تاریخ دریافت خبر: نظر بینندگان
خبرگزاری شبستان، گروه قرآن و معارف: «شما نگاه کنید و ببینید که آیا پیامبر (ص) یا ائمه اطهار (ع) ما این گونه رفتار می کردند؟ امام رضا (ع) در مناظره معروف مرو وقتی احساس کردند که مخالف ایشان متوجه مطلب شده است دیگر ادامه ندادند و گفتند ما پیش از این جلو نمی رویم. چرا؟ آیا ما این گونه ایم؟ ما در مناظره ها دنبال دو چیز می گردیم که اهل بیت (ع) این گونه نبودند. اول این که از طرف مقابل نسبت به درستی و حقانیت دیدگاه خودمان اذعان بگیریم و دوم این که تفوق خودمان را نسبت به آن ها نشان بدهیم. یکی از مشکلات پیروان مذاهب و ادیان این است که گاهی به نام دین و مذهب در واقع به دنبال برتری جویی و برتری طلبی هستند، در حالی که برتری طلبی این همه در قرآن مذمت شده است که تِلْک الدَّارُ الْآخِرَةُ نَجْعَلُها لِلَّذِینَ لا یرِیدُونَ عُلُوًّا فِی الْأَرْضِ وَ لا فَساداً . قرآن به صراحت می گوید کسانی که به دنبال برتری جویی، برتری طلبی و علو هستند راهی به دار آخرت و بهشت ندارند، در حالی که ما خیلی وقت ها به نام دین، دفاع از شیعه و ... در حقیقت می خواهیم تفوق خودمان را نشان دهیم. در واقع درست این است که من به عنوان یک شیعه، سپر ائمه باشم همان طور که صحابه و یاران پیامبر و ائمه این گونه بودند اما رفتار ما به گونه ای است که بیشتر ائمه را سپر بلای خود می کنیم.»

آنچه در ادامه می آید بخش اول گفتگوی سرویس قرآن و معارف خبرگزاری شبستان با دکتر «حمیدرضا شریعتمداری»، عضو هیات علمی دانشگاه ادیان و مذاهب در آستانه رحلت جانسوز رسول گرامی اسلام (ص) است.

وقتی به حیات پیامبر (ص) و رابطه ای که ما به عنوان یک مسلمان با مکتب پیامبر و منش ایشان پیدا می کنیم نگاه می کنیم این پرسش پیش می آید که تعهد ما به آموزه های مکتب ایشان چه می شود. همچنان که مولانا به زیبایی می گوید: «شیر را بچه همی ماند بدو / تو به پیغمبر چه می مانی بگو؟» این یعنی که من تا چه اندازه توانسته ام خود را شبیه پیامبر (ص) کنم. شما وقتی به پیامبر نگاه می کنید از این زاویه چه درک و دریافتی دارید؟

همان طور که اشاره کردید پیامبر اکرم (ص) به هر حال واسطه مُلک و زمین و آسمان بود و غیر از پیام آوری که آن حضرت داشته از ما هم خواسته شده و هم عملا پیامبر اکرم به عنوان یک الگو بروز و ظهور پیدا کرده اند و هم از ما خواسته شده که به پیامبر (ص) تشبه و اقتدا و تاسی کنید، بنابراین ما در کنار تقدیس، تکریم و احترامی که نسبت به آن حضرت داریم در قبال پیامبر (ص) دو وظیفه داریم. اول در برابر پیام هایی است که از آسمان و ملکوت به عنوان آخرین پیام های آسمانی برای ما آوردند که آن ها را مبنای زندگی خودمان قرار دهیم و هم این که از شخصیت و سیره و منش پیامبر (ص) تبعیت کنیم و هرچه می توانیم به آن حضرت شباهت بیشتری پیدا کنیم البته در حدی که برایمان مقدور است.

امروز با توجه به عینیت گرایی که در میان انسان های معاصر فراگیر شده و دیگر، انسان ها با حرف و گفتار و ایده و نظریه و نظایر آن اقناع و جذب نمی شوند بهترین حرف ها هم که زده شود می بینید که ذهن نقاد انسان امروزین تمکین نمی کند چون انسان امروز تجربه های ناموفق زیاد دیده است. حرف های زیاد و قشنگ اما بدون پشتوانه زیاد شنیده است که یا امکان عملی شدن را نداشته اند یا صادقانه مطرح نشده اند بنابراین انسان امروزی دنبال چیزهای ملموس و عینی می گردد و کسانی که تجربه های عملی موفقی دارند ولو این که بنیان های نظری استواری نداشته باشد در حد توفیقی که دارند ولو این توفیق گذرا و سطحی باشد برای انسان امروزی مطلوبیت بیشتری دارند به همین دلیل ما حتما باید در کنار نسخه هایی که می پیچیم الگوهایی را هم داشته باشیم، الگوهایی که در همه زمان ها و در میان همه انسان ها الهام بخش و قابل تبعیت باشد.

