خرید سکه کلکسیونی

7 ریشتر با پایتخت چه می‌کند؟

تاریخ دریافت خبر: دیدگاه بینندگان
زلزله ۳/ ۷ ریشتری یکشنبه شب در نقطه مرزی غرب کشور، حساسیت از دست رفته مدیران شهری نسبت به خطر «زلزله بزرگ» در پایتخت را احیا کرد.

به گزارش بهداشت نیوز: دیروز رئیس شورای شهر تهران، «آسیب پذیری ساختمان های نوساز» در کنار محله های فرسوده را ضعف اصلی در «تاب آوری» پایتخت مقابل زلزله عنوان کرد.

مطالعه درباره «تهران پسازلزله» تحت تاثیر فعالیت سه گسل اصلی پرخطر نشان می دهد با وقوع زلزله ۷ ریشتری، بر حسب منشا گسل، ۱۰ تا ۵۵ درصد ساختمان ها دچار تخریب یا آسیب اساسی می شود و ۳/ ۰ تا ۶ درصد جمعیت ساکن، از بین می رود.

حادثه تلخ زمین لرزه کرمانشاه بار دیگر مدیریت شهری پایتخت را متوجه خطر پنهان زلزله بزرگ در پایتخت کرد. روز گذشته در جریان جلسه علنی شورای شهر تهران، محسن هاشمی رفسنجانی رئیس پارلمان محلی پایتخت اعلام کرد: نه تنها ساکنان بافت فرسوده تهران با تهدید ناشی از زلزله بزرگ روبه رو هستند بلکه ساختمان های جدید و کم سن نیز به لحاظ تاب آوری در برابر زلزله بزرگ در وضعیت مناسبی قرار ندارند.

رئیس شورای شهر تهران ۶ منطقه تهران شامل مناطق ۹، ۱۰، ۱۲، ۱۷، ۱۶ و ۱۴ را دارای خطرپذیری بالا و مناطق ۷، ۸، ۱۳، ۱۵، ۱۸، ۱۹ و ۲۰ را دارای خطرپذیری متوسط معرفی کرد. بررسی های «دنیای اقتصاد» با استناد به دو گزارش رسمی تهیه شده توسط مدیریت شهری پایتخت نشان می دهد: از میان ۶۵ گسل استان تهران، سه گسل ری، مشا و شمال تهران دارای بیشترین خطر به لحاظ آسیب پذیری برای شهر تهران دارا هستند.

در قالب مطالعاتی که با عنوان «تهیه گزارش وضعیت محیط زیست شهر تهران» اوایل دهه ۹۰ از سوی مرکز مطالعات و برنامه ریزی شهر تهران انجام شده(از آن زمان تاکنون هیچ مطالعه جامع و کاملی درباره سطح آسیب پذیری شهر تهران در برابر زلزله و میزان تاب آوری آن در برابر زمین لرزه احتمالی بزرگ که هر ۱۰۰ تا ۱۵۰ سال رخ می دهد انجام نشده است) مشخص می کند: با توجه به برآوردهای انجام شده از میزان بزرگی و شدت زمین لرزه ناشی از فعالیت هر یک از سه گسل مشا، ری و شمال تهران، در صورت وقوع زلزله با بزرگای ۷/۶ تا ۲/۷ ریشتر از ۱۰ تا ۵۵درصد ساختمان ها و بناهای شهر تهران تخریب می شوند و از ۳/۰ تا ۶ درصد جمعیت شهر تهران نیز از بین می روند. به این معنا که در صورت وقوع زلزله ناشی از فعالیت هر یک از این سه گسل با بزرگی عنوان شده، دست کم ۵۰۰ هزار نفر جان خود را در اثر تخریب ساختمان ها بدون در نظر گرفتن تلفات ثانویه از دست می دهند.

