خرید کتاب سکه طلا

سه روش جهانی مرمت آثار تاریخی

تاریخ دریافت خبر:
دنیای اقتصاد : در شرایطی که برخی از بناهای تاریخی غرب کشور در زلزله اخیر تخریب شد‌ه‌اند، بار دیگر این سوال ایجاد می‌شود که باید این بناها را مرمت کرد یا خیر. وقتی صحبت از احیا و مرمت بناهای تاریخی به میان می‌آید، به‌طور کلی دو روش و رویکرد جهانی را می‌توان برشمرد. این دیدگاه‌ها اساسا با هم متفاوت هستند. در یک مورد، صاحب‌نظران معتقدند که بنای تاریخی را باید به‌صورت اصلی حفظ کرد و اجازه داد تا به تدریج خراب شود و این درحالی است که گروه دیگری از متخصصان بر این باور هستند که بنای تاریخی باید مورد بازسازی قرار بگیرد. از جمله مهم‌ترین نگرش‌ها در این‌خصوص به اوژن‌امانول‌لودوک فرانسوی، جان راسکین انگلیسی و برخی دیگر اشاره دارد. این نگرش نسبت به یک بنای تاریخی می‌تواند در دوام آن موثر باشد و همچنین اقتصاد بناهای تاریخی را نیز تحت‌تاثیر قرار می‌دهد، زیرا در صورت تخریب بناها یا فرسودگی و قابل استفاده نبودن آن در بلندمدت هیچ‌گونه عواید مالی نیز نمی‌توان از آنها کسب کرد. بحث در مورد حفظ آثار و بناهای تاریخی در کشورهای توسعه‌یافته بسیار رایج بوده و منجر به شکل‌گیری انباشتی از تجربه شده است، اما برعکس در کشورهای درحال توسعه چنین تجربه‌ای وجود ندارد. به همین دلیل تا زمانی که کشورهای در حال توسعه حمایت جامعی از نهادهای فرهنگی برای حفظ میراث تاریخی انجام ندهند، مشکلات فراوانی در این راه وجود خواهند داشت.

نگاه منفی به احیا و توجه به اصالت زمان

جان راسکین انگلیسی یکی از مهم ترین نظریه پردازان درحوزه بناهای تاریخی، مرمت را بدترین تخریب می داند و معتقد است که یک بنای تاریخی مانند یک سند تاریخی است. از نظر وی کمترین دخالت ممکن باید در این بناها صورت بگیرد و آثاری که بر اثر گذشت زمان روی بنا ایجاد شده اند باید باقی بمانند. وی به اصولی همچون فناپذیری و عدم دخالت اعتقاد زیادی داشت. او معتقد بود که معنی واقعی کلمه احیا نه از سوی عموم و نه از سوی افرادی که از یادبودهای عمومی حفاظت می کردند، درک نشده است. وی باور داشت که نمی توان و غیرممکن است یک مرده را زنده کرد و نباید خود را در این مورد فریب داد. به همین دلیل نیز نمی توان چنین کاری را در مورد اثری که روزگاری زیبا یا بزرگ بوده است، کرد. به عقیده وی اهمیت و درخشش یک بنا نه به سنگ های آن بستگی دارد و نه به طلایی که ممکن است در آن به کار رفته باشد. مقوله «گذر عمر» برای او یک موضوع کلیدی بودو گمان می کرد درخشش یک بنای تاریخی به سن آن بستگی دارد.

