تاریخ دریافت خبر: نظر بینندگان
آیین های محرم در استان چهارمحال و بختیاری

آیین های محرم در استان چهارمحال و بختیاری تنوع و گوناگونی خاص خود را دارند. این آیین ها سابقه بسیار داشته و از روزگاران گذشته تاکنون در استان برگزار می شوند.

مقاله های مرتبط:

ماه چهارمحال و بختیاری یکی از ماه هایی است که در آن کار گروهی در برپایی عزاداری به اوج خود می رسد. در دهه نخست این ماه که بیش ترین آیین های عزاداری در آن برگزار می شود و هر کسی با توجه به توان خود گوشه ای از کار هیات های عزاداری را بر عهده می گیرد. آیین سنتی خیمه سوزان و مراسم تعزیه حضرت قاسم(ع) در شهر طاقانک، آیین های گل زنی، آقا سلام و علم گردانی(فرو بردن علم در گرداب) در شهر بن، آیین سنتی«چاق چاقو» در شهر سامان و روستای اطراف، آیین های استقبال از محرم با راه اندازی کاروان نمادین، بازسازی صحنه های جانسوز کربلا، مجالس سخنرانی با هدف تبیین اهداف واقعه ی کربلا و قیام امام حسین(ع)، سازماندهی هیات های مذهبی، اجرای مجالس روضه خوانی، نوحه خوانی، تعزیه خوانی، زنجیرزنی و سینه زنی، طبخ و توزیع غذاهای نذری از جمله آش، حلیم و شله زرد و...، از جمله آیین های مرتبط با ایام سوگواری شهادت حضرت اباعبدالله الحسین(ع) و یاران باوفای ایشان در دهه ی اول ماه محرم در استان چهارمحال و بختیاری است.

محرم در چهارمحال و بختیاری

عکس از خبرگزاری مهر

اصل آیین های ویژه تاسوعا در نقاط مختلف چهارمحال و بختیاری یکی است، اما در شیوه اجرا تفاوت هایی با یکدیگر دارند

مردم چهارمحال و بختیاری با نواخته شدن آهنگ حزن انگیز عزا، پیراهن سیاه بر تن می کنند و برای برپایی خیمه های عزاداری در این استان مهیا می شوند. بر اساس یک سنت دیرین، شب تاسوعای حسینی در بین برخی از ساکنان چهارمحال و بختیاری به شب « چوب و دهل» معروف است و روز عاشورا را روز «تیغ» می نامند.

اصل آیین های ویژه تاسوعا در نقاط مختلف چهارمحال و بختیاری در حقیقت یکی است، اما در شیوه اجرا تفاوت هایی با یکدیگر دارند. جوانان بیش تر در هیات های عزاداری به زنجیرزنی می پردازند و پیران و بزرگان نیز در این استان در آیین های سینه زنی شرکت می کنند. در ایام گذشته مساجد «مسجد نو»، «جامع» و «ابومحمد» مثلث سه گانه و محوری عزاداری بن و سامان، زنجیرزنی به صورت سه ضربه ای است. در برخی از روستاها و شهرهای حاشیه زاینده رود و بیش تر در بین آن هایی که با گویش ترکی صحبت می کنند، عزاداران زنجیر سه ضرب می زنند و مداحان با دو گویش فارسی معیار و ترکی قشقایی مداحی می کنند و طبل زنان و سنج زنان نیز ریتم عزایشان سه ضربی است. در برخی از این هیات های عزاداری امام حسین(ع) در مناطق ترک نشین استان، زنجیرزنی و مداحی به صورت تک زنجیر و پنج ضرب و هفت ضرب وجود دارد که این شیوه اکنون در بین جوانان کمی کم رنگ شده است.

محرم در چهارمحال و بختیاری

عکس از سایت صاحب خبر

در فرخ شهر صبح تاسوعا به یاد علمدار دشت کربلا، علامت گردانی رایج است و در عصر این روز در اشکفتک تا چالش تر علم چوبی با پارچه های سبز به حرکت در می آید

در استان چهارمحال و بختیاری «علامت» به گونه ای خاص برای ماه محرم آماده می شود و برای سر هم کردن علامت های سنگین فلزی، بزرگان «علامت بر» دور هم جمع می شوند و علامت یک مسجد یا دسته عزاداری را متصل و سر هم می بندند. در فرخ شهر صبح تاسوعا به یاد علمدار دشت کربلا، علامت گردانی رایج است و در عصر این روز در بخش اشکفتک تا چالش تر نیز علم چوبی با پارچه های سبز به حرکت در می آید. در این آیین بزرگان دسته های عزاداری علامت های سیزده فنره را بلند می کنند و جوانان و تازه کارها نیز اقدام به بلند کردن و گرداندن علامت های هفت فنره یا پنج فنره می کنند. کسانی که می خواهند علامت سیزده فنره را بلند کنند باید یکی از بزرگان و پیشکسوتان علامت گردان بوده و یا یکی از بزرگان معرف او به سردسته علامت گردان ها باشد و یا بزرگ علامت گردان ها، حمایل او را بسته باشد. علامت ها در پیشاپیش دسته های عزاداری حرکت می کنند و بزرگ و پیر علامت گردان های هیات، در چهارراه و یا یکی از میدان های شلوغ شهرها، با انداختن علامت تا آستانه زمین و تعظیم دادن علامت، اقدام به «سلام» به دیگر عزاداران می کند. در دهه های گذشته در شهرکرد، هر طایفه در بین عزاداران دارای یک علامت بود و علامت برها و علامت گردان ها نیز بیش تر از همان طایفه بوده اند که این شیوه امروزه منسوخ شده است.

