کتاب سکه های ماشینی قاجار
تاریخ دریافت خبر:
نور گوشی موبایل تلفن همراه اختلال خواب شبانه استفاده از شبکه های اجتماعی شب بیداری

سلامت آنلاین- ایرانی ها رکورد زدند؛ رتبه اول جهان با حضور در شبکه های اجتماعی. این خبری بود که چندی پیش اعلام شد، اما براستی چرا ایرانی ها دست از سر شبکه های اجتماعی بر نمی دارند؟ آسیبهای حضور همیشه فعال در این شبکه ها چیست و برای مواجهه و مقابله با آن چه باید کرد؟

به گزارش سلامت آنلاین این روزه آنقدر حضور در شبکه های مختلف اجتماعی بویژه در گوشی های تلفن همراه، مورد اقبال قشرهای مختلفی از مردم واقع شده ، به گونه ای که اگر فردی در چنین شبکه هایی عضویت نداشته باشد، انگار به طور کلی در جامعه وجود خارجی ندارد.

شاید روزی کمتر کسی تصور می کرد که شبکه های اجتماعی با وجود رشد قارچ گونه خبرگزاری رنگارنگ مختلف جهان، وارد گود شوند و این گونه بر صفحات گوشی های همراه خانواده ها خودنمایی کنند؛ اما نه تنها این اتفاق افتاد و شبکه های اجتماعی ظهور گسترده ای پیدا کردند ، بلکه دراندک زمانی توانستند روح و روان برخی از کاربران را به تصرف خود در بیاورد. این مهم در کشور ما، با توجه به ذائقه همیشه طالب اکثرهموطنان که همواره در استفاده از تکنولوژی و فناوری های بدیع و نوظهور آن در حال سبقت از یکدیگرند، بسیار محسوس تر به نظر می آید و استفاده بی رویه برخی از افراد از شبکه های اجتماعی ،حضور همیشه فعال و آنلاین، اظهار نظر و صحبت هایی که حتی در کوی و برزن از صفحه های اجتماعی می شود، موید این حقیقت ملموس و مبرهن است.

حتی با یک نگاهی بسیار سطحی به صفحات اینستاگرام، فیس‌بوک، لینکداین، تلگرام و… می توان دریافت که بسیاری از کاربران ایرانی شبکه های اجتماعی به ویژه جوانان، تنها به

علت گرایش چیست؟

دلیل کسب هیجان، شهرت، تایید طلبی، نوازش های عاطفی مثبت، میل به دیده شدن و در معرض دید بودن، جلب توجه کردن، فرار از تنش های روزمره و از همه مهمتر برای معرفی خود ایده آل و آرمانی، شبکه های مجازی را به فضای حقیقی زندگی شان ترجیح کی دهند. برخی از همین افراد به دلیل نداشتن سپر روانی و توانمندی های روانشناختی و عاطفی، دچار مشکلات عدیده ای می شوند که با قرار گرفتن در فضای مجازی سعی بر جبران آن می نمایند، ایرانی ها خیلی وقت‌ها و در خیلی از فضاها نمی‌توانند خودشان را نشان دهند چون این کار را یاد نگرفته‌اند؛ حال با پنهان کردن خود پشت نقابی جلوه گر، با استفاده از این پیام‌رسان‌ها و با ساختن جوک‌ها و متن‌های مختل، هر طور که دلشان می خواهد رفتار می کنند و همین حس راحتی است که ایرانی‌ها را در صدر استفاده‌کنندگان از این نرم‌افزارهایی ارتباطی قرار می دهد، بنابراین ممکن است زمان بیشتری را در این فضاها سپری و دوستی های رنگارنگی را در گروههای اجتماعی تجربه کنند. قرار گرفتن در هر گروهی و اشتراک گذاری مطالبی که صحت آنها همیشه زیر سوال است ، فرد را وارد ارتباطات مجازی می کند که باتلاق ارتباطی منفی نهایت آن خواهد بود. بحران عزت نفسی که متاسفانه در بخشی از افراد جامعه بروز یافته، باعث شده است امروز شاهد رفتارهای افراطی و تفریطی برخی از افراد در شبکه‌های اجتماعی باشیم، فردی که تا به دیروز بود و نبودش برای کسی چندان اهمیت نداشته، امروز در این شبکه ها دوستان زیادی می یابد، دربین دوستان مجازی احساس هویت و ارزشمندی می کند، به راحتی نظرات خود را ابراز می نماید و حس اعتماد به نفس و مهم بودن را به این واسطه در خود تقویت می کند.

