تاریخ دریافت خبر: نظر بینندگان
دانشجویان خود را برای قبولی در دانشگاه های مختلف در مقطع دکتری امتحان می کنند و ما میخواهیم به روند جدید مصاحبه دکتری بپردازیم.

335466_304.jpg

به گزارش گروه دانشگاه خبرگزاری دانشجو؛ چند روزی است مصاحبه های پذیرش دکتری در دانشگاه ها شروع شده و دانشجویان شانس خود را برای قبولی در دانشگاه های مختلف امتحان می کنند. طی سال های گذشته حجم داوطلبان متقاضی ورود به دانشگاه از مقطع کارشناسی و ارشد به مقطع دکتری رسیده و این موضوع در کنار تب مدرک گرایی و وضعیت نامناسب اشتغال در کشور از عوامل مهم افزایش داوطلبان ورود به مقطع دکتری است. در آزمون امسال ۱۸۷هزار نفر شرکت کردند و این درحالی است که ظرفیت پذیرش دانشگاه ها و موسسات آموزش عالی (به جز دانشگاه آزاد اسلامی) در این دوره حدود ۱۳هزار نفر است. مسائل مختلفی در ذهن داوطلبان ورود به مقطع دکتری وجود دارد؛ اینکه سازوکار امتیازدهی در پذیرش دکتری چیست؟ تا چه حد نظرات اساتید مصاحبه کننده در پذیرش مقطع دکتری تاثیر گذار است؟ آیا گروه های علمی تمایل دارند تا از دانشجویان همان دانشگاه، دانشجوی دکتری پذیرش کنند یا خیر؟ به همین بهانه سراغ جمعی از پذیرفته شدگان که برای انجام مصاحبه به یکی از دانشگاه های تهران آمده بودند، رفتیم و پای صحبت شان نشستیم.

دکتر بشم که چی بشه؟

امروزه با توجه به اوضاع نه چندان مناسب اشتغال در کشور و وضعیت بیکاری فارغ التحصیلان روند تقاضای پذیرش دکتری رشد چشمگیری داشته، هرچند تعداد زیادی از متقاضیان دلیل تقاضای خود برای ورود به مقطع دکتری را افزایش حقوق می دانند اما طبیعتا متقاضی دکتری که انگیزه افزایش حقوق داشته باشد، گزینه مناسبی برای ورود به این مقطع نیست، قطعا انگیزه ورود به این مقطع باید یکی از مراحل گزینش مصاحبه باشد اما به نظر می رسد توجه چندانی به این مهم نمی شود.

در مصاحبه با داوطلبان کنکور دکتری انگیزه بیشتر این افراد دستیابی به مراتب شغلی بالاتر و پذیرش به عنوان اعضای هیات علمی دانشگاه هاست.

یکی دیگر از انتقادات دانشجویان داوطلب مصاحبه دکتری، هزینه جداگانه مصاحبه دانشجویان در دانشگاه های مختلف است و دانشجویان داوطلب برای هر دانشگاهی که در مصاحبه آن شرکت می کنند باید هزینه تعیین شده این دانشگاه را پرداخت کنند، هرچند این انتقاد از سوی دانشجویان باعث شده مسئولان وزارت علوم درجهت حل این موضوع حرکت کنند. مسئولان دانشگاه علامه برای حل این موضوع تلاش بسیاری به منظور ایجاد امکانات رفاهی دیگر برای دانشجویان کردند تا حداقل دغدغه دانشجویان در مسائل مالی و رفاهی کاهش یابد.

2 پادشاه در یک گروه دانشکده نگنجد؟!

سال گذشته استاد یکی از دانشگاه های تهران در کانال اطلاع رسانی خود با افتخار اعلام کرد که چهار نفر از 6 دانشجوی پذیرفته شده مصاحبه دکتری، دانشجوی او در مقطع کارشناسی ارشد همان دانشگاه بوده اند. این تقریبا موضوع جاافتاده ای است که دانشگاه ها بیشتر مایلند تا دانشجویان همان دانشگاه را برای مقطع دکتری انتخاب کنند. سال گذشته نیز اتفاق جالبی رخ داد؛ ازجمله اینکه نفر اول آزمون دکتری در رشته علوم سیاسی در هیچ دانشگاهی پذیرفته نشد! یاسین دانشجوی دانشگاه علم و صنعت در یکی از گرایش های فیزیک است. او می گوید سه سال متوالی رتبه یک کنکور دکتری بوده اما دانشگاه های دیگر او را نپذیرفته اند و دانشجویان خودشان را قبول کرده اند. البته دانشگاه هایی نیز هستند که اکثر ظرفیت خود را به دانشجویان دیگر دانشگاه ها اختصاص داده اند. یکی از داوطلبان مصاحبه دکتری نظری بدبینانه دارد و می گوید: «به زبان ساده برخی اساتید دانشگاه ها اگر احساس کنند داوطلب دکتری ممکن است در آینده رقیب او شود از پذیرش این دانشجو ممانعت می کنند.»