محرم در چهارمحال و بختیاری

عکس از سایت شیپور

در شهرستان شهرکرد آیین های سینه زنی به صورت چرخشی و مدور سه ضربی انجام می شود.

در برخی شهرهای شهرستان شهرکرد(که بیش تر حسینیه های استان را نسبت به شهرستان های دیگر دارد) آیین های سینه زنی به صورت چرخشی و مدور سه ضربی انجام می شود. در برخی از مناطق استان سینه زنی به صورت «واحد» و یا سینه زنی «خرمشهری» در دهه ی اول انجام می شود. در برخی از دسته های عزاداری در روستاها یا شهرهای کوچک استان و بیش تر در مناطق بختیاری نشین نیز نوازندگان سرنا و دهل با نواختن ساز چپ و نوای عزا، حرکت می کنند که برخی از عزاداری ها نیز با حرکت دادن نمادین اسرای کربلا همراه است. در شهر فرخشهر نیز دسته های عزاداری به صورت منظم و گسترده پشت سر هم در سطح شهر زنجیرزنی می کنند و زنجیرزنی مردم به صورت جفت است که در پیشاپیش دسته های عزاداری نیز، تعزیه خوانان و گروه های تعزیه خوان در حرکت هستند.

محسن نفرستی

عکس از محسن نفرستی

در شهر طاقانک، شب تاسوعا شاهد برافراشته شدن خیمه ها و در روز عاشورا نیز شاهد خیمه سوزی است، مردم برای تبرک، قسمتی از این خیمه های سوخته را همراه خود می برند

شهر«طاقانک» شب تاسوعا شاهد برافراشته شدن خیمه ها و در روز عاشورا نیز شاهد خیمه سوزی است و پس از به آتش کشیده شدن خیمه ها، مردم برای تبرک، قسمتی از این خیمه های سوخته را همراه خود می برند.

در برخی از شهرها دو چوب کوچک را به هم می زنند و این برهم زدن چوب ها به نام «چاق چاقو» یا «چک چکو» معروف است و نشانه ای از صدای سم ستوران و شمشیرها در دشت کربلا بوده و این آیین نیز مانند سنج به صورت ۵ ضربی و هفت ضرب شکل گرفته است.

محرم در چهارمحال و بختیاری

باشگاه خبرنگاران جوان

در شهر بن، عزاداران علامت های چوبی هیات ها را به مدت یک شب در آب گرداب بن می گذاشتند و در روز تاسوعا و عاشورا، با پارچه های سیاه به حرکت درمی آوردند

در شهر بن نیز عزاداران علامت های چوبی هیات ها را به مدت یک شب در آب گرداب بن می گذاشتند و در روز تاسوعا و عاشورا، به حرکت دادن آن ها می گذاشته اند و در روز تاسوعا و عاشورا، به حرکت دادن آن ها که به صورت تنه درخت ارتفاع دار و با پارچه های سیاه پوشانده شده، اقدام می کردند. در روز عاشورا در شهر بن آیین سنتی گل مالی و آقا سلام از گذشته تا کنون رایج بوده است.

در این دهه بسیاری از خانه ها حسینیه می شوند و با پهن کردن سفره نذری از عزاداران پذیرایی می کنند.

در این آیین بنا بر نذر خانواده ها، اهالی کوچه ها با سیاه پوش کردن سر در منازل و اماکن، اقدام به برگزاری آیین های روضه خوانی، مقتل و سلام، تعزیه و برپایی زیارت عاشورا می کنند. مردم چهارمحال و بختیاری در پایان عزاداری خود در روز عاشورا، شب هنگام با حضور در قبور و گلزار شهدا و امام زادگان با برافروختن شمع آیین «شام غریبان» برگزار و با دهه ی نخست محرم وداع می کنند.

محرم در چهارمحال و بختیاری

عکس از محسن صفری

عکس کاور از خبرگزاری تسنیم

   #عاشورا #کربلا #نوحه #کاروان #شهادت #زیارت #زیارت عاشورا #خانواده

محتوای خبر «آیین های محرم در استان چهارمحال و بختیاری» را در سایت «کجارو» ببینید