تاریخ دریافت خبر: نظر بینندگان
سردرد در کودکان شایع است و معمولاً موردی جدی نیست. همانند بزرگسالان، کودکان نیز به انواع مختلف سردرد، شامل میگرن یا سردردهای تنشی دچار می شوند. کودکان در عین حال ممکن است به سردردهای مزمن روزانه مبتلاء گردند.
در برخی موارد سردرد در کودک نتیجۀ وجود عفونت، میزان بالای استرس یا اضطراب یا ترومای خفیف سر است. این موضوع مهم است که مردم به علایم سردرد در کودکان توجه کنند و در صورت تشدید سردرد یا بروز مکرر آن کودک را به پزشک ارجاع دهند.

علایم سردرد در کودکان
کودکان به همان انواع سردرد مبتلابه بزرگسالان دچار می شوند اما علایم سردرد در کودکان ممکن است متفاوت باشد. برای مثال درد میگرن در کودکان ممکن است کمتر از 4 ساعت ادامه یابد حال آنکه میگرن در بزرگسالان دستکم تا 4 ساعت ادامه دارد.
تفاوت علایم ممکن است مشخص کردن نوع سردرد در کودک را با دشواری مواجه سازد، به ویژه در مورد کودکان خردسال که قادر به توصیف علایم درد خود نیستند.
میگرن
میگرن می‎تواند سبب بروز موارد زیر شود:
- سردرد ضربان دار، خفقانی یا کوبشی
- دردی که بر اثر تقلای جسمانی تشدید می شود
- تهوع
- استفراغ
- درد شکم
- حساسیت بیش از حد به نور و صدا
حتی نوزادان نیز ممکن دچار میگرن شوند. بچه ای که کوچک تر از آن است که بتواند مشکل خود را توضیح دهد ممکن است گریه کند و سرش را میان دست هایش بگیرد تا شدت درد را نشان دهد.
سردرد نوع تنشی
سردردهای تنشی می‎توانند باعث ایجاد موارد زیر شوند:
- سفتی فشارآور در عضلات سر یا گردن
- درد غیر ضربان دار خفیف تا متوسط در هر دو سمت سر
- دردی که بر اثر فعالیت جسمانی تشدید نمی شود
- سردردی که با تهوع یا استفراغ همراه نیست، برخلاف این موارد که اغلب با میگرن همراهند
کودکان خردسال ممکن است از بازی های معمول و روزمره خود کنار بکشند و تمایل بیشتری به خوابیدن نشان دهند. سردرد نوع تنشی ممکن است از 30 دقیقه تا چندین روز ادامه داشته باشد.
سردرد خوشه ای
سردردهای خوشه ای در کودکان زیر سن ده سال ناشایع است. این سردردها معمولاً:
- در گروه‎هایی شامل 5 دوره یا بیشتر بروز می کنند، که طیفی از یک سردرد به صورت یک روز در میان تا 8 مورد سردرد در یک روز را شامل می شود
- شامل درد تند و تیز و نیشداری در یک سمت سر است که کمتر از 3 ساعت ادامه پیدا می کند
- با گریه، احتقان، آبریزش بینی یا بی‎قراری یا حالت تلاطم همراه است
سردرد مزمن روزانه
پزشکان این اصطلاح را برای آن دسته از سردردهای میگرنی به کار می‎برند که بیش از 15 روز در طول ماه بروز می کنند. سردرد مزمن روزانه ممکن است بر اثر عفونت، ضربه خفیف وارد شده به سر یا مصرف بیش از حد داروهای ضد درد بروز کند (حتی داروهای ضد درد غیر نسخه ای).

چه هنگامی به دکتر مراجعه کنیم
اغلب موارد سردرد جدی نیست اما در صورتی که سردرد کودک دارای مشخصات زیر باشد باید به پزشک مراجعه شود:
- سردرد باعث بیدار شدن کودک از خواب می شود
- سردرد تشدید می شود یا تعداد موارد بروز آن افزایش می یابد
- سردرد باعث ایجاد دگرگون شدن شخصیت بچه می شود
- سردرد به دنبال آسیب دیدگی مثل موارد ضربه خوردن سر ایجاد می شود
- سردرد با استفراغ مداوم یا تغییرات بینایی همراه است
- سردرد با تب و درد یا خشکی گردن همراه است