پر کردن جای خالی تفریحات

شبکه های اجتماعی در میان مردم بخصوص جوانان جایگاه خاصی پیدا کرده است، بی تردید فقدان تفریحات سالم و ارزان و سرگرمی‌های واقعی و شاد ، بیکاری و نداشتن هدف خاص در زندگی، کمبود کار مولد و تنوعات فرهنگی و تحت فشار قرار دادن جوانان در جامعه موجب تجمع تقاضا برای ورود به فضاهای مجازی و شبکه های اجتماعی شده است، به دیگر سخن بهترین تفریح برای جوانان چرخیدن در همین فضاهاست و استفاده افراطی از شبکه های اجتماعی درحقیفت به معنای جایگزینی برای کمبودهای شخصی و اجتماعی آنان در زندگی است.

محیط ساده و استفاده آسان، رایگان بودن، جنبه های ارتباطی، رد و بدل کردن آسان و بدون زحمت انواع دیدگاه ها ، سرعت بالای تبادل اطلاعات خصوصا عکس و فیلم، وجود گروه‌ها یا کانال‌های خبری، آموزشی، تخصصی، کاری یا سرگرمی متنوع و متعدد و استیکرهای جذاب از دیگر دلایل جذابیت شبکه های اجتماعی و حضور فعال کاربران ایرانی در فضاهای آنلاین است.

پیامدهای منفی حضور در شبکه های اجتماعی

گسترش شبکه‌های اجتماعی مانند هر پدیده نوظهوری، در جنبه ‏های گوناگون زندگی دگرگونی هایی را ایجاد می کند که بی تردید در کنار دستاوردهای انکارناپذیر مثبت، پیامدهای ناخوشایندی نیز به همراه دارد.

مهمترین آسیب های حضور افراطی در شبکه های اجتماعی عبارتند از:

نفوذ به حریم خصوصی؛ اصلی ترین تهدید

اگر چه معمولا کاربران با نام مستعار و یا هویتی مجازی در شبکه های اجتماعی حضور می یابند اما با این حال نفوذ به حریم خصوصی آنها کار مشکلی نیست. همچنین به سهولت در اختیار گذاشتن ایمیل، اطلاعات و مشخصات شخصی ، عکس ها و... موجب کمرنگ شدن مفهومی به نام حریم خصوصی شده است و این مهم بی گمان زنگ خطری است که به کرات هشدار داده شده تا کاربران با بصیرت بیشتر در شبکه های اجتماعی قدم بگذارند، اما با این حال همچنان بی احتیاطی محرز است و بسیاری از کاربران در دام شیادین حرفه ای گرفتار آمده اند. از سوی دیگر فرو ریختن اهمیت چارچوب های حریم شخصی باعث شده است که کاربران افراد عالم مجازی را محرم تر از ادمهایی دنیای حقیقی بدانند و حتی بنابر خواسته خویش علیرغم دانایی و علم بر این حقیقت مهم ، حریم خصوصی شان را بشکنند.

روابطی که با شبکه‌های اجتماعی نابود می شوند

افزایش اختلافات خانوادگی، بالارفتن آمار طلاق در کشور در کنار بالا رفتن آمار خیانت از تبعات منفی گسترش استفاده از نرم افزارهای ارتباطی است. امروزه با وارد شدن تکنولوژی های نوین ارتباطی به کانون خانواده ، صداقت، سلامت روحی و جسمی ، محبت و صمیمیت، وفاداری و اعتماد متقابل از بین رفته و بنیان خانواده دچار مشکلات عدیده ای شده است. امروزه افرادی که در یک خانواده زندگی می کنند، از افرادی که در کوچه و خیابان هستند، با هم بیگانه ترند و این خسارت بار است. در هر خانواده، فرزندان و والدین به طور جداگانه ساعت ها مشغول چرخیدن در شبکه‌های اجتماعی هستند و هر یک در عالم خود و بی خیال به صورت همخانه ای زندگی می کنند، دیگر دور یک میز نیز غذا نمی خورند و گاه حتی تا به مرز فراموشی یکدیگر پیش می روند.

