشمن، غفلت از در کمین بودن دشمن، غفلت از نفوذ دشمن در فضای رسانه‌ای کشور، بی‌مبالاتی نسبت به حفظ بیت المال؛ اینها گناهان ماست، اینها نقاط ضعف ماست(امام خامنه‌ای، 16/05/1390). این موضوع بیانگر حساسیت این مفهوم می‌باشد که رهبری انقلاب نسبت به آن احساس نگرانی کرده و به واسطه نامگذاری سال‌ها به این نام سعی داشتند تا اهمیت آن را به مردم و مسئولان نشان دهند. مقام معظم رهبری مدیریت جهادی در عرصه‌های اقتصادی و فرهنگی را مورد توجه خاص قرار داده‌اند و این بدان معناست که در این دو حوزه مسائل و مشکلاتی وجود دارد که تنها با یک مدیریت جهادی امکان رفع و حل آنها میسر می‌باشد که در حوزه اقتصادی باز هم ایشان بر اقتصاد مقاومتی تأکید داشتند. اما در حوزه فرهنگی می‌بینیم از جمله کارهای بسیار خوبی که تماماً با روحیه جهادی شکل گرفته است جشنواره مردمی فیلم عمار می‌باشد که علاوه بر داشتن روحیه جهادی برخی از فعالان فرهنگی انقلاب اسلامی شاهد حضور گسترده و بی‌واسطه مردم در این جشنواره هستیم. از این رو پرداختن به جنبه‌های اساسی جشنواره عمار و تفاوت آن با جشنواره فیلم فجر و همچنین نوع نگاه جهادوارانه آن در مقابل روحیه بوروکراتیک حائز اهمیت اساسی می‌باشد.
فرهنگ جهادی به عنوان فرهنگ سازمانی است که در آن کار عبادت محسوب می‌شود و عناصر شاکله این فرهنگ عبارتند از: ایمان، معنویت، آرمانگرایی و داشتن اهداف بلند و مقدس، ولایتمداری، زیرپانهادن فرهنگ مادی و مادی‌گرایی و در نتیجه خدمت به مردم، جوشش و تحرک ذاتی، اخلاص، ایثار، تعاون و تلاش، تعهد، سادگی، پرهیز از اسراف، مشورت، مشارکت، پرکاری و سختکوشی، حضور در مناطق محروم، جسارت و خطرپذیری، مسئولیت‌پذیری، احساس رضایت از خدمت به مردم، رعایت شئونات اسلامی و اخلاقی در رفتار با ارباب رجوع، امانتداری، قناعت و ساده‌زیستی، وفاداری، صداقت، همدلی و روحیه اجتماعی، آخرت‌نگری، تقدم منافع عمومی بر منافع شخصی، ایجاد روابط صمیمانه، پیشگامی در کارها، گذشت و نوعدوستی (‌قائدعلی و مشرف جوادی، 1393).
همان گونه که انقلاب اسلامی یکی از آرمان‌هایش در عمل و چه در نظر به این صورت بوده است که خود را به عنوان آلترناتیوی به جهان برای سایر اشکال حکومت‌داری معرفی کند از این رو در نوع برنامه‌ریزی برای اداره امور نیز نظام مدیریت جهادی را دارا می‌باشد که وجه ممیزه آن از سایر انواع و اشکال حکومت‌ها است. از این رو کار در فرهنگ جهادی به صورت یک تکلیف انجام می‌شود؛ چراکه اساساً افراد با توجه به دینداری و متعهد بودنشان خود را مأمور به انجام تکالیفشان می‌دانند و دنبال نتیجه نیستند به بیان دیگر عقلانیتی که در روحیه جهادی وجود دارد از نوع عقلانیت وحی محور است. به این صورت که افراد خود را ذیل قدرت حق و بنده او می‌دانند و تنها برای رضای او کار می‌کنند و در این نوع نگاه است که کار کردن تبدیل به عبادت می‌شود.
جشنواره عمار، بازتولید این نگرش مردم‌محور جهادی بود که تولیدکنندگان و حامیان این جشنواره به دنبال ارزش مادی و کسب سود دنیوی از آن نبوده‌اند و مدل گسترش و پخش این آثار نیز حاکی از همین مسئله است. فیلمسازان به صورت جهادی به تولید آثار می‌پردازند و حلقه مهمی به نام پخش‌کنندگان در استان‌ها و شهرستان‌ها به وجود آمده است که از منازل شخصی گرفته تا مساجد و مدارس و دانشگاه‌ها را تبدیل به سالنی برای پخش این آثارِ برآمده از ادبیات انقلاب اسلامی با همتی جهادی می‌نمایند.