علل سردرد در کودکان
برخی عوامل شامل فهرست زیر می توانند باعث ایجاد سردرد در کودک شوند:
- بیماری و عفونت. بیماری‎های شایع مثل سرماخوردگی، آنفولانزا، و عفونت های گوش و سینوس برخی از شایع ترین علل بروز سردرد در کودکان هستند. عفونت‎های جدی تر مثل مننژیت یا انسفالیت نیز می‎توانند باعث ایجاد سردرد شوند، اما آنها معمولاً با نشانه ها یا علایم دیگر مثل تب و خشکی گردن همراه هستند.
- ترومای سر. ضربه ها و کبودی ها می‎توانند باعث ایجاد سردرد شوند. اگرچه اغلب موارد ضربه به سر خفیف است، در صورتی که بچه دچار سقوط شدید شده یا ضربه محکمی به سر وی خورده باشد، او را به دکتر ارجاع دهید. همچنین در صورتی که پس از ضربه به سر سردرد در کودک به شکل مداوم تشدید شود به دکتر مراجعه کنید.
- عوامل عاطفی. اضطراب و استرس - شاید به تحریک مشکلات مرتبط به همس و سال ها، معلمان یا والدین - می‎توانند نقشی در ایجاد سردرد در کودک داشته باشند. کودکان دچار افسردگی ممکن است از سردرد شکایت داشته باشند به ویژه اگر آنان در بازشناسی احساس اندوه و تنهایی دچار مشکل باشند.
- پیش زمینه ژنتیکی. در انواع سردرد به ویژه در سردردهای میگرنی نوعی گرایش به ادامه سردرد در نسل‎های مختلف خانواده مشاهده می‎شود.
- برخی غذاها و نوشیدنی ها. نیترات‎ها - یک نگهدارنده غذایی موجود در انواع گوشت کنسروی مثل بیکن، بولونگا و هات داگ - می‎تواند محرک سردرد شود، و همین موضوع در مورد افزودنی غذایی MSG مصداق دارد. در عین حال مصرف بیش از حد کافئین - موجود در سودا، شکلات، قهوه و چای - می‎تواند باعث ایجاد سردرد شود.
- مشکلات مغزی. در موارد نادر تومور مغزی یا وجود آبسه یا خونریزی در مغز می تواند باعث ایجاد فشار بر برخی نواحی مغز شود و نتیجۀ آن بروز سردردی مزمن و تشدید یابنده خواهد بود. به هر حال به طور معمول در این مورد علایم دیگری مثل مشکلات بینایی، سرگیجه و فقدان هماهنگی اعضاء بدن نیز مطرحند.

ریسک فاکتورهای سردرد در کودکان
هر کودکی ممکن است دچار سردرد شود اما سردرد در گروه‎های زیر شیوع بیشتری دارد:
- دختران، پس از رسیدن به دوره بلوغ
- کودکان دارای تاریخچه خانوادگی سردرد یا میگرن
- نوجوانان در سنین بالاتر

پیشگیری از سردرد در کودکان
موارد زیر ممکن است به پیشگیری از سردرد یا کاهش شدت سردرد در کودکان کمک کند:
- داشتن رفتارهای سالم. رفتارهای تقویت کنند سلامت کلی در عین حال به پیشگیری از بروز سردرد در کودکان کمک می‎کنند. این مقیاس های مربوط به سبک زندگی شامل برخورداری از خواب کافی، داشتن فعالیت جسمانی، خوردن غذاها و میان وعده های غذایی سالم، نوشیدن چهار تا هشت لیوان آب در روز و اجتناب از مصرف کافئین است.
- کاهش استرس. استرس و زندگی شلوغ روزانه می‎تواند میزان سردرد را در کودک افزایش دهد. مردم باید در مورد علت سردرد در زندگی روزمره کودک مثل دشواری تکالیف درسی یا فشار ارتباطی مرتبط به همسن ها هشیار باشند. اگر سردردهای کودک به اضطراب یا افسردگی مرتبط باشد باید مراجعه به مشاور در دستور کار قرار گیرد.
- یادداشت برداری از علایم سردرد به صورت روزانه. داشتن دفترچه یادداشتی در این مورد به تعیین علت بروز سردرد در کودک کمک می کند. مردم باید زمان آغاز سردرد، مدت ادامه آن و نیز عوامل احتمالی مرتبط به تخفیف سردرد را یادداشت کنند.
والدین باید نوع واکنش بچه به داروهای سردرد را ثبت کنند. به مرور زمان این ثبت و ضبط موارد به درک علایم سردرد در کودک کمک می‎کنند به طوری که بر مبنای آنها می توان از مقیاس های پیشگیرانه خاصی کمک گرفت.
- اجتناب از محرک‎های سردرد. باید از مصرف هر غذا یا نوشیدنی مثل موارد حاوی کافئین که محرک بروز سردرد به نظر می رسند، اجتناب شود. دفترچه یادداشت روزانه مورد اشاره در این مورد کمک کننده خواهد بود.
- دنبال کردن پلن ارائه شده از سوی پزشک. در صورت شدید بودن سردردها، بروز آنها به صورت روزانه و ایجاد اختلال در سبک زندگی نرمال کودک، پزشک ممکن است یک پلن پیشگیرانه توصیه کند. در این مورد برخی داروها به فواصل معین مصرف می شوند که از جملۀ آنها می‎توان داروهای ضد افسردگی و ضد تشنج را نام برد، که می‎توانند تواتر و شدت سردردها را کاهش دهند.