آسیب های شبکه های اجتماعی مانند تلگرام و اینستاگرام و... بر زندگی زوجین نیز بسیار مخرب است چه بسا ارتباط گرفتن تمامی اقشار جامعه از جمله افراد متاهل در فضای مجازی به سهولت صورت می گیرد و در نهایت نیز منجر به بروز روابط غیر اخلاقی، آشنایی با جنس مخالف، ایجاد روابط دوستی و شکل گیری روابط عاطفی کاذب می شود، در این صورت معمولا زمانهایی که باید با خانواده صرف شود با شخصی غیر از خانواده سپری می شود . در نتیجه پیشروی روابط عاطفی مجازی خارج از چارچوب خانواده پایه های زندگی را متزلزل کرده و باعث تضعیف ارتباطات درون خانوادگی و به وجود آمدن روابط فرازناشویی می شود.

هویت کودکانه در فضای مجازی

متاسفانه هنوز خانواده ها خوراک و پوشاک فرزندان را در درجه اولویت قرار داده و نظارت دقیقی بر ان اعمال می کنند، در صورتی که خوراک فکری آنها را از یاد برده اند و اجازه می دهند محتواهای نامناسب به راحتی در اختیار فرزندان شان قرار بگیرد. عدم نظارت صحیح والدین بر فعالیت آنلاین کودکان و نوجوانان باعث شده است فرزندان ایرانی به راحتی در دام مجرمان سایبری گرفتار شوند و مورد سوءاستفاده قرار گیرند. گمگشتگی هویت نوجوانان یکی از آسیبهای جدی این فضاست، معمولا نوجوانان به منظور اخذ فالوور، جلب محبوبیت و مطرح نمودن خود در شبکه های اجتماعی و یا بازیهای آنلاین اقدام به تغییر ظاهری هویت جنسیتی خود می کنند و با تصویری از جنس مخالف در شبکه های اجتماعی و بازیهای گروهی آنلاین اقدام به فعالیت می کنند؛ معمولا این فعالیت ها منطبق بر جنسیت نیست و با ادامه آنها می توان اثرات مخرب و منفی آن را بر شخصیت روحی و روانی و رفتار نوجوان مشاهده کرد. ارسال تصاویرغیر اخلاقی توسط سوء استفاده گران سایبری و یا عضویت نوجوان در سایتهای مستهجن از دیگر تهدیدات مبرهن فضای آنلاین بر کودکان و نوجوانان است که موجب بلوغ زودرس یا انحرافات اخلاقی و رفتاری شان می شود.

اعتیاد به اینترنت و فضای مجازی

برخی از افراد احساس وابستگی شدیدی به فضای مجازی دارند، معمولا بیشتر وقت خود را در این فضا سپری می کنند ، در محل کار ، منزل و در هر محفل عمومی و یا خصوصی شش دانگ حواسشان به این شبکه هاست، در صورت مواجهه با سوال و یا مسئله ای با تاخیر و با زحمت پاسخگو هستند . معمولا افراد وابسته به شبکه های مجازی، هرگونه افراط در استفاده از این شبکه ها و همچنین گوشه گیری خود را رد می کنند اما واقعیت این است که همیشه از جمع گریزانند و اگرهم حضور داشته باشد تنها جسمشان حاضر است و فکر و روحشان در درون شبکه های مختلف است.این معتادان هرگز نمی توانند زندگی بدون اینترنت را متصور شوند و فقدان اینترنت را مترادف با وقوع اتفاق ناگواری چون مرگ در زندگی قلمداد می کنند و به موجب آن نیز احساس حیرانی و سرگشتگی می کنند. انزوا از جمع، گوشه گیری و در نهایت افسردگی مفرط از جمله مشکلاتی است که معتادان به اینترنت و شبکه های اجتماعی با ان دست و پنجه نرم می کنند.

از خودبیگانگی

فضای سایبری و شبکه های اینترنتی موجود ارمغانی از جوامع دیگر به جامعه ما هستند، تفاوت فرهنگی به لحاظ سنت و مذهب با جامعه ما فاحش است و بی تردید دور شدن جوانان از محیط خانواده، فرهنگ اصیل ایرانی و بی تفاوتی نسبت به مذهب و مسائلی دینی از تبعات منفی این تفاوت فرهنگی است.

