تاریخ دریافت خبر: نظر بینندگان
"مهریه"؛ نسیه ای که کابوس هولناک مردان است "مهریه"؛ نسیه ای که کابوس هولناک مردان است

"مهریه" واژه ای آشنا و تداعی تعهدی شرعی و قانونی از طرف شوهر نسبت به زن است؛ تعهدی که برخی با بی توجهی از کنار آن می گذرند و می گویند: "کی داده و کی گرفته"، غافل از اینکه همین "نسیه" امروز ممکن است به کابوس هولناک فردا تبدیل شود.

انتخاب مهریه های بالا برای دختران از طرف خانواده ها و پذیرش آن از طرف پسر و خانواده وی در حالی است که این روزها بخش زیادی از زندانیان جرائم غیر عمد که به دلیل ناتوانی در پرداخت بدهی، اسیر میله های خاکستری شده اند و بخش زیادی از این بدهی، مهریه است.

آمارها نشان می دهد هر سال بر شمار افرادی که به دلیل نداشتن توانایی در پرداخت مهریه همسر راهی زندان می شوند، افزوده می شود به طوری که مدیرعامل ستاد دیه کشور آخرین بار آمار این افراد را 2 هزار و 500 نفر اعلام کرد.

این آمار تکان دهنده بخشی از قربانیان مهریه های بالاست و همه پرونده های قضایی مربوط به این موضوع را در برنمی گیرد زیرا ممکن است برخی افراد به ستاد دیه مراجعه نکرده یا مشمول کمک های این ستاد نشوند که اگر آمار همه پرونده ها در حوزه درخواست مهریه از طرف همسر بیان شود به یقین عدد بالایی را نشان می دهد.

مهریه هدیه شوهر به زن است؛ نه وسیله ایجاد ترس و باج گیری

مهریه که پیشینه آن به پیش از اسلام بازگشته و سایر اقوام چون یونانی ها و زرتشتیان ایران هم در قبال ازدواج دختران خود مبلغی را از خانواده پسر دریافت می کردند در اسلام به عنوان سنتی نبوی مطرح شده و پشتیبانی برای زن در زندگی مشترک به شمار می رود.

قرآن کریم در آیه 4 سوره مبارکه "نساء" به صراحت بیان می کند که "وآتُو النِسأَ صَدُقاتِهِنَّ نَحْلَ" یعنی "مهریه زنان را که به خود آن ها تعلق دارد (نه به پدران یا برادران آن ها) و عطیه و پیشکشی است از جانب شما به آنها به خودشان بدهید"؛ این آیه شریف به سه نکته اساسی اشاره دارد: نخست اینکه با نام "صدُقه" یادکرده نه مهریه زیرا نشانه راستین بودن علاقه مرد است، دوم اینکه با ملحق کردن ضمیر(هُنَّ) به این کلمه می خواهد بفرماید که مهریه به خود زن تعلق دارد نه پدر و مادر و مزد پرورش و شیر دادن و تغذیه و خوراک او نیست و سوم اینکه با کلمه نحله کاملاً تصریح می کند که مَهر، هیچ عنوانی جز پیشکش و هدیه ندارد.

درواقع مهریه بیش از آنکه یک ارزش مادی برای زن باشد، ارزش معنوی است و اگر خدای ناکرده جدایی هم رخ دهد پشتوانه اجتماعی برای زن محسوب می شود.

پیامبر اکرم(ص) نه تنها برای دختر عزیز خود مهریه کم را تعیین فرموده که بهترین زنان امت خود را خوش روترین آن ها و دارای مهر اندک می دانند و از طرف دیگر امام صادق(ع) هم علامت شومی و ناخجستگی زن را زیادبودن مهریه او دانسته اند.

با این وجود برخی با درک نادرست از سنت های دینی و تعیین مهریه های بالا، بدعت هایی را در جامعه پدید می آورند که در اندک زمانی تبدیل به سنت های دیرینه می شود! و گاه افراد یک فامیل یا حتی یک شهر در تعیین مهریه به فلان عدد یا رقمی که رواج یافته، استناد می کنند.

هرچند برخی افراد با 14 یا کمتر هم ازدواج می کنند، اما با کمال تأسف چشم و هم چشمی های امروزی موجب شده تا به طورمعمول عدد مهریه کمتر از 100 سکه بهار آزادی نباشد و گاه این رقم به هزار سکه هم می رسد یا سال تولد عروس یا سال عقد به عنوان رقم مهریه تعیین می شود، عددی که شوهر ملزم به پرداخت دست کم 110 سکه از آن و در غیر این صورت چشیدن طعم زندان است.