اما یکی دیگر از داوطلبان درقبال این موضوع نظر متفاوتی دارد و می گوید: «اتفاقا اکثر دانشگاه ها دانشجویان خودشان را قبول دارند و همان ها را می پذیرند.» او ادامه می دهد: «رقیب کشی در موضوع جذب هیات علمی موضوعیت دارد و نه در جذب دانشجوی دکتری!» با این حال دکتر غیاثی، مدیر تحصیلات تکمیلی دانشگاه علامه طباطبایی معتقد است: «جذب مقطع دکتری از تمامی مقاطع قبلی با اهمیت تر است و کسانی که در این مقطع پذیرش می شوند باید کاملا از لحاظ علمی مورد بررسی دقیق قرار گیرند تا نهایت عدالت رعایت شود.»

عضو هیات علمی گروه آموزش عالی دانشگاه علامه طباطبایی در مورد پذیرش دانشجویان دانشگاه در مقطع دکتری همان دانشگاه می گوید: «نگاه دانشگاه علامه طباطبایی کاملا برعکس است و توانایی دانشجویان را درتمامی زمینه ها بررسی کرده و نتیجه می گیرد.

به عنوان مثال بین پذیرفته شدگان رشته آموزش عالی در دانشگاه علامه طباطبایی در چهار سال گذشته، تنها یک نفر از بین دانشجویان خود دانشگاه علامه طباطبایی است، لذا قبول نشدن رتبه های برتر در دانشگاه علامه به دلیل سوءگیری اساتید نیست بلکه کمیته های علمی کاملا پرونده متقاضیان را بررسی می کنند.»

آیین نامه جذب دکتری در هزارتوی تغییر

در سال های گذشته سازوکار ارزیابی داوطلبان و امتیازات قبولی دکتری چندین بار تغییر کرده است؛ هر بار نیز مسئولان گفته اند در پی مکانیسمی هستند که به عدالت نزدیک تر باشد با این حال نگرانی های متعددی از مکانیسم قبولی به ویژه مصاحبه دکتری برای داوطلبان ورود به مقطع دکتری وجود دارد.

یکی از فارغ التحصیلان مقطع دکتری توضیحات جالبی درباره تغییرات آیین نامه می دهد و می گوید: «به طور کلی آیین نامه جذب دکتری منبعث از دو نگاه کلان است و با تغییر دولت ها و به تبع آن تغییر سیاست های اقتصادی، سیاسی، فرهنگی و... نحوه ارزیابی دانشجویان برای ورود به مقطع دکتری تغییر کرده است.» او می گوید: «فقط از سال 88 تاکنون سه بار این آیین نامه تغییر کرده است. طی سال های 88 تا 92 با این استدلال که جلوی سلیقه ای عمل کردن دانشگاه ها گرفته شود، پذیرش دکتری بیشتر متاثر از نمره کنکور بود، به طوری که 70 درصد نمره مربوط به کنکور سراسری دکتری بود و 30 درصد باقی مربوط به امتیازات مصاحبه دکتری.»

این فارغ التحصیل مقطع دکتری این شیوه را به عدالت نزدیک تر می دانست و می گفت: «در این شیوه نه دانشگاه و نه داوطلب از نمره کنکور اطلاعی نداشتند و صرفا به دانشگاه ها و داوطلب اعلام می شد که حائز رتبه کافی شده و به دانشگاه ها برای مصاحبه معرفی می شد و درنهایت با ارسال نتیجه مصاحبه به وزارت علوم نمره نهایی تعیین می شد. در این مکانیسم دانشجویان دانشگاه های غیرتهرانی نیز امید داشتند که در دانشگاه های خوب تهران پذیرفته شوند. بعد از تغییر دولت در سال 92 و طرح شعار استقلال دانشگاه ها، مکانیسم نمره دهی پذیرش دکتری کاملا برعکس و اختیار عمل بیشتری به دانشگاه ها داده شد، به طوری که 70 درصد نمره مربوط به مصاحبه و امتیازات پژوهشی و آموزشی شد و فقط 30 درصد نمره نهایی مربوط به کنکور.»

حال دیگر آش آنقدر شور و انتقادات آنقدر بالا گرفت که درنهایت در سال 97 میزان تقسیم امتیازات برای مصاحبه و کنکور نصف شد و 50 درصد مربوط به مصاحبه و 50 درصد مربوط به نمره کتبی کنکور تغییر پیدا کرد.

آیین نامه فعلی؛ عادلانه یا افزایش پنهان نقش دانشگاه ها؟

برخی دانشجویان معتقدند سیستم فعلی با 50 درصدی شدن نمره دهی، نسبت به چند سال گذشته که نسبت هفتاد سی بود، عادلانه تر شده و امکان سلیقه ای عمل کردن دانشگاه ها کاهش یافته است، چراکه دانشجویانی وجود دارند که به اصطلاح تست زن خوبی هستند ولی توانایی ارتباطی خوبی ندارند و امکان دارد در جلسه مصاحبه نمره کافی را کسب نکنند اما دانشجویانی هم هستند که از لحاظ امتیازات پژوهشی و توانایی های ارتباطی افرادی توانا باشند اما نمره بالایی در کنکور کسب نکنند.

