کتاب سکه های ماشینی قاجار
تاریخ دریافت خبر:
ایتنا - علاقه عجیب و غریب ایرانی‌ها به فضای مجازی در شرایطی است که ایران براساس گزارش اتحادیه جهانی مخابرات در قعر جدول زیرساخت‌های اینترنتی و پهنای باند قرار دارد. مسئول گرایش عجیب مردم به تلگرام کیست؟

خبر در نظر اول باورنکردنی بود، رییس پژوهشکده فضای مجازی آن را به این صورت اعلام کرد که: «ایرانی ها ١٧٠ هزار کانال تلگرامی راه انداخته اند که از این میان بیش تر از ١١ هزار کانال بالای پنج هزار عضو داشته و به نوعی جزو کانال های پرطرفدار و محبوب به شمار می آیند. از کانال های فعال در شبکه اجتماعی تلگرام ۳۲ کانال بالای ۵۰۰ هزار عضو و ۷ کانال نیز بیش از یک میلیون عضو دارند. کانال های تلگرامی ایرانی روزانه یک میلیون و٥٠٠ هزار مطلب منتشر می کنند و درمجموع بین ٢,٥ تا ٣ میلیارد بازدید روزانه را رقم می زنند. هرکاربر ایرانی به طور میانگین در ١٣ کانال تلگرامی عضو است و روزانه نزدیک به ١٠٠ مطلب از تلگرام مطالعه می کند.»

علاقه عجیب و غریب ایرانی ها به فضای مجازی در شرایطی است که ایران براساس گزارش اتحادیه جهانی مخابرات در قعر جدول زیرساخت های اینترنتی و پهنای باند قرار دارد هرکاربر ایرانی به‌طور میانگین در ١٣ کانال تلگرامی عضو است و روزانه نزدیک به ١٠٠ مطلب از تلگرام مطالعه می‌کند و تنها انگشت شماری کشورهای آفریقایی، امریکای مرکزی و آسیایی رتبه های پایین تر از ایران را به خود اختصاص می دهند. ایرانی ها ٨١ درصد ترافیک تلگرام را دراختیار دارند. موسسان تلگرام اعلام کردند که ٢٠ میلیون کاربر ایرانی از تلگرام استفاده می کنند.

نخستین نکته ای که به ذهن خواننده این خبر می رسد این است که این اندازه استفاده از یک شبکه اجتماعی بدون علت و نیاز نیست. ولی پرسش این است که این نیاز پیش از تلگرام یا واتس آپ از چه طریقی تامین می شد؟ آیا اصولا تامین می شد یا نادیده انگاشته می شد؟ روشن است که راهی برای تامین این نیاز وجود نداشته و نیاز مذکور محدود می شده است و محدودیت هرگونه نیاز طبیعی، عوارض و تبعات روانی و رفتاری دارد. و هرگاه این نیاز اجتماعی باشد، آن تبعات روانی و رفتاری نیز ابعاد اجتماعی پیدا می کنند.

نکته دوم این است که آیا مردم می توانند از طریق تلگرام آن نیاز را به نحو صحیح برطرف کنند؟ اگرنه چه عوارض دیگری متوجه آنان است؟
واقعیت این است که در یک جامعه در حال توسعه و به سوی پیشرفت، به میزان توسعه یافتگی و پیشرفت، مردم نیاز به رسانه آزاد و امکان مشارکت در امور و ایرانی‌ها ٨١‌درصد ترافیک تلگرام را دراختیار دارند. موسسان تلگرام اعلام کردند که ٢٠‌‌میلیون کاربر ایرانی از تلگرام استفاده می‌کنند اظهارنظر دارند. از طریق تامین این نیاز است که انسان توسعه یافته با محیط و جامعه خود انطباق پیدا می کند و در رشد و پیشرفت آن نقش ایفا می کند. پیش از تلگرام و اینترنت، بخشی از این نیاز از طریق دسترسی به رسانه های غیررسمی تامین می شد ولی آن رسانه ها یک سویه بودند، ضمن آنکه چندان هم بی طرف محسوب نمی شدند. ولی تلگرام این حسن را دارد که هر دو نیاز را به نحو مطلوبی تامین می کند. هم دسترسی به انواع و اقسام شبکه ها و رسانه ها را تامین می کند، هم اینکه اظهارنظر دوسویه را ممکن می کند و نیاز به مشارکت جویی را نیز پاسخ می دهد.
ولی تلگرام یا شبکه های مشابه آن چند ایراد مهم دارند. اول اینکه وقتی در رسانه های عمومی مثل تلویزیون بحث و گفت وگو می شود، کمابیش جامعه درگیر محتوای آن می شود و حول مفاد آن گفت وگو صف آرایی می کنند. این صف آرایی برخلاف تصور عده ای در بیشتر موارد موجب تفاهم و نزدیکی گروه ها با یکدیگر می شود. زیرا مردم تحت تاثیر منطق طرف قوی تر قرار می گیرند. ولی چنین وضعی در شبکه های مجازی چون تلگرام وجود ندارد و جزیره های مستقل در آن شکل می گیرد و این جزیره های فکری و فرهنگی به مرور زمان دارای ارزش ها اگر رادیو و تلویزیون کارکردهای اصلی اطلاع‌رسانی خود را ایفا کند، دیگر نیازی نیست که مردم روزانه چندین ساعت وقت خود را پای تلگرام صرف کنند و گزاره های مشترکی می شوند که با ارزش ها و گزاره های جزایر دیگر فرق دارد و جامعه را به جزایر مستقل از هم تبدیل می کند.

