تاریخ دریافت خبر: نظر بینندگان بازدید: 337
حقایق جالب درباره حرم امام رضا (ع)؛ مدفن هشتمین اختر تابناک آسمان ولایت

حرم امام رضا (ع)، در مرکز شهر مشهد، در استان خراسان رضوی است که سالانه میلیون ها زائر را به این شهر مذهبی می کشاند. حرم هشتمین امام شیعیان، دارای بخش های متنوعی ازجمله مسجدها، رواق ها، صحن ها و کتابخانه ها است.

مقاله های مرتبط:

حقایق جالب درباره حرم امام رضا رفته ایم، با ما همراه باشید تا پیشینه تاریخی این بنا را بهتر بشناسیم:

حقایق جالب درباره حرم امام رضا

۱. قبل از شروع بررسی مجموعه بنای حرم امام رضا (ع)، به شرح درگذشت آن حضرت می پردازیم، در رابطه با تاریخ وفات امام رضا (ع) اختلاف نظرهایی وجود دارد. بر اساس برخی روایات حضرت در روز جمعه یا دوشنبه آخر ماه صفر یا ۱۷ یا ۲۱ ماه مبارک رمضان یا در تاریخ ۱۸ جمادی الاول یا ۲۳ ذی قعده در سال ۲۰۳، یا ۲۰۶ یا ۲۰۲ قمری درگذشته اند. وفات حضرت در طوس در یکی از روستاها نوقان اتفاق افتاده است. امام رضا (ع) به دست مأمون کشته شده است و بدن مطهر حضرت در بالای سر هارون الرشید دفن شده است.

حقایق جالب درباره حرم امام رضا

۲. مأمون پس از درگذشت هارون او را در بقعه هارونی در باغی که بعدها به باغ حمید بن قحبطه معروف شد، دفن کرد و برفراز بقعه، قبه ای (گنبد نیم کره ای شکل) بنا کرد که حدود ۱۰ سال بعد علی بن موسی الرضا را در بالای سر هارون در آن بنا دفن کردند. به عقیده بعضی از تاریخ نگاران در حوادث خراسان مانند حمله سبکتکین در اواخر قرن چهارم، آسیب شدیدی دید و تخریب شد و در سال ۴۰۰ قمری سلطان محمود غزنوی قبه را بازسازی کرد، ولی دیگر مورخان معتقد هستند که فعالیت های عمرانی سلطان محمود غزنوی شامل بازسازی قبه نمی شده است، چون در اثر یورش ها بنا تخریب نشده بود.

حقایق جالب درباره حرم امام رضا

۳. نخستین سنگ مزار مربوط به سده ششم قمری است؛ این سنگ به طول ۴۰ سانتی متر و عرض ۳۰ سانتی متر به قطر ۶ سانتی متر از جنس مرمر است. دومین سنگ مزار که هم اکنون بر روی مزار موجود در سرداب قرار دارد، از جنس مرمر آهکی سفیدرنگ به ابعاد ۶۰ در ۴۰ سانتی متر است. سومین سنگ مزار سنگی است از معدن توران پشت اصفهان، پیاده به مشهد رفت، مدتی در مشهد ماند و دستور داد که گنبد حرم، بار دیگر با خشت هایی از مس و روکش طلایی پوشیده شود و این کار به دست کمال الدین محمود یزدی انجام شد.

حقایق جالب درباره حرم امام رضا

صحن گوهرشاد

۱۶. به فرمان شاه عباس اقدامات و تحولات دیگری هم در حرم صورت گرفت، ازجمله توسعه صحن عتیق، احداث ایوان شمالی و اتاق ها، غرفه ها، سردرها و ایوان های شرقی و غربی آن ایجاد رواق توحید خانه و نیز گنبد الله وردیخان. از آنجایی که شاه عباس به آستانه امام رضا توجه ویژه داشت، دستور داد تا هر کس به زیارت آنجا رفته باشد، می تواند عنوان «مشهدی» را مانند حاجی و کربلایی بر نام خود بیفزاید و این لقب از آن زمان رواج یافت.

حقایق جالب درباره حرم امام رضا

تعزیه خوانی در صحن عتیق

۱۷. در سال ۱۰۸۴ قمری و در زمان شاه سلیمان صفوی، در پی زمین لرزه ای، گنبد حرم هم آسیب دید و شماری از خشت های طلایی آن از جا کنده شد. او دستور داد تا گنبد بازسازی شود و کتیبه ای بر آن افزوده شود که این رخداد را حکایت کند.

۱۸. ایوان صحن تیموری که در دوره سلطان حسین بایقرا ساخته و توسط شاه عباس اول توسعه یافته بود، به فرمان نادرشاه طلاکاری شد و دیوار حرم نقاشی هایش تجدید شد و گلدسته شمالی صحن انقلاب بر فراز ایوان عباسی که توسط شاه عباس اول توسعه یافته بود، ساخته و طلاکاری شد و ایوان جنوبی صحن عباسی نیز طلاکاری شد.

حقایق جالب درباره حرم امام رضا

۱۹. در عهد فتحعلی شاه قاجار رواق دارالضیافه و سومین ضریح احداث شد. بنای صحن آزادی (صحن نو) در سال ۱۲۳۳ به فرمان ناصرالدین شاه ساخته و ایوان غربی آن طلاکاری شد. احداث رواق دارالسعاده در محوطه بین صحن آزادی و رواق گنبد حاتم خانی در سال ۱۲۵۱ قمری و بنای مدرسه علی نقی میرزا در این دوره انجام شد.