ساختار شکنی عمار؛ فراتر از دولتِ بروکراتیک

ماکس وبر از جمله جامعه‌شناسانی است که به نوعی او را پدر جامعه‌شناسی سازمان‌ها اطلاق می‌کنند. او معتقد است که سازمان بوروکراتیک در جامعه صنعتی امروزین کارآمدترین نوع سازمان برای اداره امور است. به بیان دیگر این سیستم بوروکراتیک که از دل عقلانیت خودبنیاد نظام تفکری غرب بیرون آمده است به قول خود وبر رو به سویی دارد که وبر آن را قفس آهنین می‌نامد. یعنی بشر را گرفتار در چنگال‌های خود می‌کند و به نوعی نوآوری و شکوفایی را از فرد می‌گیرد و به تعبیر دیگر باید گفت که در بوروکراسی فردیت معنایی ندارد و آن چه تعیین کننده است همان قدرت ساختار است. عقلانی کردن از نظر وبر یعنی زندگی اجتماعی را تابع نظم دقیق قرار دادن و تنظیم کردن از راه استفاده از روش‌های محاسبه دقیق در اقتصاد و کاربرد روش‌های علمی در تولید و اداره جامعه(صبوری، 1391: 35). در واقع همانطور که خود وبر هم عنوان می‌کند سیستم بوروکراسی تنها مختص نظام غرب است (غربی که مد نظر ماست غرب فکری است). برای همین وقتی در جامعه‌ای ارزش‌های حاکم از نوع متفاوت با تندن غرب و تفکر غرب باشد سیستم بوروکراسی کارآمد نیست و جامعه را دچار اختلال می‌کند.
در جشنواره عمار با وجود اینکه از سوی دولت حمایت چندانی نسبت به آن صورت نمی‌گیرد و اساساً بودجه آن از سوی خود مردم تأمین می‌شود، شاهد فعالیت گسترده و بی‌وقفه فعالان در این عرصه هستیم. پرکاری فوق‌العاده و تلاش مخلصانه‌ای که بدون هیچ چشمداشتی و عمدتاً برای انقلاب و برای رضای خدا صورت می‌گیرد و اساساً این ویژگی همان دین مداری است که در بالا ذکر شده است. حس تعهد نسبت به ارزش‌های انقلاب که رکن اساسی این جشنواره است و از طرفی نیز ولایتمداری را هم درون خود دارد. همچنین خودباوری که در بین دست اندرکاران این مجموعه و تولیدکنندگان آقا و فعالان آن وجود دارد نیز سبب شده است تا گاهی آثار نویی تولید شوند که هم از نظر فرم و هم از نظر محتوا در رده کارهای با کیفیت بالایی هستند. کسانی که در برخی شهرستان‌ها فعالیت دارند نیز با مایه گذاشتن از مال و آسایش و با گذشت و ایثار با پیگیری اهداف امام و مقام معظم رهبری قاطعانه دربرابر دشمنان ایستادگی کرده‌اند و در جبهه فرهنگی بدون مقام طلبی یا شهرت و با استعانت از این آیه: وَلَیجدوا فیکم غلظه جهاد می‌کنند. به نوعی باید گفت که علت موفقیت و گستردگی جشنواره عمار به سبب داشتن روحیه جهادی و انقلابی و همچنین مردمی بودن آن است.