روان شناسان و جامعه شناسان شبکه های اجتماعی را دلیلی بر افزایش انواع جرایمی چون خودکشی، قتل، خیانت، ایجاد انحراف رفتاری و معضلات اخلاقی، جعل هویت و … می دانند اگر چه شاید علت مستقیم نباشد اما زمینه ساز و فراهم کننده بستر لازم بر وقوع آنهاست؛ مثلا فردی که مستعد خودکشی است با دریافت اطلاعات درست و غلط درباره آن و یا تحت تاثیر محتوای ناامید کننده، در وضعیت شک و تردید بسیار قرار گرفته و انگیزه کافی برای خودکشی پیدا می کند و با تقویت آن نیز، در نهایت ممکن است دست به خودکشی بزند.

چه باید کرد؟

برای رهایی از آسیب های شبکه های اجتماعی توجه به نکات زیر الزامی است:

سواد رسانه ای افزایش یابد

ذات رسانه به مانند بسیاری از دستاوردهای نوین بشری، فاقد ماهیتی تک بعدی است، به عبارتی دیگر نمی توان آن را دارای ذاتی صرفا خیر یا شر دانست. رسانه ها به همان اندازه که کمک کننده هستند می توانند ما را درمسیری غیر اخلاقی نیز قرار دهند. اگر چه گاهی فضاهای رسانه ای یکی از خطرناکترین تشدیدکننده های مخرب زندگی اجتماعی به شمار می آیند، اما با این حال اتخاذ رویکرد سلبی نسبت به آن، همیشه نتیجه مطلوب نخواهد داشت، برای جلوگیری از آسیبهای فضاهای مجازی و همچنین فراهم کردن امکان استفاده صحیح از آنها، لازم است سواد رسانه ای افراد جامعه افزایش یابد. در سواد رسانه ای تلاش می شود نگاهی واقع گرایانه از رسانه ارائه شود، همچنین با برشمردن آثار مثبت و منفی رسانه و پیشنهاد روشهایی برای افزایش آثار مثبت و کاهش آثار منفی، کاربران نه تنها آموزش می بینند بلکه در استفاده از محصولات ارتباطی نوین توانمند می شوند.

حضور در هر فضایی دلیلی منطقی می خواهد

همانطور که در فضای زندگی حقیقی بی دلیل کاری انجام نمی دهید و یا پا به هر جایی نمی گذارید، در فضای مجازی نیز نباید بی دلیل در هر فضایی حضور داشته باشید. مثلا، در شبکه های اجتماعی، معاشرت با افراد شناس و معتمد، کاملا اتفاق خوشایند و مثبتی است، اما ارتباط گرفتن با افرادی که هیچ شناختی از آنها نداریم و از همه مهمتر وارد کردن انها به حلقه خصوصی ارتباط، از جمله رفتارهای خطر آفرینی به شمار می آیند که می توانند منتج به تغییر مسیر زندگی هر فردی از راه صحیح به مسیری حاشیه ای و حتی گاه گمراه کننده شود.

استفاده درست از شبکه های اجتماعی الزامی است

باید بپذیریم و مدام نیز به خود یادآوری کنیم که" استفاده افراطی از هر وسیله ای می تواند آسیبهای بسیار جدی را برای مصرف کننده ان در پی داشته باشد"؛ بی تردید رسانه ها نیز از این قاعده مستثنی نیستند. وقت کشی حداقل ترین آسیب شبکه های اجتماعی است، از سوی دیگر، شبکه های اجتماعی موبایلی نه تنها در تمام روز ذهن کاربر را به خود مشغول نگاه می دارند بلکه می توانند با ویژگی همراهی دایمی، کاربران خود را به افرادی معتاد در استفاده از خود تبدیل کنند، به همین دلیل لازم است کاربر برای حضور در فضای مجازی، وقت مشخصی را اختصاص دهد، مثلا زمانی که متعلق به خودش است و یا زمان هایی که از جمع دور است. اگر بپذیریم زمان بزرگترین سرمایه زندگی مان است، بی تردید در این صورت به جای آن که تحت سلطه شبکه های اجتماعی قرار بگیرم می توانیم با برنامه ریزی صحیح بر ان مدیریت کرده و به بهترین شکل ممکن از ان بهره بجوییم.(سلامت آنلاین/ نسرین صفری - مشاور خانواده)

لینک کوتاه: betanews.ir/news/469242

خبر فوق مربوط به رسانهسلامت آنلاین می باشد و جستجوگر هوشمند بتانیوز صرفا آن را بازنشر کرده است. مشاهده در سایت منبع : لینک مستقیم