تاریخ دریافت خبر:
فضای مجازی دنیای بی قانون نیست
تا به حال از این منظر به فعالیت در جهان سایبری دقت کرده اید که به عنوان یک کاربر، گاهی در مقام نشردهنده و حتی تولید کننده محتوا قرار می گیرید و این امر می تواند برای شما تبعات حقوقی و قانونی به دنبال داشته باشد؟!
به گزارش جهان نیوز، نزدیک40 میلیون کاربر ایرانی از رسانه های اجتماعی و فضای مجازی بهره می گیرند و فعالیت های متنوعی در این فضا دارند، از ارتباطات و کسب اطلاعات گرفته تا خرید و فروش و آموزش. بنابراین آشنایی با حقوق و قوانین مرتبط با فضای مجازی امری بسیار ضروری به نظر می رسد و بی اطلاعی و ناآگاهی در این زمینه می تواند تبعات متعددی داشته باشد.

از سال 1388 کارگروه تعیین مصادیق مجرمانه در پی تصویب قانون جرایم رایانه ای در مجلس شورای اسلامی و تائید آن توسط شورای نگهبان، بنیانگذاری شد و زیر نظر دادستان کل کشور، فهرستی از مصادیق مجرمانه را تدوین کرده است، اما کمتر کاربری را می شناسیم که از وجود این فهرست مطلع باشد یا مطالعه آن در حوصله اش بگنجد.
در این گزارش، کارشناسان و متخصصان علوم ارتباطات، به دلایل اهمیت و ضرورت آشنایی با حقوق و قوانین فضای مجازی اشاره کرده اند و به این پرسش پاسخ داده اند که متولی آموزش به کاربران چه کسانی هستند.

فضای مجازی قابل کنترل است
دکتر امید جهانشاهی، استاد ارتباطات آشنایی با حقوق و قوانین فضای مجازی را زیر مجموعه و شاخه ای از سواد رسانه ای می داند و به جام جم توضیح می دهد: با ظهور اینترنت و پیدایش رسانه های اجتماعی و انواع نرم افزارهای دیجیتال، در تمام دنیا نهادهایی به وجود آمده اند که ماموریتشان آموزش سواد رسانه ای یا سواد دیجیتال است. به عنوان نمونه در اتحادیه اروپا بخش ویژه ای به این امر اختصاص پیدا کرده و بسیاری از کشورها این آموزش را از بروز و ظهور اینترنت، مد نظر قرار داده اند.

این دانش آموخته رشته ارتباطات، نگاه منفعلانه و گاه منفی به فضای مجازی و رسانه های اجتماعی را نقد می کند و می گوید: به جای نفی این امکان باید دانش و سواد دیجیتال کاربران ارتقا پیدا کند و مردم بدانند این فضا چه ویژگی ها و شرایطی دارد و چگونه باید در آن عمل کرد.

جهانشاهی در این زمینه به اقداماتی که در سازمان صدا و سیما صورت گرفته اشاره می کند و شکل گیری شورای عالی فضای مجازی را که از مهم ترین متولیان آموزش سواد دیجیتال و اطلاع رسانی درباره فضای مجازی به مخاطبان است یک اتفاق ارزشمند توصیف می کند.

این استاد ارتباطات به کسب و کار اینترنتی و سایت ها و کانال های مرتبط با بهداشت و سلامت و آموزش در فضای مجازی اشاره و تصریح می کند: بسیاری از کلاهبرداری ها و تخلف ها به این دلیل صورت می گیرد که به نظر می رسد همه چیز در فضای مجازی کاملا رها شده است، در حالی که هر فعالیتی در این فضا قابل کنترل و ردیابی بوده و هر اقدامی می تواند یک سند قانونی محسوب شود.

او می افزاید: اگر کاربران سواد دیجیتال را بیاموزند و درباره این فضا اطلاعات درست داشته باشند، میزان آسیب و تخلف در این فضا کاهش قابل توجهی پیدا خواهد کرد.

بر اساس اظهارات جهانشاهی، شورای عالی فضای مجازی اصلی ترین متولی آموزش سواد دیجیتال و تشریح قواعد و قوانین فضای مجازی برای کاربران است و در کنار آن همه نهادهای فرهنگی از جمله وزارت ارشاد و آموزش و پرورش باید وارد عمل شوند.

او تاکید می کند: در شرایطی که با انفجار جمعیت کاربران فضای دیجیتال در همه دنیا مواجه هستیم باید اقدامات لازم برای تجهیز کاربران با دقت و سرعت انجام شود و البته می توان از تجربیات دیگر کشورها نیز در این باره استفاده کرد.

قانونگذاری و به روزسازی
دکتر علیرضا چابکرو، آشنایی با مسائل حقوقی و قانونی فضای مجازی را به قدری مهم و ضروری می داند که بر ایجاد یک رشته دانشگاهی در این زمینه و به روز شدن مستمر قوانین این حوزه، تاکید می کند.
این مدرس ارتباطات توضیح می دهد: تخصصی که در حال حاضر به نام حقوق رسانه وجود دارد، به رسانه های سنتی و قدیمی اختصاص دارد و عمدتا به حقوق میان رسانه ای می پردازد در حالی که امروز با وجود رسانه های مجازی، رابطه افراد بر مبنای رسانه تعریف می شود.

او در تشریح این نکته می گوید: امروز انواع ارتباطات میان فردی را در رسانه های اجتماعی داریم که از خرید و فروش تا مناسبات حرفه ای و شغلی را شامل می شود. بنابراین جنس قوانینی که برای این فضا تدوین می شود با جنس قوانینی که تا امروز در حقوق رسانه داشته ایم، کاملا متفاوت است.