این مطالعات میزان خسارت جانی و مالی ناشی از فعالیت هر یک از سه گسل ری، مشا و شمال تهران به طور جداگانه مورد بررسی قرار داده است. براساس سوابق لرزه ای و سابقه فعالیت هر یک از این گسل ها، برآوردهای انجام شده در این مطالعات نشان می دهد در صورتی که گسل ری فعال شود زلزله ای به بزرگی ۷/۶ ریشتر، در صورتی که گسل مشا فعال شود زلزله ای به بزرگی ۲/۷ ریشتر و اگر گسل شمال تهران فعال شود زلزله ای به بزرگی ۲/۷ ریشتر در شهر تهران به وقوع می پیوندد.

در این مطالعات علاوه بر بررسی بزرگی زلزله های احتمالی ناشی از فعالیت هر یک از گسل ها، شدت زلزله نیز مورد توجه قرار گرفته است. شدت زلزله عددی است که براساس آن تاثیر زلزله روی ساکنان و ساختمان های روی زمین نشان داده می شود. به عبارت دیگر این شدت زلزله یک مقیاس مهندسی برای تعیین میزان خسارت ناشی از زلزله روی ساختمان ها و ساکنان شهرها و مناطق زلزله زده است.

بر این اساس در صورتی که زلزله ای به بزرگی ۷/۶ ریشتر بر اثر فعالیت گسل ری در شهر تهران رخ دهد، شدت زلزله برای شمال شهر و جنوب شهر تهران بین ۸ تا ۹ مرکالی خواهد بود.

به این ترتیب اگر شدت زلزله معادل ۸ مرکالی باشد ساختمان های معمولی شهر خسارت قابل توجهی می بینند، ساختمان هایی که به شکل نامناسب ساخته شده اند به شکل کامل تخریب می شوند و ساختمان هایی که با کیفیت خوبی ساخته شده اند دچار خسارت جزئی می شوند. اما چنانچه شدت زلزله ناشی از فعالیت گسل ری معادل ۹ مرکالی باشد شریان های حیاتی زیرزمینی شهر نیز همچون خطوط آب، برق، گاز و... شکسته می شوند.

همچنین در صورت وقوع زلزله ناشی از فعال شدن گسل ری، ۵۵ درصد کل ساختمان های شهر تهران دچار خسارت و آسیب دیدگی می شوند این درحالی است که میزان خسارت ساختمان ها در جنوب شهر شامل مناطق ۱۱ و ۱۲ تا ۸۰ درصد نیز پیش بینی شده است و در مناطق یک تا پنج نیز آسیب دیدگی ساختمان ها تا ۳۰ درصد پیش بینی شده است.

برآوردهای انجام شده درخصوص خسارات جانی ناشی از فعال شدن گسل ری نیز حاکی از آن است که با وقوع زلزله ای با بزرگی و شدت عنوان شده معادل ۶ درصد از جمعیت شهر تهران از بین خواهند رفت. در این میان بالاترین میزان تلفات جانی نیز برای مناطق ۱۱ و ۱۲ پیش بینی شده که در این مناطق میزان تلفات معادل ۱۵ تا ۲۰ درصد جمعیت این مناطق خواهد بود.

در عین حال میزان تلفات جانی برای مناطق یک تا پنج نیز تا ۲ درصد جمعیت این مناطق احتمال داده شده است. از سوی دیگر بررسی ها در مورد اثرات ناشی از فعال شدن گسل مشا نشان می دهد با فعال شدن این گسل، احتمال وقوع زلزله ای با بزرگای ۲/۷ ریشتر و همچنین شدت ۹ مرکالی در شمال شهر و ۷ مرکالی برای جنوب شهر وجود دارد.

وقوع زلزله ای با شدت ۷ مرکالی سبب می شود علاوه بر آنکه شهروندان وحشت زده شوند، ساختمان هایی که باکیفیت خوب ساخته شده دچار خسارت کم، ساختمان های با کیفیت معمولی دچار خسارت جزئی و ساختمان های با کیفیت پایین با خسارت جدی مواجه شوند. به این ترتیب ۱۰ درصد کل ساختمان ها خسارت می بینند که البته میزان خسارت ساختمان ها در منطقه ۱۲ به ۳۰ درصد می رسد و در عین حال میزان تلفات جانی ناشی از وقوع زلزله ای با شدت ۷ مرکالی، ۳ درصد جمعیت شهر تهران از بین خواهند رفت که البته میزان خسارت جانی در منطقه ۱۲به ۷/۱ درصد از جمعیت این منطقه می رسد.