لودوک و تلاش در جهت مرمت

در آن سوی ماجرا اوژن امانوئل ویوله لودوک قرار دارد که به عنوان یکی از فعال ترین چهره های مرمت تاریخی در نیز شناخته می شود. براساس رویکرد وی، در صورت تخریب بنا باید آن را به صورتی که در نخست بوده، برگرداند و احیا کرد. در طول دهه ۱۸۳۰ میلادی، جریانی برای احیای ساختمان های قرون وسطایی در فرانسه به راه افتاده بود. این نظریه پرداز قرن نوزدهمی دست به مرمت بناهای زیادی زد که از آن جمله می توان به کلیسای نتردام پاریس اشاره کرد که توجهات را نسبت به کار وی جلب کرد. وی در کارهایش اغلب حقیقت تاریخی را با تغییرات خلاقانه همراه می کرد. برای مثال تحت نظارت وی مناره ای نیز به جای مناره ای که در جریان انقلاب تخریب شد، ساخته شد که بلندتر از قبلی بوده و تا حدودی نیز از نظر سبک با آن تفاوت داشت. به طور کلی بسیاری از مرمت های وی جنجالی بودند. او بر اصل «کامل کردن» تاکید می کرد و رویکردش نسبت به احیا در مواردی که سبک های مختلفی وجود داشت، دردسرساز شد. در میان کارهای عمده وی می توان به قلعه هایی همچون «ونسان» در پاریس، «آنتوینگ» در بلژیک، «پیرفوندز»، «راکتلاد» و برخی موارد دیگر اشاره کرد. همچنین لودوک تالارهایی مانند «ناربن» و «سن آنتونین نوبل وال» را احیا کرد و کلیساهای زیادی از جمله «سن سرنین» در تولوز، نتردام در سوئیس، «سن مری مگدالن» در وزلی، «سن مارتن» در کلمسی، نتردام در پاریس و بسیاری دیگر را نیز مورد احیا قرار داد.

رویکرد ایتالیایی

در ایتالیا، مفاهیمی همچون بازگشت پذیری و مرمت کارهای هنری در کنار اهمیت اصالت شی ء اصلی به عنوان تجسمی از تاریخ، از قرن هجدهم در نقاشی، مجسمه سازی و نیز احیای بناهای تاریخی لحاظ می شد. برای مثال این کار در سال ۱۸۰۶ برای تثبیت انتهای شرقی دیوار خارجی کلوزیوم به کار گرفته شد. در راستای این کار، از موادی کاملا متفاوت برای حمایت از اجزای اصلی آن که در خطر فروپاشی قرار داشتند، استفاده شد. هیچ تلاشی نیز برای پنهان کردن این مداخله انجام نشد. با این حال، ۲۰ سال پس از این کار، این شیوه نگرش به مرمت ساختار در نتیجه انتقادات زیبایی شناسانه تا حدودی رقیق تر شد.

مرمت به سبک بریتانیایی

در بریتانیا، رویکرد ویلیام اتکینسون و برخی رویکردهای دیگر نیز وجود داشتند. این شیوه مبتنی بر این بود که با استفاده از مخلوط های ملات بنا را مستحکم کنند تا اینکه آن را با سنگ های جدید جایگزین کنند. در برخی موارد نیز از سیمان پارکر برای مرمت بناها استفاده می شد که امروزه به عنوان رومی نیز مشهور است. علاوه بر این در نظراتی مانند راسکین برای حفظ ظاهر بنا به شکلی که تاریخ آن نمایان باشد نیز وجود داشت.

رویکرد فرانسوی

رویکرد دیگری که در مورد مرمت وجود داشت، «احیای مبتنی بر سبک» بوده است. سبک انتخاب در فرانسه گوتیک بود که به نوعی میراث این کشور محسوب می شد. در بیشتر کارهایی که روی کلیساها و قلعه ها به منظور احیا یا حذف اضافات سایر ادوار صورت گرفت، این رویکرد وجود داشت. درحال حاضر جهان نسبت به بازسازی و احیای شهرهای قدیمی و بناهای تاریخی نگاه مساعدی دارد. با این وجود، نگاه های ترکیبی نیز برقرار است. برای مثال در شهرهایی مانند مسقط ساختمان های تاریخی آن براساس گزارش ها باید دست نخورده باقی بمانند اما برخی دیگر از پروژه ها قابل دخالت هستند.