چابکرو، فضای رسانه های اجتماعی را جزئی از زندگی و نمود هویت واقعی کاربران توصیف می کند و تاکید دارد: کاربران در فضای مجازی در زمینه های متنوعی فعالیت می کنند؛ زمینه هایی چون اقتصاد، فرهنگ، سیاست، بازی، آموزش و ارتباطات فردی و اجتماعی. همان طور که در دنیای واقعی نیازمند قانون هستیم برای این فضا هم قوانینی وجود دارد که البته نیاز به بازنگری و به روز شدن دارد.

این مدرس ارتباطات، امیدوار است سیستم های تربیتی و آموزشی، نوعی خودایمنی را در جامعه ایجاد کنند تا افراد در این فضا درست عمل کنند و توضیح می دهد: رسانه های سنتی باید تبیین و تعریف درستی از رسانه های نوین داشته باشند و توجه مردم را به تبعات حقوقی فعالیت در این فضا جلب کنند. همزمان نظام آموزشی نیز موظف به ارائه دانش درست مواجهه با فضای مجازی به مخاطبان است.

روابط عمومی ها مسئولند
مطالعات اجتماعی و فرهنگی نشان می دهد، حدود 50 درصد رفتارهای غیرقانونی شهروندان کشورهای در حال توسعه، ناشی از ناآگاهی و عدم اطلاع از حقوق خودشان یا حقوق دیگران است. این نکته را دکتر احمد یحیایی ایله ای، پژوهشگر ارتباطات طرح می کند و اهمیت و ضرورت آشنایی با حقوق و قوانین چه در دنیای واقعی و چه در فضای مجازی را مورد تاکید قرار می دهد.

به اعتقاد این متخصص روابط عمومی، اطلاع رسانی می تواند بخش قابل توجهی از رفتارهای غیرقانونی شهروندان و کاربران فضای مجازی را کاهش بدهد.

یحیایی ایله ای در این باره به خبرنگار ما توضیح می دهد: کاهش درصدی از ناآگاهی مردم و به تبع آن کاهش رفتارهای غیرقانونی، سهم قابل توجهی در کاهش هزینه های اقتصادی و البته روانی دولت و مردم دارد. ناآگاهی نسبت به حق و حقوق خود و دیگران، به رفتار غیرقانونی و گرفتاری های اقتصادی و روانی برای شخص، خانواده و جامعه منجر می شود. شخص از بی قانونی ضرر می کند، خانواده زیان می بیند و فرصت زندگی بهتر را از دست می دهد و در نتیجه جامعه دچار بحران های اجتماعی و روانی می شود.

به باور این مدرس ارتباطات، مسئولیت آگاهی دادن به مردم در گام اول به عهده سازمان هایی است که مسئول صدور مجوز در زمینه های مختلف هستند و بخصوص صدور مجوز فعالیت رسانه های نوین را به عهده دارند یا دارای مسئولیت نظارتی هستند.

یحیایی ایله ای در این زمینه به نقش روابط عمومی این سازمان ها و نهادها اشاره می کند و می گوید: یکی از بزرگ ترین مشکلات حال حاضر کشور ما این است که روابط عمومی ها به جای اطلاع رسانی به مردم، روی تبلیغات متمرکز شده اند. روابط عمومی سازمان هایی که مسئول صدور مجوز یا نظارت هستند، باید تلاش خود را به آگاهی بخشی مردم درباره حق و حقوقشان معطوف کنند. متاسفانه روابط عمومی های سازمان های دولتی به علت غیرمتخصص بودن مدیران این مجموعه ها به جای اطلاع رسانی، مشغول تبلیغ مدیران ارشد و فعالیت های غیرضروری هستند.

این مدرس و پژوهشگر ارتباطات درباره نقش رسانه های سنتی در زمینه آموزش به مردم تصریح می کند: به نظر من رسانه های جمعی در آگاهی بخشی و اطلاع رسانی، در اولویت دوم قرار دارند، چون اگر روابط عمومی ها همکاری لازم را با رسانه های جمعی نداشته باشند، این رسانه ها هم نمی توانند نقش موثری در این باره ایفا کنند.

او سازمان ها و رهبران فکری جامعه را بخش دیگری از مسئولان آموزش امور حقوقی به مردم می داند و می گوید:

نهادهایی چون وزارت آموزش و پرورش در این باره نقش تعیین کننده دارند اما حاصل تلاش آنها بیشتر برای آیندگان ضرورت دارد و نمی توان برای حل مشکلات فعلی، نهادهایی چون آموزش و پرورش را در اولویت قرار داد، بلکه می توان روشن کردن مسیر آینده را به چنین نهادهایی سپرد.

پلیس 110 در فضای سایبر
اگر مساله حقوق و قوانین فضای مجازی برایتان اهمیت دارد شاید بد نباشد فهرست مصادیق مجرمانه را در فضای مجازی مطالعه کنید که خوشبختانه به صورت کامل در سایت رسمی پلیس فتا به نشانی www.cyberpolice.ir منتشر شده است.

در کنار این فهرست، مرکز فوریت های سایبری هم در سایت پلیس فتا راه اندازی شده که حکم پلیس 110 در فضای مجازی را دارد و امکانی برای گفت وگوی آنلاین برای کاربران فراهم شده که متاسفانه در بیشتر موارد، هیچ اپراتوری پاسخگو نیست. همچنین در مرکز فوریت های سایبری، کاربران می توانند در بخش سوالات عمومی، اطلاعات کاربردی و مفید دریافت کنند و امکان ثبت و گزارش موارد تخلف نیز وجود دارد.

منبع:جام جم

   #فضای مجازی #خانواده #اینترنت #صدا و سیما #رایانه #اتحادیه اروپا