بخش دیگری از این گزارش به پیش بینی ابعاد خسارت مالی و جانی زلزله احتمالی ناشی از فعال شدن گسل شمال تهران پرداخته است. بر این اساس با وقوع زلزله ۲/۷ ریشتری ناشی از فعال شدن این گسل، شدت زمین لرزه در شمال شهر تهران به ۹ مرکالی و در جنوب شهر تهران به ۷ مرکالی می رسد. این شدت زمین لرزه سبب می شود معادل ۳۶ درصد کل ساختمان های شهر تهران دچار آسیب جدی شوند که البته این آسیب در مناطق یک تا پنج پایتخت به ۵۰ درصد ساختمان ها و در جنوب شهر به ۳۰ درصد ساختمان ها وارد می شود.

در عین حال ۲ درصد از جمعیت شهر تهران نیز دچار تلفات جانی می شوند که میزان خسارات جانی در مناطق یک تا پنج پایتخت به ۳ درصد جمعیت این مناطق و در جنوب شهر به یک درصد جمعیت مناطق خواهد رسید. بررسی ها نشان می دهد گسل شمال شهر تهران عمدتا مناطق یک تا پنج و مناطق ۲۱ و ۲۲ را تحت تاثیر قرار می دهد.

این مطالعات تاکید می کند در حال حاضر پهنه شهر تهران به لحاظ جانمایی ساختمان ها و موقعیت گسل ها، در وضعیت مناسبی قرار ندارد. این در حالی است که شهرداری تهران دست کم از سال ۹۳ تاکنون مطابق با احکام برنامه پنج ساله دوم شهر تهران نسبت به انجام ۱۵ تکلیف مرتبط با تاب آور کردن شهر تهران در برابر زمین لرزه وظیفه داشته است. مهم ترین این تکالیف شامل ممنوعیت ساخت وساز در محدوده حریم گسل های شمالی و جنوبی شهر تهران، کاهش بار تراکم جمعیت در بافت فرسوده و ساماندهی یکسری مراکز برای امداد و نجات می شود.

مواردی دیگری همچون ارائه لایحه ارتقای سطح ایمنی ساختمان ها و فضاهای شهری، افزایش تعداد ایستگاه های فعال شتاب نگاری به ۲۲ عدد، افزایش تعداد ایستگاه های فعال لرزه نگاری به ۲۳ عدد، افزایش ایمنی در برابر مخاطرات زمین، اعمال محدودیت های ساخت وساز در عرصه های با شرایط ناپایدار و محدوده های گسلی، تهیه و نهایی کردن آیین نامه فنی گودبرداری ساختمانی و همچنین تهیه طرح ایجاد سامانه اعلام وضعیت اضطراری و آماده باش از جمله تکالیف شهرداری است که در قالب برنامه پنجم شهرداری تهران به آن اشاره شده است.

همین طور به کارگیری مصالح ساختمانی منطبق با استانداردهای بین المللی، مقاوم سازی اماکن و مراکز امدادرسانی، ممنوعیت ساخت وساز در حریم اول گسل های شمالی و جنوبی تهران، کاهش بار تراکمی محله های پرتراکم به ویژه بافت فرسوده نیز جزو مهم ترین تکالیف و راهکارهای افزایش تاب آوری شهر تهران عنوان شده است.

علاوه بر این مدیریت شهری وظیفه دارد از ساخت وساز در شیب های تند پرهیز و ضوابط و مقررات ساخت وساز اصولی و مقاوم در کل پهنه شهری را اعمال کند. همین طور محوطه های باز و تجهیزشده درون محله ای را برای ایجاد مراکز امداد و نجات در هنگام بروز زلزله ساماندهی و در نهایت سازه ها و تاسیسات شهری را ایمن سازی کند.

گنجاندن این تکالیف در اسناد فرادست شهری در حالی است که بررسی هایی که دوماه پیش و در دوره جدید مدیریت شهری درباره میزان تحقق این تکالیف انجام شده، نشان می دهد پایتخت به دلیل عدم اجرای تکالیف مرتبط با ایمن سازی شهر در برابر حوادث غیرمترقبه در برابر زلزله بزرگ احتمالی فوق العاده آسیب پذیر است.