اشکال دیگری که وجود دارد و موجب تشدید مشکل اول می شود، اینکه تلگرام دارای فضای آزاد از هر نظارت حقوقی و اجتماعی است. در واقع این گروه ها و جزیره های مستقل وقتی که شکل می گیرند فضای خاص خود را ایجاد می کنند که در آن فضا هر کس می تواند به اظهارنظرهای غیرمسوولانه یا انتشار اخبار غیردقیق و جعلی دست بزند بدون اینکه کسی مانع یا تصحیح کننده او باشد. این اتفاق به نوعی روی دیگر سکه بازگشت به فضای غیرآزاد رسانه ای است که پیش از این شبکه ها؛ در انحصار دولت بود.

نکته مهم ماجرا این است که بپرسیم مسوولیت این وضع با چه عاملی است؟ آیا این عامل در حل این مشکل می تواند نقشی ایفا کند؟ پاسخ این است که تفاوت ایران با سایر کشورها در وضعیت رادیو و تلویزیون آن است. اگر این رسانه کارکردهای اصلی اطلاع رسانی خود را ایفا کند، دیگر نیازی نیست که مردم روزانه چندین ساعت وقت خود را پای تلگرام صرف کنند. شاید فقط برای نیازهایی به تلگرام مراجعه کنند که امکان تامین آنها از رادیو و تلویزیون های معمول نیست مثل ارتباطات شخصی و حرفه ای.
بدون اصلاح سیاست رسانه ای بدون اصلاح سیاست رسانه‌ای رسمی در صداوسیما، مسوولیت عوارض ناشی از کاربرد غیرمرتبط یا غیرمفید شبکه‌های اجتماعی به عهده رسانه رسمی است رسمی در صداوسیما، مسوولیت عوارض ناشی از کاربرد غیرمرتبط یا غیرمفید شبکه های اجتماعی به عهده رسانه رسمی است. برای تمثیل می توان آن را با جنبش دانشجویی مقایسه کرد. جنبشی که در غیاب نهادهای مدنیِ مرسوم، مثل احزاب و سندیکاها، شکل می گیرد و به کمک جامعه می آید، ولی در بطن خود نارسایی هایی نیز دارد ولی تا وقتی که نهادهای مدنی مرسوم فعال نشوند، چاره ای جز حضور یا استقبال از این نوع حرکت ها از جمله جنبش دانشجویی نیست. مسوولیت عوارض منفی چنین جنبش هایی متوجه قدرت هایی است که مانع از شکل گیری نهادهای مرسوم مدنی برای حوزه سیاست می شوند.

متاسفانه رسانه رسمی در این مدتی که شبکه های اجتماعی وارد میدان شده اند، نه تنها هیچ تحول قابل قبولی را در خود ایجاد نکرده، بلکه همچنان بر مدار گذشته سیر می کند. فیلم ها و سریال هایی با مضامین به شدت غیرواقعی و قلب تاریخی، به جای آموزش تاریخ و سیاست، بدآموزی های تاریخی و سیاسی ایجاد می کند و مردم را هرچه بیشتر از خود دور می کند. تا هنگامی که رسانه رسمی در این مسیر نادرست گام برمی دارد، ناخواسته شبکه های اجتماعی را مقبول تر و مورد پسندتر می کند و به همین اندازه نیز در عوارض منفی این شبکه ها مسوولیت مستقیم دارد.
(منبع: روزنامه اعتماد)

لینک کوتاه: betanews.ir/news/462152

خبر فوق مربوط به رسانهایتنا می باشد و جستجوگر هوشمند بتانیوز صرفا آن را بازنشر کرده است. مشاهده در سایت منبع : لینک مستقیم