اگر از حیث همین الگوبرداری به زندگی پیامبر (ص) نگاه کنیم چه نکاتی برجسته می شود؟

توجه کنیم که وقتی پیامبر (ص) آن گفته معروف را که امروز به حدیث ثقلین معروف است بیان می کنند که من در میان شما دو چیز را به امانت می گذارم کتاب و عترت را. به خاطر چه این دو نعمت را طرح می کنند. برای این که کتاب، برنامه زندگی را ارائه می کند و عترت تحقق عینی آن برنامه را نشان می دهد. شما توجه کنید که اهل بیت (ع) در طول بازه زمانی بیش از دو قرن تحقق عملی و عینی برنامه را ولو در سطح شخصی و خرد اجتماعی نشان دادند چون آن ها عملا نتوانستند که حکومت تشکیل بدهند فقط چهار سال و اندی امیرالمومنین (ع) حکمرانی کرد و چند ماه هم امام حسن (ع) اما معصومین و اهل بیت(ع) در سطح شخصی و رفتارهای خرد اجتماعی توانستند نمونه هایی از تحقق عینی زیست مسلمانی و مومنانه را ارائه کنند و به همین جهت ما پیامبر و ائمه مان را علاوه بر این که حامل پیام های آسمانی می دانیم به عنوان الگوها و نمونه ها هم با آن ها مواجه می شویم. همچنان که قرآن می فرماید قُلْ إِنَّما أَنَا بَشَر مِثْلُکُمْ. قرآن تصریح می کند که پیامبر (ص) مثل شما می خورد و مثل شما در بازارها راه می رود و مانند شما از لذت های دنیایی برخوردار می شود اما همه این ها در چارچوب های مقدس روی می دهد بنابراین نکته در این جاست که ما چه درباره پیامبر اکرم و چه درباره ائمه اطهار بیشتر از آن که بخواهیم حرف های آن ها را بیان کنیم و مناقب آن ها را این سو و آن سو بگوییم باید سیره علمی و عینی آن ها را نشان بدهیم.

چگونه؟

نمونه های عینی و عملی بیاوریم. مثلا این که وقتی به پیامبر (ص) یا ائمه (ع) توهین و جسارت می شد چه برخوردی نشان می دادند. وقتی در مناظره علمی وارد می شدند و می دیدند که طرف مقابل متوجه حرف حق آن ها شده است آیا مناظره را کش می دادند تا حقارت طرف مقابل و برتری خودشان را نشان دهند یا نه همان جا مناظره را تمام می کردند و می گفتند کفایت می کند. آیا این ها برای ما درس نیست؟ آیا ما به عنوان یک مسلمان وقتی وارد مناظره می شویم به فرض که حرف ما در برابر طرف مقابل هم حق و واجد وجاهت باشد آیا به محض این که متوجه می شویم طرف مقابل حرف ما را دریافت کرده است حرف های خودمان را تمام می کنیم یا نه آن قدر ادامه می دهیم که طرف مقابل را مقهور و منکوب کنیم و کار را به تحقیر طرف مقابل می کشانیم؟ آنجا دیگر نفس و غرض ورزی های ماست که کار می کند و برایمان مهم نیست که انسانیت یک انسان آسیب ببیند، ارزش های اخلاقی لگدکوب شود یا نه.

در واقع ما در عمل به لحاظ تشبه اخلاقی به پیامبر (ص) می لنگیم؟

بله، شما رد پای این رفتارهای غیر اخلاقی را در جامعه ما هم می بینید. گاهی انسانی که مرتکب خلافی شده با اقداماتی که انجام می دهیم به یک تبهکار حرفه ای بدل می کنیم. در صورتی که اگر ما به نحو انسانی و شایسته با او رفتار می کردیم و او را بی آبرو نمی کردیم در آن صورت او به جایی نمی رسید که دیگر چیزی برای از دست دادن نداشته باشد وقتی شما با کسی که جرمی مرتکب شده به گونه ای رفتار کردی که او دیگر چیزی برای از دست دادن نداشت تبدیل به یک مجرم حرفه ای می شود.

اما شما نگاه کنید و ببینید که آیا پیامبر (ص) یا ائمه اطهار (ع) ما این گونه رفتار می کردند؟ امام رضا (ع) در مناظره معروف مرو وقتی احساس کردند که مخالف ایشان متوجه مطلب شده است دیگر ادامه ندادند و گفتند ما پیش از این جلو نمی رویم. چرا؟ آیا ما این گونه ایم؟ ما در مناظره ها دنبال دو چیز می گردیم که اهل بیت (ع) این گونه نبودند. اول این که از طرف مقابل نسبت به درستی و حقانیت دیدگاه خودمان اذعان بگیریم و دوم این که تفوق خودمان را نسبت به آن ها نشان بدهیم.

یکی از مشکلات پیروان مذاهب و ادیان این است که گاهی به نام دین و مذهب در واقع به دنبال برتری جویی و برتری طلبی هستند، در حالی که برتری طلبی این همه در قرآن مذمت شده است که تِلْک الدَّارُ الْآخِرَةُ نَجْعَلُها لِلَّذِینَ لا یرِیدُونَ عُلُوًّا فِی الْأَرْضِ وَ لا فَساداً . قرآن به صراحت می گوید کسانی که به دنبال برتری جویی، برتری طلبی و علو هستند راهی به دار آخرت و بهشت ندارند، در حالی که ما خیلی وقت ها به نام دین، دفاع از شیعه و ... در حقیقت می خواهیم تفوق خودمان را نشان دهیم. در واقع درست این است که من به عنوان یک شیعه، سپر ائمه باشم همان طور که صحابه و یاران پیامبر و ائمه این گونه بودند اما رفتار ما به گونه ای است که بیشتر ائمه را سپر بلای خود می کنیم.

پایان پیام/187
ضمیمه :

   #قرآن #پیامبر اکرم #امام رضا #حکومت #مولانا

محتوای خبر «خطر برتری طلبی پیروان ادیان و مذاهب» را در سایت «شبستان» ببینید