تاریخ دریافت خبر: نظر بینندگان
عهد شکنی هفتگی ترامپ و وفای به عهد اروپایی ها

محمدحسن گودرزی

عصر اقتصاد: برجام از جمله موضوعاتی بوده که همواره دونالد ترامپ رئیس جمهور آمریکا از زمان روی کار آمدن خود در مورد آن سخن گفته و آنرا به نوعی به ضرر آمریکا و منافع این کشور در سطح دنیا دانسته است. با این حال ترامپ علیرغم تلاش های بسیار ی که انجام داد مجبور شد که براساس قانون این توافق نامه را تائید و تعلیق تحریم های مرتبط با برنامه هسته ای ایران را اعلام کند. براساس قانون کنگره آمریکا به رئیس جمهور این کشور اجازه داده است این تحریم ها را تعلیق کند و رئیس جمهور آمریکا هر چند ماه یک بار پایبندی ایران به برجام را می سنجد و بر اساس آن، به تعلیق و عدم اجرای تحریم های ایران دستور می دهد.

با این همه ترامپ علیرغم اینکه از خروج از برجام از همان روزهای اول ریاست جمهوری خود صحبت کرده بود مجبور شد که سه بار پایبندی ایران را به برجام تائید کند و تعلیق تحریم های ایران را ادامه دهد. اما در اواسط اکتبر سال گذشته میلادی، ترامپ عدم پایبندی ایران را به برجام اعلام کرد و آن را برای تعیین تکلیف به کنگره آمریکا ارائه داد. کنگره آمریکا بعد از مهلت قانونی 60 روزه آن را رد نکرد و دوباره برای تصمیم گیری مجدد به کاخ سفید ارجاع داد.

ترامپ هفته گذشته تلاش کرده بود که ایران را به بهانه اغتشاشات داخلی در این کشور ناقض امنیت منطقه و در نهایت ناقض برجام معرفی کند که این اقدام آمریکا با شکست شنگین این کشور در شورای امینت رو به رو شد و تنها 4 کشور از نظر آمریکا در این شورا حمایت کردند. از سوی دیگر در طول یک هفته ای که به پایان زمان تصمیم گیری کنگره آمریکا و تصمیم ترامپ در مورد برجام در حال مانده بود، بسیاری از کشورهای تلاش های خود را برای متقاعد کردن آمریکا برای ماندن در این توافق نامه آغاز کردند که اوج آن را در نامه 52 کارشناسان امنیتی آمریکا به ترامپ و نشست مشترک نماینده عالی اتحادیه اروپا و وزرای خارجه فرانسه، آلمان و انگلستان با وزیر امور خارجه جمهوری اسلامی ایران می توان دید.

واکنش ها نسبت به خروج احتمالی آمریکا

روز دوشنبه ‹بان کی مون› دبیرکل سابق سازمان ملل در گفت وگویی با شبکه CNBC با اشاره به تبعات منفی عدم پایبندی به برجام گفت: از کانال خاصی به دولت آمریکا تاکید کرده ام که مهم است برجام به همانگونه ای که مورد توافق طرف های مربوطه قرار گرفته است، وفادارانه اجرا شود. اگر چنین نشود پیام بسیار بدی می فرستد؛ حتی پیامی منفی به کره شمالی، آنهم در شرایطی که کره شمالی سعی می کند در مورد عاری سازی هسته ای شبه جزیره کره با جامعه جهانی به توافق برسد. وقتی توافقی به راحتی نقض می شود چگونه می توان به جامعه جهانی به ویژه آمریکا اعتماد کرد.