ایدئولوژی پادهالیوودی سینمای عمار

فیلمسازی یکی از مهم‌ترین قالب‌ها و روش‌های غرب برای زمینه‌سازی و جا انداختن فرهنگ و ایدئولوژی غربی و از جمله طرح موضوع پایان دنیاست. در این زمینه از تمامی امکانات و توان استفاده شده و کمپانی هالیوود مهم‌ترین نقش را در این زمینه ایفا کرده است. در این نوع فیلمسازی، با استفاده از ژانر یا گونه‌ای علمی - تخیلی، همواره تصویری از آینده به شکلی داستانی و گیرا ترسیم گردیده است و در آن سعی شده تا با استفاده از عناصر تخیل، هیجان و شگفتی به تماشاگر و بیننده بقبولانند که آینده جهان همانگونه خواهد بود که آنها نقش کرده‌اند(علوی طباطبایی، 1386: 9). در واقع باید گفت که نمونه اعلای هنر اومانیستی در سینمای هالیوودی تجلی یافته است به این صورت که در این سینما عمدتاً بشرسفید‌پوست را به گونه‌ای تصویر می‌کند که به علم و تکنیک دست یافته است و از این رو به سلطه بر تمام عالم باید بپردازد و این مصداق «‌انا ربکم الاعلی» است.
از دیدگاه هالیوود و آثار متاخر آن، جهان به یکی از دو سنخ زیر پایان می‌یابد؛ اول اینکه بشر به دلیل پرداختن به انرژی هسته‌ای و در نهایت بمب اتمی باعث نابودی حیات در کره زمین خواهد شد و دوم یک برخورد نهایی بین نیروهای شر و کفر (اعراب و مسلمانان) علیه مسیح موعود و کشور بزرگ اسرائیل در قالب یک جنگ هسته‌ای رخ خواهد داد که به نابودی و تخریب اکثر شهرهای جهان می‌انجامد و این همان جنگ آرماگدون است که بخشی از اعتقادات بنیادگرایانه انجیلی امریکا را تشکیل می‌دهد( علوی طباطبایی، 1386: 11و 12). باید گفت که سینما این قدرت را دارد تا تبصره‌سازی کند. برای مثال حمله اتمی امریکا به ژاپن را به گونه‌ای نشان می‌دهد که حق را به جانب امریکا بیندازد و به نوعی توجیه می‌کند این حرکت آنان را و به بیان دیگر سینمای هالیوود جهان را به گونه‌ای تصویر می‌کند که ارباب آن امریکاست و نقش پدری برای جهان دارد. همچنین مسئله آرماگدون نیز خود ریشه در اعتقادات بنیادگرایی مسیحی دارد و بنابراین هالیوود نیز به نوعی در خدمت این بنیادگرایی قرار دارد و از این مفهوم اتوپیایی هنر برای هنر که خود غرب داعیه‌دار آن است نیز بسیار فاصله دارد، چراکه اساسا هنر برای هنر یک دروغ بزرگ است. بنابراین باید گفت هالیوود از یک طرف داعیه اومانیستی دارد و از سوی دیگر از آرماگدون و بنیادگرایی مسیحی حرف می‌زند و این خود یک پارادوکس پنهان است.
اما سینمای عمار به عنوان یک سینمای دینی می‌کوشد تا با توسعه اندیشه انقلاب اسلامی، در مسیر فرهنگی دقیقاً معکوس هالیوودی که امروزه به شدت ایدئولوژیک شده و این حقیقت توسط کسی قابل انکار هم نیست، اقدام نماید. در تفاوت بین هالیوود و سینمای عمار باید گفت که در هالیوود هنرمند خالق اثر است، چراکه وجه اومانیستی آن بر کل اثر غلبه دارد، اما در سینمای عمار راهی برای رسیدن به سینمای دینی است و هنرمند به نوعی کاشف اثر است و خودش را ذیل قدرت حق تعالی تعریف می‌کند.