۲۰. در سال ۱۳۳۰ خورشیدی روس ها گنبد حرم امام رضا (ع) را به توپ بستند و نقاطی را در بدنه گنبد به اندازه کله قند سوراخ کردند که هنوز جای تعمیرها از درون گنبد قابل مشاهده است و در سال ۱۳۳۱ خورشیدی نیرالدوله والی خراسان دستور تعمیر آن را داد.

حقایق جالب درباره حرم امام رضا

اولین تصویر عکاسی شده از حرم رضوی

۲۱. در عاشورای ۱۳۷۳ خورشیدی در یک حمله تروریستی در اثر انفجار بمب در حرم ۲۶ نفر کشته و ۳۰۰ نفر زخمی شدند. خرابی های حاصله بر بنا کم بود و فقط بخشی از کاشی کاری ها و آینه کاری های قدیمی آسیب دیدند که بعدا تعمیر شدند و پس از آن تاکنون در قسمت ورودی های مجموعه خادم هایی برای بازرسی بدنی و وسایل، خدمت می کنند.

۲۲. در دوره های مختلف ضریح های متفاوتی بر روی سنگ مزار علی بن موسی الرضا قرار داده شد. اولین ضریح مربوط به سده دهم قمری از جنس چوب و طلا و نقره بود که در زمان شاه طهماسب صفوی در سال ۹۵۷ قمری بر روی مزار قرار داده اند. بعد از فرسوده شدن ضریح نخستین، دومین ضریح از جنس فولاد مرصع معروف به نگین نشان در سال ۱۱۶۰ قمری توسط شاهرخ میرزا نوه نادرشاه افشار به حرم هدیه شد. در سال ۱۲۳۸ قمری در زمان فتحعلی شاه ضریح فولادی ساده ای به ابعاد ۳ در ۴ متر به ارتفاع دو متر بر روی ضریح دوم نصب شد که این ضریح دارای ورقه های طلاکوب و طوق های طلای جواهرنشان بود و بر روی آن سوره هل اتی و یس به خط ثلث نوشته شده است. چهارمین ضریح به نام ضریح طلا و نقره معروف به شیر و شکر در سال ۱۳۳۸ خورشیدی بر روی مزار جایگزین ضریح سوم به نحوی که ضریح دوم را دربر می گیرد بر روی مزار قرار داده شد و هم اکنون در سرداب بر روی سنگ مزار قرار دارد. پس از برگزاری مسابقه هنری طرح محمود فرشچیان هنرمند و مینیاتوریست معروف ایرانی، برنده شد و در بین سال های ۱۳۷۲–۱۳۷۹ ضریح از فولاد و چوب گردو ساخته شد و به مدت ۵۵ روز عملیات نصب سنگ سبزرنگ و ضریح پنجم در طبقه همکف حرم قرار به طول انجامید.

حقایق جالب درباره حرم امام رضا

درب نقره ورودی از ایوان مسجد گوهرشاد به ضلع جنوبی دارالحفاظ

۲۳. در حاضر ۹ صحن و ۲۶ رواق در حرم امام رضا وجود دارد. هر صحن، شامل یک فضای باز و محصور است که رواق ها و ایوان هایی در پیرامون آن وجود دارد. مساحت مجموع صحن های حرم، ۲۲۵۲۲۳ مترمربع است. بزرگ ترین صحن، صحن جامع رضوی به مساحت ۶۰۱۸۸ مترمربع است که در جنوب حرم قرار دارد. سایر صحن های حرم عبارت اند از: صحن انقلاب، صحن آزادی، صحن جمهوری اسلامی، صحن قدس، صحن مسجد گوهرشاد، صحن غدیر، صحن کوثر، صحن هدایت و صحن طلوع.

۲۴. فضاهای مسقف و محصور در پیرامون حرم، رواق نامیده می شوند. در حال حاضر بزرگ ترین رواق حرم، رواق امام خمینی به مساحت ۶۳۰۰ مترمربع است که قبلا صحن بوده و عملیات مسقف سازی آن از سال ۱۳۸۱ تا ۱۳۸۵ انجام شده است. همچنین رواق های دارالولایه، دارالحجه، دارالاجابه و دارالطلوع از رواق های بزرگ حرم امام رضا هستند.

حقایق جالب درباره حرم امام رضا

۲۵. ازجمله افراد مهمی که در این حرم به خاک سپرده شده اند، می توانیم به هارون الرشید، شیخ طبرسی، الله وردی خان، شیخ بهایی، حر عاملی، شیخ حسنعلی اصفهانی، عباس میرزا نایب السلطنه، حاج غلام حسین تبریزی (عبد خدایی)، علامه محمدتقی جعفری، سید عبدالله شیرازی، ادیب نیشابوری، مجتبی قزوینی خراسانی، هاشم قزوینی، علی فلسفی، عباس واعظ طبسی و بسیاری از بزرگان دیگر اشاره کرد.

   #امام رضا #خراسان #مشهد #قطر #نقاشی #ناصرالدین شاه #زیارت #دیوار #حمله تروریستی #حوادث