تاریخ دریافت خبر: نظر بینندگان
"پرتقال ها" و زبان پارودیک اش / نگاهی به نمایش "پرتقال ها" کامبیز میرزایی در مکتب خانه تئاتر "آن" بابل رضا امیرصالحی: میرزایی در "پرتقال ها" با حفظ زبان پارودیک اش؛ فضایی ساخته مغتنم برای بیان حرف ها و دغدغه هایش درباره آدم امروز ایرانی.

سرویس استان های هنرآنلاین: خدا را شکر که تماشاخانه"آن" سرپاست و با این که چرخ همواره به کار کشتی ارباب هنر نشسته، گروه میرزایی چالاک و نرم و آهسته پیش می رود و هر بار رخشان تر از پیش دُر می فشاند.

چشم ناپاک و هرز دور و کور انشاالله!

دوست داشتم دعا کنم رفیق نازنین ام را و چه باک اطوار و نحو نقد اثر هنری را مراعات نکنم که اصلا نوشته ام نقد نیست و هرگز منتقد نبودم. همانطور در هیچ نحله دیگری هم راه نداشتم و به منوالش واقف نبودم؛ مثل همین خود عالم ارجمند هنر و... الخ!

از فرم و روایت آثار میرزایی پیش از این نوشتم و "پرتقال ها" چنان تجربیات گذشته را تدارک دیده و فراهم آورده که موی لای درز جهانی که ساخته نمی رود. همه چیز میزان و به اندازه. برخی تئاتر دوست ها به میزانسن می گویند میزان؛ ایرانی جماعت یدطولایی دارد در این مصادره های نامشروع! بعد نتیجه اش می شود آدم های وازده ای که میرزایی خوب در "پرتقال ها" نشانشان داده؛ سامی بخت برگشته آن میانه هنگامه مهمانی پرده دوم به ناچار سابقه خانوادگی اش را باز تعریف می دهد؛ بیچاره غریب افتاده و سخت دلتنگ و دلواپس هویت دگرگون شده خودش هست. مونیتورینگ که قصه "پرتقال ها" از آن گسترش می یابد را بنده جبر تکنولوژیک تعریف می کنم؛ پدیده های مدرن در وقتی که اشراف به کارکردش نباشد، ماهیتی قاهرانه دارند؛همچنین مواجهه با مظاهر مدرنیسم و عدم معرفت نسبت به آن، زمینه هایی منجر به مازوخیسم را می سازد که فرد و نهایتا جامعه به تخریب خویش دست می یازد؛ مدرن گفتم، چون در زمانه ای هستیم که مظاهرش داعیه عالم نو دارند، وگرنه گزلیک هم دست نا اهلش می شود همان میزان خودمان جای میزانسن فرنگی!

پرتقال ها

میرزایی در "پرتقال ها" با حفظ زبان پارودیک اش که اینجا اتفاقا قوام ویژه ای یافته؛ فضایی ساخته مغتنم برای بیان حرف ها و دغدغه هایش درباره آدم امروز ایرانی؛ در آغاز سامی نویسنده روی واژه برج محل اسکان جمع حاضر در قصه تاکید دارد و با ارائه نقشه ای دکارتی از چیدمان و آرایش آپارتمان های موجود به تماشاگر گوشزد می کند که نشانگان را به خاطر بسپارد و همراه شود. "پرتقال ها" روایتی دارد که نشانگان در آن می چربد. استمداد آدم های پرده اول از فلش مموری و کامپیوتر خانگی و پذیرش قواعد این نوع زیست و نحوه مواجه شان با این پدیده و مثلا تشویش و اضطراب و احساس ناامنی مهندس کامپیوتر که از اسم رمز بلند بالای پسورد لب تابش هویداست و از این دست اشارات در جای جای روایت گنجانده شده و آدم هایی ساخته که ناآگاهانه تن به این ورطه داده اند.

ورطه ای که به هایپررئالیتی جناب بودریار پهلو می زند و انسان برساخته ای را در خود محصور کرده که هستی اش را از رسانه می گیرد.

رسانه ای که خود هویت ظاهرش بسته به شرایط موجود، هرآینه به رنگی در می آید و افقی سرگردان را برای آدم ها می آفریند و میرزایی توانسته در ساختار روایتش، این ریزش دائم را تسری دهد و تماشاگر را دچار آن کند.

پرتقال ها

در پرده دوم "پرتقال ها" که بساط مهمانی است، نشانگان موردنظر نویسنده تشدید می شود. ظرف پر از پرتقال و نوع پوشش و آرایش مهمانان و تاثیراتی که از رفتار هم می گیرند و واکنش هایی که دارند، همه حکایت از هویت رنگ باخته آدم هایی می دهد که در این بالماسکه رقابت نمی خواهند جا بمانند!

نشانه هایی که هریک کارکرد چندگانه ای دارند و در لایه های گوناگون معانی بی شماری را متبادر می کنند. پرتقال هم می تواند دال بر خوراک واحد و یکسان یک گروه باشد، هم آبشخور ذهن آنها که شبیه هم شده اند و یا نوع معاش و اقتصادشان که معاد و افق تعالی شان را ره می نماید و تدارک می بیند.

انسان برساخته هایپر رئالیتی همه شئوناتش را با رسانه تنظیم می کند و خودآگاه نیست و هیچ اشرافی به وضعیتش ندارد، چرا که آن را نیز رسانه برایش از پیش برنامه ریخته است.

میرزایی در "پرتقال ها" بستر خوبی فراهم آورده تا حرفش را بزند حتی آدم های فراوان بازی که شاید مطابق قواعد کلاسیک درام مازاد باشند، اینجا تداعی ازدحام نفوسی هستند که از عوارض تلقی جدید بشر است و فقط در پی هیاهو است. به نظر می رسد شرایط کارگاهی و آموزشی و سطح دانش برخی هنرآموزان مکتب خانه "آن" برای نوع نگاه و درام و اجرای آدم کاردانی مثل میرزایی، محدودیت هایی را ایجاد می کند و ظرفیت این آثار شایستگی ابراز در عرصه های معظمی را دارند، اما آنچه تاکنون در تاریخ هنرنمایش ماندگار شده نتیجه همدلی و هماهنگی است که گروه "آن" در پی کار مستمر به آن رسیده است. در همین سرزمین بیژن مفید فقید با نوآموزانی مانند محموداستادمحمد, شهرقصه ای آفرید که هرگز از یاد برومندان نخواهد رفت.

پرتقال ها

رضا امیرصالحی

(کارشناس ارشد سینما)

   #نقشه #عوارض #حکایت #آپارتمان