مبارزه با اندیشه خرافی «هنر برای هنر»

با وقوع دو گونه انقلاب یکی سیاسی در شکل انقلاب فرانسه، امریکا و. . . و دیگری انقلاب صنعتی، نظام‌های سیاسی به همراه متفکران بر آن شدند تا از جهت منافع سیاسی و اقتصادی دولت‌ها را به حمایت از هنرهای خاص ترغیب کنند. شکل‌گیری انواع موزه‌ها و نگارخانه‌های متعدد، ایجاد آموزشگاه‌ها و مدارس طراحی، نقاشی و مجسمه‌سازی با حمایت‌های مادی و معنوی دولت و تأسیس موزه هنرهای تزئینی، همه با چنین خواستی همسویی یافتند(قزلسفی به نقل از اوبریش، 1382).
شریعتی می‌گوید: اینکه هنر را برای هنر دوست بداریم، یعنی مردم را با لذت‌ها و زیبایی‌های مجرد سرگرم کردن، و هنر را نیز سرگرم خلق این تفنن‌های ذوقی کردن که فقط کسانی بتوانند از آن لذت ببرند که در رفاه مادی و اجتماعی به سر می‌برند و می‌خواهند فراغتشان را به فعالیت‌های هنری بپردازند و خلاصه شکم گنده‌های خرپولی که در مزایده‌ها و گالری‌ها تابلوهای هنری می‌خرند به قیمت‌هایی که آوازه‌اش بپیچد! آنها که از هنر فقط پول دارند و هنر مکیدن و کید! این است که می‌بینیم هنر در خدمت هنر، به هنر در خدمت اشرافیت و رفاه تبدیل می‌شود و تابلو نقاشی که برای دل خویش نقاشی می‌کند بی‌توجه به آنکه بپسندند یا نپسندند و به درد مردم بخورد یا نخورد فقط و فقط طعمه دهان مناقصه و مزایده‌هایی است که به کاخ میلیاردرها می‌انجامد. سلب مسئولیت از علم، ادب، شعر و هنر، اصل فریب قدرت‌های مسلط بر بشریت است، تا انسان را از بزرگ‌ترین سرمایه‌ها و عوامل نجات و رفاه و ترقی محروم کند و دانشمندان و هنرمندان را- که بزرگ‌ترین سرمایه زندگی بشری‌اند- از متن جامعه بیرون براند و در لابراتوارها وکلاس‌های دربسته دانشگاه‌ها محصور کند و به نوعی پارسایی آبرومندانه- به نفع خویش- ناگزیرشان سازد(شریعتی، 1388: 227 و228).
حقیقت این است همانگونه که شریعتی اعتقاد دارد، هنر برای هنر تنها یک فریب است که از سوی جهان غرب به راه افتاده است و اصولاً برای آنها همه چیز ذیل مبانی معرفتی و ایدئولوژیکی خودشان تعریف می‌شود و به نوعی این موضوع تنها در خدمت اشرافیت است، چراکه در این پرسپکتیو هنر اصیل هنر کلاسیکی است که خالق آن اشرافیت بوده است و از سوی دیگر با علم کردن این موضوع برای جلوگیری از هرگونه اقدام انقلابی در برابر نظام فکری و تمدنی غرب ایستادگی می‌کنند. تفاوت کلیدی جشنواره عمار با سایرجشنواره‌هایی که شعار خرافی و نخ نمای «هنر برای هنر» را سر می‌دهند، آن است که اتفاقاً از این پروا ندارد که صریحاً اعلام کند، ابزار هنر را برای رساندن پیام‌های ایدئولوژیک انقلاب اسلامی می‌خواهد و می‌کوشد تا به کمک سینما، به ترویج اندیشه مقاومت کمک کند.
در پایان باید گفت آنچه سبب تمایز اساسی جشنواره عمار می‌شود ریشه در همان روح مردمی بودن آن دارد. اگر چه بسیاری از منتقدان نسبت به جشنواره عمار نگاه مثبتی ندارند و ممکن است تا این حد پیش بروند و بگویند که دستاورد عمار به ابتذال کشاندن هنر است، اما باید گفت نگاه آنها زیر یک ایدئولوژی سلطه‌گرایانه تعریف می‌شود، چراکه آنان همواره هنر اصیل را هنر کلاسیک بورژوا منشانه می‌دانند و از این رو هنر مردمی را ابتذال می‌دانند. اما در هر صورت جشنواره عمار خود نقطه عطفی در تاریخ سینمای ایران و چه بسا سینمای جهان است که نیاز دارد هر چه بیشتر مردمی بودن خود را حفظ کند، چراکه راز موفقیت آن در همان مردمی بودنش نهفته است.