اما در مقابل عده ای دیگر معتقدند در سازوکار جدید و با افزایش اختیارات دانشگاه ها، امکان سلیقه ای عمل کردن دانشگاه ها بیشتر شده است و نظر مصاحبه کنندگان نقش تاثیرگذاری در قبولی فرد دارد. آنها می گویند درست است که 30 نمره از 100 نمره مصاحبه مربوط به ارزیابی جلسه است اما در 70 نمره دیگر هم نظر مصاحبه کننده تعیین کننده است. زهره یکی از داوطلبان است که در توضیح آیین نامه فعلی می گوید: «برای کسب 50 درصد مصاحبه های آزمون دکتری 97 سه قسمت طراحی شده که هر کدام امتیازات خاص خود را دارند، هر چند نظر تیم مصاحبه کننده حرف آخر را در نمره دهی مشخص می کند، در این نمره دهی، ۴۰ نمره به سوابق پژوهشی، ۳۰ نمره به سوابق آموزشی و ۳۰ نمره نیز به ارزیابی های جلسه مصاحبه اختصاص دارد و دانشگاه ها موظف هستند نمره معرفی شدگان به مصاحبه دکتری و نمره تعیین شده برای 50 درصد دانشگاه را به سازمان سنجش آموزش کشور ارسال کنند.» او ادامه می دهد: «مثلا در بخش امتیازات پژوهشی، این طور نیست که صرف داشتن مقالات علمی پژوهشی داخلی یا خارجی مرتبط با رشته تحصیلی یا گواهی ثبت اختراع برای شما امتیازآور باشد، چراکه ممکن است مصاحبه کننده بگوید فلان مرجع یا کنفرانس منتشر کننده مقاله مورد تایید ما نیست و به همین راحتی شما این امتیاز را نمی گیری!.»

داوطلب دیگری بحث را ادامه می دهد و می گوید: «در بخش امتیازات آموزشی، کمیته مصاحبه کننده اختیار دارد تا حدود 12 امتیاز به کیفیت دانشگاه محل تحصیل دوره کارشناسی و کارشناسی ارشد بدهد. در اینجا یک ناعدالتی که رخ می دهد این است که برخی دانشجویانی که از مهندسی به علوم انسانی تغییر رشته داده اند شانس بیشتری دارند.»

او در چرایی این مساله توضیح می دهد: «در سال های اخیر بسیار دیده ام که دانشجویان فنی مهندسی که دارای رتبه های خوب در دانشگاه های سطح یک بوده اند، حالا به دلیل نبود شغل یا هرچیز دیگری مثلا از مقطع ارشد به رشته مدیریت تغییررشته داده اند، در مقابل دانشجویانی که از دوره کارشناسی با علاقه به رشته مدیریت آمده اند و حالا در دانشگاه های شهرستان های حتی بزرگ هم بوده اند، شانس بیشتری در کسب این امتیاز دارند. در سال های قبل که نمره کنکور بیشتر بود دانشجویان خوب دیگر دانشگاه های غیرتهرانی هم امید داشتند تا به دانشگاه های سطح یک بیایند.»

با این حال مقامات سازمان سنجش سلیقه ای رفتار کردن دانشگاه ها در جذب دانشجوی دکتری را فاقد عمومیت دانسته و اظهار دارند برای جلوگیری از این کار، دانشگاه ها موظف هستند نحوه ارزیابی های خود را برای داوطلبان شفاف سازی کنند. میزان نمره دهی به معدل، مقاله و... را نمایش دهند.

دکتر غیاثی، مدیر تحصیلات تکمیلی و عضو هیات علمی گروه آموزش عالی دانشگاه علامه طباطبایی در مورد جدی بودن مصاحبه دکتری در گفت وگو با «فرهیختگان» می گوید: «برعکس تمامی اظهار نظرات مصاحبه دکتری باید کاملا عدالت محور و مبتنی بر توانایی دانشجویان باشد و ما در دانشگاه علامه طباطبایی در وهله اول به دنبال حفظ کرامت انسانی دانشجویان و رعایت انصاف هستیم. همه گروه های علمی دارای یک استاندارد از جهت تایم مصاحبه و سوالات هستند و باید در چارچوب شاخص ها و استاندارد ها حرکت کنند. طبیعی است دانشجویانی وجود دارند که نمره علمی خوبی از کنکور کسب کرده اند و تست زن خوبی باشند اما مقطع دکتری بسیار مهم است و ما در این مقطع نیازمند دانشجویانی با سطح تجزیه و تحلیل بالایی هستیم. در 30 نمره ای که به مصاحبه تخصیص داده شده ما به دنبال ویژگی های شخصیتی مناسب هستیم و افراد را از جهت اینکه چه میزان توانایی دفاع از سابقه خود دارند یا چه میزان به رشته انتخابی خود احاطه دارند، دسته بندی می کنیم.»

منبع: فرهیختگان

   #دانشگاه علامه #علامه طباطبایی #عدالت #مقاله #سازمان سنجش #آزمون دکتری #استاندارد #اشتغال #کنکور سراسری #استقلال