رویترز روز سه شنبه نیز گزارش داد 52 نفر از کارشناسان امنیتی آمریکا در نامه ای به ترامپ خواهان ادامه برجام شده اند. در میان این 52 نفر که این نامه را نوشته و امضا کرده اند اعضای کنگره، نظامیان بازنشسته و سفیران سابق این کشور به چشم می خورد. در این نامه آمده است: «در پاسخ به تحولات ایران، چه در حال حاضر و چه در آینده، آمریکا باید توجه داشته باشد که هیچ گامی را برندارد که باعث شود برجام که برای امنیت ملی آمریکا حیاتی است، تضعیف شود.»

از جمله امضا کنندگان این نامه می توان به ریجارد لوگر رئیس پیشین کمیته روابط خارجی سنا، پل اونیل وزیر پیشین خزانه داری در دولت جورج دبلیو بوش، مایکل هیدن مدیر پیشین آژانس امنیت ملی و اداره اطلاعات مرکزی آمریکا و دریاسالار اریک اولسون فرمانده پیشین نیروهای ویژه این کشور اشاره کرد.

در بخش دیگری از این نامه آمده است: «در پاسخ به تحولات ایران، چه در حال حاضر و چه در آینده، ایالات متحده آمریکا باید توجه داشته باشد که هیچ گامی را برندارد که باعث شود برجام (توافق هسته ای) که برای امنیت ملی آمریکا حیاتی است، تضعیف شود.»

همزمان با انتشار این نامه، عباس عراقچی معاون وزیر امور خارجه ایران در جریان سخنرانی خود در کنفرانس امنیتی تهران با اشاره به اینکه بیش از یکسال است که رئیس جمهوری آمریکا در تلاش برای نابودی برجام است، گفت: «این تلاش ها در روزهای آتی که موعد تایید برجام از سوی آمریکا است ممکن است باعث خروج ایالات متحده از برجام شود.جامعه بین الملل باید برای خروج آمریکا از برجام آمادگی داشته باشد. جمهوری اسلامی ایران خود را برای همه شرایط و سناریوها آماده کرده است.» سفیر سابق انگلیس در واشنگتن در در همین نشست گفت: ما در اتحادیه اروپا نگران تصمیم آمریکا در مورد برجام هستیم بنابراین کاخ سفید را ترغیب می کنیم تا از برجام خارج نشود و آن را تضعیف نکند. روز پنجشنبه نیز نشست مشترک وزیر امور خارجه کشورمان با نماینده عالی سیاست خارجی اتحادیه اروپا و وزرای خارجه فرانسه، آلمان و انگلستان ظهر پنجشنبه در مقر اتحادیه اروپا در بروکسل برگزار شد و در این نشست، طرفین در خصوص اقدامات لازم در شرایط کنونی به منظور تداوم اجرا و پای بندی همه طرفهای برجام گفتگو و تبادل نظر کردند.

وزیر امور خارجه کشورمان در این نشست بر اهمیت تعهد همه طرفها، بویژه اتحادیه اروپا و کشورهای اروپایی بر اجرای برجام در شرائط کنونی تاکید کرد.

فدریکا موگرینی ، هماهنگ کننده کمیسیون برجام و وزرای خارجه فرانسه، آلمان و انگلستان در این جلسه بطور مشترک، بر تعهد اروپا و دولت های خود بر اجرای برجام به عنوان یک دستاورد منحصر به فرد دیپلماسی چند جانبه تاکید کردند.

بوریس جانسون، وزیر خارجه‎ی بریتانیا نیز ضمن تأیید عدم نقض توافقنامه از سوی ایران گفت: ما به برجام بسیار اهمیت می‎دهیم و به نظرمان این توافقنامه یک دستاورد دیپلماتیک بزرگ به شمار می رود و می‎تواند از دسترسی ایران به سلاح هسته‎ای جلوگیری کند. آژانس بین‎المللی اتمی معتقد است ایران برجام را رعایت کرده است، این موضوع برای ما بسیار مهم است. از سوی دیگر در کنار پشتیبانی جامعه جهانی از این توافقنامه ، ایران نیز باید نشان بدهد که می‎تواند یک همسایه‎ی خوب برای کشورهای منطقه باشد.”