افزایش نرخ طلا در بیشتر شدن تعداد زندانیان مهریه مؤثر است

مدیرعامل ستاد دیه استان همدان با بیان اینکه آمارها نشان می دهد افزایش نرخ طلا در بیشتر شدن تعداد زندانیان مهریه تأثیر به سزایی دارد به "تسنیم"، گفت: 67 نفر بابت ناتوانی در پرداخت مهریه همسر در زندان های استان به سر می برند که بیشتر آن ها مربوط به پرونده های سال 95 و 96 است.

یدالله روحانی منش افزود: در 5 سال گذشته 214 زندانی مهریه به کمک ستاد دیه از زندان آزادشده اند که مبلغ بدهی آن ها 35 میلیارد و 160 میلیون و 924 هزار تومان بوده است.

وی بیان کرد: بررسی ها نشان می دهد که تعداد زندانیان مهریه در 5 سال گذشته افزایش یافته به طوری که تعداد آزادشدگان در سال های 92، 93، 94، 95 و 96 به ترتیب 61، 37، 24، 44 و 48 نفر بوده است.

روحانی منش اعلام کرد: البته این آمار مربوط به افرادی است که برای گرفتن کمک به ستاد دیه مراجعه کرده اند و آمار اصلی از تعداد پرونده های درخواست مهریه در اختیار دادگستری است.

وی با اشاره به مهم ترین عوامل جدایی زوجین از یکدیگر و درخواست طلاق مطرح کرد: بیکاری، اعتیاد، دخالت های اطرافیان، نداشتن شناخت زوجین در مرحله روابط با دیگران، چشم و هم چشمی، عوام گرایی، مشکلات اقتصادی و مالی، نبود درک صحیح از زندگی مشترک، محروم بودن از تربیت صحیح فرزندان در مرحله کودکی، نبود گذشت عاقلانه در مسائل زندگی، نبود احترام متقابل و نبود درک صحیح از زندگی مشترک از مهم ترین مواردی است که می توان به آن اشاره کرد.

روحانی منش افزود: از مهم ترین راهکارهای لازم برای پیشگیری از وقوع طلاق هم می توان به رونق اقتصادی جامعه و برطرف شدن مشکل بیکاری، مبارزه با اعتیاد، فرهنگ سازی، شناخت عاقلانه زوجین از یکدیگر، مبارزه با اعتیاد، فرهنگ سازی، گسترش آموزش های همگانی و سبک صحیح زندگی مشترک، توازن خانواده ها با یکدیگر، تربیت صحیح فرزندان، گذشت عاقلانه در مورد اختلافات ساده زندگی و احترام زوجین نسبت به یکدیگر و اطرافیان اشاره کرد.

زنانی دارای مهریه بالا گرایش بیشتری به گرفتن طلاق دارند

یک روانشناس و مدرس دانشگاه هم با بیان اینکه مهریه بالا عامل محرکی در روی آوردن زوجین به دادگاه های خانواده است، گفت: افرادی که مهریه سنگین دارند در صورت بروز هر نوع اختلاف خانوادگی و مشکل، سریع تر از مجرای قانون اقدام کرده و تصمیم های عجولانه تر و هیجانی تری می گیرند تا افرادی که مهریه سبک تری دارند.

شهریار عبدالملکی در گفت وگو با "تسنیم" افزود: درواقع برخورد سریع به مراجع قانونی و اجرای مهریه، نخستین تصمیمی است که ممکن است به ذهن این افراد خطور کند، اما افرادی که مهریه کم دارند به طورمعمول از راهکارهای دیگری برای برطرف کردن مشکلات بین خود استفاده می کنند.

وی بیان کرد: بر اساس آمار و اطلاعات گزارش شده از طریق مراجع قضایی، درصد زیادی از جمعیت کیفری موجود در زندان ها را افراد ناتوان در پرداخت مهریه تشکیل می دهند و این نشان می دهد که تعیین مهریه های بالا می تواند عاملی برای افزایش جمعیت کیفری باشد.

عبدالملکی مطرح کرد: گرچه مهریه به معنای خاص خود می تواند یک عامل بازدارنده برای برخی از تصمیم های غلط و انتخاب های نادرست باشد، اما مقدار و مبلغ آن هم دارای اهمیت زیادی است.

وی اعلام کرد: معتقدم نهادهای قانونی و مدنی باید در چارچوب قوانین و مقررات و حتی فرهنگ سازی چاره ای برای این موضوع بیاندیشند و تضمین های منطقی تر و عقلانی تری را جایگزین مهریه کنند.