تشخیص سردرد در کودکان
برای درک سرشت سردرد در کودک، پزشک ممکن است به موارد زیر بپردازد:
- تاریخچه سردرد. پزشک از والدین و نیز خود کودک خواهد خواست تا سردردها را به صورت مشروح توضیح دهند تا بتواند به یک الگو یا محرک عام در مورد سردردها برسد. در عین حال این امکان هست که پزشک از والدین بخواهد تا در مورد علایم و سایر موارد مرتبط در طول یک دوره یادداشت برداری کنند.
- معاینه بالینی. دکتر معاینه بالینی شامل اندازه گیری قد، وزن، اندازه دور سر، فشار خون و نبض انجام خواهد داد و وضعیت چشم ها، گردن، سر، شانه‎ها و ستون فقرات بچه را معاینه خواهد کرد.
- آزمون مغز و اعصاب. پزشک هر مشکل مطرح در مورد حرکت، هماهنگی اعضاء بدن یا حس ها را بررسی می کند.
اگر کودک از لحاظ دیگر سالم بوده و سردردها تنها علایم مطرح باشند، به طور معمول به بررسی بیشتری نیاز نخواهد بود. به هر حال در برخی موارد اسکن های تصویربرداری و دیگر انواع ارزیابی های پزشکی می‎توانند به تأیید تشخیص یا از تشخیص خارج شدن دیگر اختلالات پزشکی مسبب بروز سردرد کمک کنند.