نکته مهم آنکه علاوه بر بی عملی در زمینه انجام این تکالیف طی سال های گذشته از سوی مدیریت شهری، عملکرد نامناسب در برخی تکالیف انجام شده سبب شده عملا تاب آوری شهر تهران در برابر حوادث طبیعی افزایش پیدا نکند. یکی از این موارد تغییر کاربری سوله های مدیریت بحران شهر تهران و اختصاص فضای این سوله ها به فعالیت هایی خارج از حوزه مدیریت بحران از سوی مدیریت شهری است؛ به طوری که از میان ۱۱۱ سوله مدیریت بحران شهری معادل ۶۰ سوله در اختیار کاربری های غیرمرتبط قرار داده شده است.

در این رابطه زهرا صدر اعظم نوری، عضو شورای شهر تهران نیز روز گذشته در جلسه علنی شورای شهر تهران تذکر داد. او در این باره گفت: بیشتر سوله های بحران در اختیار شهرداری نیستند و به کاربری های ورزشی-تفریحی و مکانی برای ضبط برنامه های صدا و سیما تبدیل شده اند.

رئیس کمیسیون سلامت شورای شهر تهران اظهار کرد: لازم است یادآوری کنم که بروز پدیده های طبیعی امری اجتناب ناپذیر است. وضعیت کشور ایران به گونه ای است که شهرهای بزرگ و کوچک و کلان شهرها به خصوص کلان شهر تهران با جمعیت قریب به ۹ میلیون نفر ساکن، به طور مستمر در معرض پدیده و حوادث طبیعی است. او ادامه داد: از این رو لازم و ضروری است که آمادگی کافی برای مقابله با پدیده های طبیعی نظیر سیل و زلزله را داشته باشند. تهران به عنوان پایتخت ایران باید از ظرفیت تاب آوری بالایی برخوردار باشد تا بتواند در مقابل انواع رخدادها و پدیده های طبیعی ایستادگی کند.

نوری تصریح کرد: از این رو از شهرداری تهران می خواهم، برخلاف رویه ناصواب نحوه مدیریت پایگاه های پشتیبانی مدیریت بحران به جای اختصاص دادن بیش از ۶۰پایگاه به فعالیت های ورزشی، دانشگاه علمی کاربردی (۶ پایگاه)، صداوسیما، غرفه کودک و غیره پایگاه ها را به کاربرد متناسب با اهداف آنها برگرداند و توجه جدی به سازمان پیشگیری و مدیریت بحران، ارتقای جایگاه سازمان و نیز تخصیص اعتبارات کافی و تامین تجهیزات مورد نیاز کند تا این سازمان در مواقع حساس و ضروری بتواند به ماموریت های ذاتی خود بپردازد.

دومین گزارشی که در این خصوص از سوی سازمان پیشگیری و مدیریت بحران شهر تهران تهیه شده، نشان می دهد وقت طلایی برای مدیریت بحران پس از زلزله، ۷۲ ساعت اولیه است که اگر امدادرسانی سریع و دقیق در این مدت انجام نشود آمار تلفات انسانی افزایش پیدا می کند و بالعکس در صورتی که در این فرصت طلایی امدادرسانی با سرعت و کیفیت زیادی انجام شود، آمار تلفات انسانی کاهش می یابد.

در این گزارش یک سناریوی زلزله فرضی برای سنجش تاب آوری شهر تهران انجام شده که برمبنای آن اگر زلزله ای به بزرگی ۵ ریشتر به دلیل فعال شدن یکی از گسل های اصلی شهر تهران در ساعت ۴ صبح رخ دهد، معادل ۲۰۲ هزار ساختمان شهری با آسیب دیدگی متوسط مواجه می شوند که معادل ۲۳ درصد از کل ساختمان های شهر تهران است.

منبع:دنیای اقتصاد


نظرات (0)

هنوز نظری نیامده ، شما اولین باشید

ارسال نظر

* اطلاعات مورد نیاز
1000