عبدالملکی تصریح کرد: درواقع با انتخاب تضمین های قانونی هم سنگ و هم وزن با مهریه می توان از یک طرف کیان زندگی را حفظ کرده و از طرف دیگر احساس ترس و عذاب ناشی از مهریه را گرفت.

وی با بیان اینکه که مقوله مهریه نتوانسته کارکرد واقعی خود را در ساختار مشترک زندگی امروزی داشته باشد، تأکید کرد: لازم است ضمن استفاده کردن از ظرفیت ها و قابلیت های مبانی مذهبی و دینی اسلام، سنت ها و آداب اولیاء دین به ویژه پیامبر(ص) و استفاده از عرف معمول، نگاه دیگری به این موضوع داشته باشیم تا بتوان پیامدهای ناشی از مهریه های سنگین را مدیریت کرد.

تعیین "مهر السنه" در بیشتر کشورهای اسلامی به جز ایران

معاون پیشگیری از وقوع جرم دادگستری استان همدان هم در گفت وگو با "تسنیم" با بیان اینکه بر اساس شرع نمی توان جایگزین دیگری برای مهریه تعیین کرد، گفت: برخی موارد نامعقولی چون اعضای بدن شوهر یا 4 کیلو بال مگس را به عنوان بخشی از مهریه تعیین می کنند که از نظر قانونی پذیرفته نیست زیرا چیزی که به عنوان مهریه تعیین می شود باید ارزش مادی و مالی داشته باشد.

سعید گلستانی با اشاره به اینکه نمی توان سقفی را برای مهریه تعیین کرد، افزود: در بیشتر کشورهای اسلامی "مهر السنه" که معادل 25 سکه بهار آزادی است انتخاب می شود، اما مردم ایران از این سنت پیروی نمی کنند.

وی مطرح کرد: طلاق پدیده ای اجتماعی است که در هر بازه زمانی با توجه به شرایط اقتصادی، اجتماعی و فرهنگی فراز و نشیب هایی دارد و مهریه های سنگین هم در کنار عوامل اجتماعی، تغییر سبک زندگی و دخالت های اطرافیان در گرایش به طلاق مؤثر است، هرچند بیشتر اهرمی برای ترساندن مرد است و عموم زنانی که مهریه خود را به اجرا می گذارند به دلیل ناتوانی همسر در پرداخت آن چیز زیادی عایدشان نمی شود و بیش از 50 یا درنهایت 100 سکه را نتوانسته اند وصول کنند.

گلستانی تصریح کرد: زن در جایی می تواند با درخواست شکایت، همسرش را بابت ناتوانی در پرداخت مهریه به زندان بیاندازد که شوهر 110 سکه را به او پرداخت نکرده باشد، اما اگر این رقم پرداخت شده باشد دیگر حکم حبس اجرا نمی شود.

لزوم بازنگری مجلس در قانون مهریه با توجه به شرایط اقتصادی جامعه

چند سال پیش بود که مجلس قانون «رفع جنبه کیفری از صداق بالای ١١� سکه» را تصویب کرد، مصوبه ای که بر اساس آن مرد ملزم به پرداخت 110 سکه از مقدار تعیین شده در مهریه است و اگر نتواند با شکایت زن به زندان می رود.

این قانون که ظاهراً بدون درنظرگرفتن نرخ روزافزون طلا تصویب شده به صراحت تأکید می کند که اگر مرد ١١� سکه را به همسرش بدهد، بر اساس قانون «رفع جنبه کیفری از صداق بالای ١١� سکه» دیگر محکمه ای نمی تواند او را در حبس نگه دارد، اما ملزم به پرداخت بقیه مهریه است.

تعیین 110 سکه برای این قانون در حالی است که امروزه با وجود هزینه های بالای زندگی اندک مردان می توانند حتی پس از گذشت سال ها 10 سکه را به همسر خود پرداخت کنند چه رسد به 110 سکه و باید برای تصحیح این قانون فکری کرد.

به نظر می رسد نمایندگان مجلس باید تا دیر نشده چاره ای برای این موضوع بیندیشند تا هرساله شاهد افزایش شمار مردانی که قربانی این "نسیه" بسیار "نقد" می شوند نباشیم، مردانی که به زندان رفتنشان نه تنها دردی را از زنان دوا نمی کند، بلکه موجب بروز آسیب های روحی و روانی برای فرد زندانی و خانواده او شده و بخش مهمی از نیروی کار جوان جامعه هم از دست می رود.

گزارش از سمیه مظاهری

   #مهریه #خانواده #همسر #روحانی #همدان #ازدواج #سکه بهار آزادی #استان همدان #دادگستری #مشکلات اقتصادی