درمان سردرد در کودکان
معمولاً مردم می توانند سردرد کودکان را در محیط خانه و با استفاده از استراحت، کاهش میزان سر و صدا، مصرف فراوان مایعات، تنظیم برنامه غذایی و استفاده از داروهای ضد درد غیر نسخه ای درمان کنند. اگر کودک خردسال نباشد و دچار سردردهای مکرر شود، آموختن روش‎های ریلکس شدن و مدیریت استرس از طریق اشکال مختلف درمان نیز کمک کننده خواهد بود.
داروها
- داروهای ضد درد غیر نسخه ای. استامینوفن (تاینلول) یا ایبوپروفن (ادویل، مورتین IB) به طور معمول می‎توانند به تخفیف سردرد در بچه کمک کنند. این داروها باید در هنگام بروز اولین نشانه سردرد مصرف شوند.
در مورد تجویز آسپیرین برای کودکان و نوجوانان باید احتیاط کرد. اگرچه مصرف آسپیرین در مورد کودکان سنین بالای دو سال تأیید شده است، کودکان و نوجوانان در دوره بهبود علایم شبه آنفولانزا یا آبله مرغان هرگز نباید آسپیرین مصرف کنند. آسپیرین با سندرم رایه مرتبط شده است، نوعی بیماری نادر اما تهدید کننده زندگی که در برخی کودکان بروز می کند. در صورت وجود نگرانی در این مورد باید با پزشک مشورت شود.
- داروهای نسخه ای. تریپتان ها، داروهای نسخه‎ای مورد استفاده برای درمان میگرن، داروهای مؤثری هستند و می توان از آنها در مورد کودکان سنین بالای 6 سال استفاده کرد.
اگر کودک به همراه میگرن دچار تهوع و استفراغ باشد، پزشک ممکن است یک داروی ضد تهوع توصیه کند. به هر حال راهکارهای درمانی از کودکی به کودک دیگر متفاوت است. مردم باید در مورد تسکین تهوع با داروساز یا پزشک مشورت کنند.
هشدار. استفاده بیش از حد از دارو خود یک عامل تقویت کننده ایجاد سردرد (سردرد ریباند) است. به مرور زمان این امکان هست که داروهای ضد درد و دیگر انواع دارو اثربخشی خود را از دست بدهند. به علاوه، تمامی داروها دارای عوارض جانبی هستند. اگر کودک به طور مداوم دارو، شامل داروهای غیر نسخه ای مصرف می کند، در مورد فواید و مضرات این داروها با پزشک مشورت کنید.
مداوا
اگرچه به نظر نمی رسد استرس علت ایجاد سردرد باشد، می‎تواند به عنوان محرک سردرد یا عامل تشدید آن ظاهر شود. افسردگی و دیگر اختلالات سلامت روانی نیز می توانند نقشی در این مورد ایفا کنند. در این موقعیت‎ها، پزشک ممکن است برخی انواع رفتاردرمانی به شرح زیر را توصیه کند:
- ریلکسیشن. تکنیک‎های ریلکسیشن شامل تنفس عمیق، یوگا، مدیتیشن و ریلکسیشن عضلانی پیشرونده با ایجاد تنش در یک عضله و سپس رهش کامل از تنش همراهند تا تمامی عضلات بدن در حالت آرام بخشی قرار گیرند. کودکان بزرگ‎تر می‎توانند تکنیک‎های ریلکسیشن را در کلاس یا خانه یا با استفاده از کتاب و ویدیو آزموش ببینند.
- بیوفیدبک (زیست بازخورد). بیوفیدیک به بچه چگونگی اعمال کنترل بر برخی پاسخ ها را که به کاهش درد کمک می کنند، آموزش می دهد. در طول یک جلسه بیوفیدبک، کودک به دستگاه هایی متصل می شود که عملکردهای بدنی مثل تنش عضلانی، ضربان قلب و فشار خون را پایش کرده و در مورد آنها بازخورد می‎دهند.
آنگاه بچه یاد خواهد گرفت تا چگونه تنش عضلانی خود را کاهش داده و ضربان قلب یا تنفس خود را کُند کند. هدف از زیست بازخورد کمک به بچه برای ورود به وضعیتی ریلکس تر برای مقابل بهتر با درد است.
- درمان شناختی رفتاری. این درمان می‎تواند به بچه کمک کند تا مدیریت استرس و کاهش فواصل زمانی و شدت سردرد را مدیریت کند. در طول این نوع گفتاردرمانی، یک مشاور به بچه کمک می‎کند تا راه های کنار آمدن و مقابله با اتفاقات زندگی به شکل مثبت را آموزش ببیند.
سبک زندگی و مداوای خانگی
داروهای ضد درد مثل استامینوفن و ایبوپروفن به طور معمول در کاهش سردرد مؤثرند. پیش از دادن این داروها به کودکان، موارد زیر را به خاطر بسپرید:
- برچسب مربوط به دارو را به دقت بخوانید و در مورد کودکان دوز مصرف دارو را به دقت رعایت کنید.
- بیش از دوز توصیه شده به کودک دارو ندهید.
- به کودکان در طول هفته بیش از دو یا سه بار داروهای غیر نسخه ای ضد درد ندهید. مصرف روزانه این داروها می تواند مسبب ایجاد سردردهای ریباند شود، نوعی سردرد که بر اثر مصرف مکرر داروهای ضد درد ایجاد می شود.
- در مورد دادن آسپیرین به کودکان و نوجوانان احتیاط کنید.
در کنار داروهای ضد درد غیر نسخه ای، موارد زیر می‎توانند در فروکش سردرد کودک مؤثر باشند:
- استراحت و ریلکسیشن. کودک را به استراحت در اتاق تاریک و آرام تشویق کنید. خواب اغلب اوقات باعث رفع سردرد در کودکان می شود.
- از کمپرس سرد و تر استفاده کنید. وقتی کودک در حال استراحت است از یک پارچه نمدار و سرد برای گذاشتن روی پیشانی وی استفاده کنید.
- میان‎وعده غذایی سالم. اگر کودک مدتی است که چیزی نخورده کمی میوه، کراکرهای تهیه شده از گندم کامل و پنیر کم چرب به او بدهید. نخوردن غذا باعث تشدید سردرد می شود.
طب جایگزین
اگرچه این موردی است که در باره آن به خوبی مطالعه نشده، عنوان شده است که برخی مکمل ها شامل موارد زیر برای سردرد کودکان مؤثر بوده اند:
- منیزیم
- کوآنزیم Q10
- ویتامین D
- ملاتونین
برای اطمینان از عدم ایجاد فعل و انفعال با برخی داروهای کودکان یا بروز عوارض جانبی پیش از دادن مکمل به کودک با پزشک مشورت کنید.
برخی درمان‎های جایگزین شامل موارد زیر نیز در کمک به رفع سردرد در کودکان مفید نشان داده اند:
- طب سوزنی
- ماساژ

   #عوارض #سلامت #خانواده

محتوای خبر «انواع سردرد در کودکان، علائم تا درمان» را در سایت «نی نی بان» ببینید