منابع:
- بیانات، خامنه‌ای، سید علی(16/5/1390). در دیدار مسئولان نظام جمهوری اسلامی ایران
- جمعی از نویسندگان(1380). سینما، دین، ایران، ناشر سوره مهر، چاپ اول، تهران
- شریعتی، علی(1388). شیعه، انتشارات الهام، چاپ سیزدهم، تهران
- صبوری، منوچهر(1391). جامعه‌شناسی سازمان‌ها، نشر شب تاب، چاپ هفتم، تهران
- علوی طباطبایی، سید‌‌ابوالحسن(1386). هالیوود و فرجام جهان، نشر هلال، چاپ اول، تهران
- غفاری هشتجین، زاهد و موسی افضلیان اسلامی(1390). گفتمان ایثار و شهادت در انقلاب اسلامی، انتشارات دانشگاه شاهد، چاپ اول، تهران
- قائدعلی، حمیدرضا و مهدی عاشوریa)sw1393). مدیریت جهادی شیوه‌ای تحقق یافته از مدیریت اسلامی، مهندسی فرهنگی، شماره 82، از 67تا 83
- قزلسفی، محمد تقی(1382). هنر و سیاست، پژوهشنامه علوم انسانی و اجتماعی، سال سوم، شماره نهم و دهم، از213تا 234

توصیف رهبری از مجاهدت عاملان جشنواره عمار

هنرمندان انقلابی مجاهدند

محیط هنری امروز محیط بدی است، منتها محیط بد را چکار باید کرد؟! اگر بنای اصلاح این محیط بد است، بنشینید فکر کنید، ببینید چطوری می‌شود اصلاح کرد، اینجور نیست که بشود قرنطینه کرد، کسی نرود کسی نیاید! اینطوری که نمی‌شود. راه‌های دیگری وجود دارد، یکی از این راه‌هایش این است که شماها، ‌متدینین و انقلابی‌ها، یک لباس ضد گلوله بپوشید و بروید وسط. می‌خواهید بروید، بروید! با لباس ضدگلوله بروید، با زره بروید، زره شما چیست؟ اقبال فراوان به ارتباط با خدا، ذکر الهی، ‌نماز شب، نوافل؛ خب عمار هم همینطور بود. آنهایی که بخش مهمی از شب را می‌نشستند، تضرع می‌کردند، گریه می‌کردند، چه کسانی بودند؟! خب همین‌ها بودند، عمار بود، سلمان بود، همان مسلمان‌های آن زمان، قطعاً امثال عمار جزو آنها بود. خب اینها لازم است.
رسیدن به آن اهداف بلند چنین مجاهدت‌هایی لازم دارد، شما الان دارید مجاهدت می‌کنید. الان واقعاً توی محیط سینمای کشور ما، آنهایی که افتخار می‌کنند به انقلابی بودن، متدین بودن، فیلم انقلابی ساختن، فیلم دفاع مقدس ساختن، دفاع از انقلاب کردن، مجاهدت می‌کنند. چون من می‌بینم- شما‌ها البته چند برابر من می‌بینید – این امواج جهانی را که می‌خواهد هنرمند انقلابی را تحقیر کنند، هنرش را تحقیر کنند، ندیده بگیرند، کسی که مخالف این جریان بزرگ است را بزرگش کنند، تجلیلی‌اش کنند، ‌ببرند اسکار بدهند به اثرش، بنابراین شما که اینجا می‌ایستید و اعلام می‌کنید که می‌خواهید در این خط حرکت کنید، خب این یک مجاهدت است.
دیدار رهبر انقلاب با عوامل جشنواره عمار- اول اسفند 91

لینک کوتاه: betanews.ir/news/470106

خبر فوق مربوط به رسانهجوان آنلاین می باشد و جستجوگر هوشمند بتانیوز صرفا آن را بازنشر کرده است. مشاهده در سایت منبع : لینک مستقیم