ژان ایو لودریان، وزیر خارجه‎ی فرانسه به طور مستقیم از رئیس جمهوری آمریکا خواست همچنان ایران را از تحریم‎ها معاف کند و گفت که همه‎ی طرف‎ها باید از این توافقنامه دفاع کنند و آمریکا نیز به عنوان یکی از هم‎پیمانان اتحادیه‎ی اروپا باید به اجرای تعهدات خود در قبال برجام ادامه دهد.

زیگمار گابریل، وزیرخارجه‎ی آلمان در این نشست خبری با اشاره به آنکه اجرای همه‎جانبه‎ی برجام نشان‎دهنده‎ی امکان‎پذیر بودن جلوگیری از تکثیر سلاح های هسته‎ای از مسیر دیپلماتیک است گفت: در شرایطی که شاهد مذاکره و گفت‎وگو در خصوص جلوگیری از چگونگی دسترسی به سلاح‎‏های هسته‎ای در دیگر مناطق جهان هستیم، صدور پیام جلوگیری از توسعه سلاح‎های هسته‎ای از راه دیپلماتیک ضروری است و بر هم خوردن برجام نه تنها به توافقنامه جلوگیری از تکثیر سلاح‎های هسته‎ای آسیب خواهد رساند بلکه یک پیام بسیار خطرناک را نیز به سایر مناطق جهان صادر خواهد کرد.”

ترامپ در بازی ماند

اما روز جمعه و تا لحظه تنظیم این گزارش یک مقام نزدیک به ریاست جمهوری ایالات متحده آمریکا اعلام کرده که دونالد ترامپ تصمیم دارد تعلیق تحریم ها علیه ایران را که در توافق هسته ای سال ۲۰۱۵ پیش بینی شده، تمدید کند.

خبرگزاری رویترز بدون آن که نامی از این مقام آمریکایی ببرد گزارش داده که رئیس جمهوری ایالات متحده در عین حال روز روز گذشته به اعضای کنگره و نیز به متحدان اروپایی این کشور ضرب الاجلی می دهد تا پیش از آن در مورد «بهبود» متن برجام به نتیجه ای برسند. به گفته این مقام آگاه، ترامپ تصمیم دارد در صورتی که پس از تاریخ تعیین شده در ضرب الاجل نتیجه ای حاصل نشود، تهدید خود مبنی بر کنار گذاشتن برجام را عملی کند.

با توجه به این مسائل و این موضوع که برجام سند سازمان ملل است و نه توافقی دو جانبه و واکنش ها نسبت به آن، به نظر می رسد که ترامپ قصد برهم زدن برجام را ندارد بلکه تلاش دارد شرایطی را برای کشاندن ایران به پای میز مذاکره و مذاکذه بر سر مسائل دیگری مانند برنامه موشک های دور برد ایران است. به همین دلیل ترامپ تلاش می کند از هر ابزاری برای فشار بر ایران (مانند مسائل حقوق بشری) استفاده کند. اما در طرف مقابل ایران به خوبی توانسته است که جوامع اروپایی را متقاعد به دیدن و استفاده از منافع برجام کند و این امر از آنجا روشن است که از میان 5 وزیر امور خارجه ای که بر ماندن و پایبندی به برجام تاکید داشته اند تنها وزیران خارجه چین و روسیه بدون تغییر نسبت به زمان امضای توافق برجام مانده اند و این نشان از قائم به شخص نبودن دیدن منافع برجام از سوی طرف های دیگر 5+1 است.

   #برجام #اتحادیه اروپا #آلمان #رئیس جمهور #امنیت ملی #سازمان ملل #کاخ سفید #دونالد ترامپ #رویترز #واشنگتن

محتوای خبر «عهد شکنی هفتگی ترامپ و وفای به عهد اروپایی ها» را در سایت «عصر اقتصاد» ببینید