تاریخ دریافت خبر:
دست فروش ها چه کتاب هایی را می فروشند؟ تعداد کتاب های بازار زیر زمینی در خیابان انقلاب بسیار بیشتر از تعداد کتاب های مشکل دار است...

سرویس فرهنگ و ادبیات هنرآنلاین: در میان کتاب فروشی ها و فروشگاه های عرضه محصولات فرهنگی که در خیابان انقلاب واقع شده اند کتاب فروشی هایی که کتاب های درسی و کمک درسی عرضه می کنند بیشترین سهم را دارند. در کنار این کتاب فروشی ها که به ارائه کتاب های آموزشی و درسی اختصاص داده شده اند کتاب فروشی ها و فروشگاه های انتشارات مختلف نیز هستند که به ارائه کتاب های مختلف در زمینه های مختلف از جمله فلسفی، ادبی، تاریخی و... مشغولند. این کتاب فروشی ها تنها کتاب های نو و دست اول و چاپ جدید را به فروش می رسانند.

کتاب های این کتاب فروشی ها را می توان از فروشگاه های مختلف که در نقاط دیگر شهر واقع شده اند یا حتی به صورت خرید تلفنی تهیه کرد. اما انقلاب است و کتاب فروشی هایی که کتاب های قدیمی دست دوم (ای بسا دست چندم) می فروشند و بساط دست فروش هایی که با چند عنوان معدود کتاب تکراری که در بساط همه شان دیده می شود، در همسایگی همان کتاب فروشی های بزرگ و فروشگاه های عرضه محصولات فرهنگی به کسب و کار مشغولند. کتاب هایی که بر بساط کوچک همین دست فروش ها پیدا می شوند در فروشگاه های بزرگی که در چند متری شان قرار دارد پیدا نمی شود و میان کالاهایی که ارائه می دهند هم پوشانی وجود ندارد .

همین دست فروش ها که بساط کوچک شان را زیر آسمان دود گرفته مرکز شهر تهران پهن کرده اند و کتاب فروشی هایی که کتاب دست دوم می فروشند انقلاب را به مکانی ایده آل برای خرید کتاب های کم یاب ، نایاب، چاپ قدیم و... تبدیل کرده اند.

اما چرا بعضی از کتاب ها از دسترسی به بازار رسمی و به تبع آن فروش در فروشگاه های رسمی محروم می مانند؟ کتاب در ایران پس از در خواست صدور مجوز از سوی ناشر به وزارت ارشاد فرستاده می شوند و پس از بررسی و صدور مجوز از سوی وزارت فرهنگ و ارشاد اسلامی و دریافت شابک از خانه کتاب منتشر می شوند اما به غیر از این راه های دیگری نیز برای چاپ کتاب وجود دارد. راه های غیر رسمی یا زیر زمینی که همان چاپ کتاب به صورت افست است. کتابی که به صورت غیر رسمی چاپ می شود در بازارهای غیر رسمی (همان دست فروش ها و بعضی از مغازه ها) نیز به فروش می رسد.

منطقی ست کتاب های بی مجوز افست شوند و تنها در بازار زیر زمینی قابل خرید باشند اما تعداد کتاب های این بازار زیر زمینی بسیار بیشتر از تعداد کتاب های مشکل دارند. مثلا کتاب های بسیاری هستند که جزو این کتاب ها نیستند و اصلا در سال های گذشته از وزارت فرهنگ و ارشاد مجوز چاپ و انتشار گرفته اند و به صورت رسمی منتشر شده اند و حتی تجدید چاپ هم شده اند اما امروز کتاب را تنها به صورت افست می توان تهیه کرد. حالا دلیل این امر تغییر سیاست های فرهنگی یا هر چیز دیگری ست موضوع عجیبی ست برای خود. همچنین پیدا شدن کتاب های تحقیقی، علمی و دانشگاهی که در گذشته چاپ شده اند وهیچ گونه مشکلی هم برای اخذ مجوز ندارند در میان کتاب های افست جای سوال دارد. معلوم نیست کم کاری مولف (یا وارثانش) یا بی انگیزگی ناشر برای تجدید چاپ این گونه کتاب ها را از بازار رسمی خارج کرده است. اما با یک آمار سرانگشتی نیز می توان فهمید که ادبیات معاصر سهم زیادی از کتاب های افستی دارد.

این بازار زیر زمینی کتاب به خودی خود چیز بدی نیست کتاب های افست حتی با انگیزه بیشتری تهیه و خوانده می شوند. خوانده می شوند اما انگار دیده نمی شوند. انگار کتاب هایی که افست می شوند از نقد و نظر در فضای رسمی محروم می مانند وانگار از تاریخ ادبیات و کتاب های رسمی تبعید می شوند و فرصت اثر گذاری لازم را ندارند. اما مجرای دیگر انتشار کتاب غیر از چاپ رسمی و افست شدن انتشار کتاب در اینترنت به صورت کتاب مجازی یا اینترنتی ست که احتمالا انتخاب اول نویسنده های کار اولی است. اما کتاب ها در اینترنت به خصوص در سایت های زیر زمینی یا شبکه های اجتماعی با تأسی از فضای موجود به جای نقد "لایک " و" دیس لایک" می شوند و از این نظر با همان مشکلات کتاب های افستی روبه رو هستند: محروم ماندن از فضای نقد و نظر و در نهایت عیار سنجی تاریخ.

محمد قاسمی

   #اینترنت #شهر تهران